El Nino trở lại cuối năm, giới khoa học cảnh báo kịch bản khí hậu đảo chiều sau 30 năm

Các tổ chức khí tượng quốc tế đang đồng loạt phát đi cảnh báo về khả năng El Nino 2026 quay trở lại trong những tháng tới, với cường độ có thể nằm trong nhóm mạnh nhất nhiều thập kỷ. Theo giới chuyên gia, diễn biến lần này không chỉ đơn thuần là một chu kỳ thời tiết thông thường mà còn phản ánh tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu lên hệ thống khí quyển toàn cầu.

Theo dữ liệu từ Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA), xác suất hình thành El Nino trong giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 7 hiện vào khoảng 60%. Sự thay đổi trong hướng gió trên khu vực Thái Bình Dương cùng lượng nhiệt đại dương tích tụ ở tầng nước mặt đang tạo điều kiện thuận lợi để hiện tượng này phát triển nhanh hơn dự kiến.

Nhiều nhà khoa học nhận định El Nino 2026 có thể trở thành một trong những đợt đáng chú ý nhất kể từ giữa thập niên 1990. Nếu kịch bản này xảy ra, nhiệt độ trung bình toàn cầu trong năm tới có thể tiếp tục lập kỷ lục mới, vượt qua các mốc từng được ghi nhận trước đó trong lịch sử quan trắc hiện đại.

Các chuyên gia khí hậu cho rằng bối cảnh hiện tại đã khác đáng kể so với trước đây. Nền nhiệt trung bình của Trái đất tăng lên khiến việc sử dụng dữ liệu quá khứ để dự báo El Nino không còn mang tính tham chiếu tuyệt đối. Nói cách khác, những quy luật từng áp dụng cho các chu kỳ El Nino trước đây đang dần mất đi độ chính xác trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn ra nhanh hơn dự kiến.

Tại khu vực châu Á, El Nino thường khiến thời tiết nóng và khô hơn tại Nam Á và Đông Nam Á, đồng thời làm gia tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước và cháy rừng diện rộng. Tuy nhiên, giới khoa học cho rằng tác động đáng lo hơn có thể đến sau khi El Nino kết thúc, đặc biệt nếu hiện tượng này nhanh chóng chuyển pha sang La Nina.

Bài học từ giai đoạn 1997-1998 vẫn được xem là minh chứng điển hình. Sau khi El Nino mạnh kết thúc và chuyển nhanh sang La Nina, Trung Quốc đã hứng chịu đợt lũ nghiêm trọng nhất trong gần nửa thế kỷ. Hệ thống sông Dương Tử cùng nhiều nhánh phụ bị ngập kéo dài suốt nhiều tuần, khiến hàng nghìn người thiệt mạng.

Theo các nghiên cứu khí hậu gần đây, sự chuyển đổi nhanh từ La Nina sang El Nino hoặc ngược lại có thể xảy ra thường xuyên hơn trong tương lai khi nhiệt độ đại dương tiếp tục tăng. Điều này đồng nghĩa chu kỳ thời tiết cực đoan sẽ trở nên khó lường hơn, với biên độ dao động lớn hơn trước.

Không chỉ ảnh hưởng tới mưa bão và nhiệt độ, El Nino 2026 còn đang làm dấy lên lo ngại về an ninh nguồn nước tại nhiều quốc gia châu Á. Tại Thái Lan, cơ quan chức năng đã cảnh báo nguy cơ thiếu nước trên diện rộng khi lượng nước dự trữ cho mùa khô giảm xuống mức đáng lo ngại.

Theo Văn phòng Tài nguyên Nước Quốc gia Thái Lan, hàng chục tỉnh có thể đối mặt tình trạng thiếu nước sinh hoạt và nước tưới tiêu nếu El Nino kéo dài đúng như dự báo thời tiết hiện nay. Một số khu vực ven Bangkok thậm chí đang được đặt trong diện theo dõi do nguy cơ xâm nhập mặn ảnh hưởng đến nguồn nước máy.

Giới chuyên gia nhận định, trong bối cảnh biến đổi khí hậu tiếp tục tác động mạnh lên hệ thống tự nhiên, El Nino không còn là hiện tượng mang tính chu kỳ đơn giản như trước. Thay vào đó, đây đang trở thành một biến số khí hậu có thể khuếch đại các hình thái thời tiết cực đoan, từ nắng nóng, hạn hán cho đến mưa lũ và cháy rừng trên phạm vi toàn cầu.