Có được phép hành nghề "đòi nợ thuê"?

Khởi tố băng nhóm đòi nợ thuê Được Đất Bắc

Ngày 22/12, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an TP Hồ Chí Minh khởi tố vụ án, khởi tố bị can, thi hành lệnh bắt bị can để tạm giam đối với Hồ Thành Được (tức Được Đất Bắc) và 19 đồng phạm để điều tra tội “Cưỡng đoạt tài sản". Các quyết định và lệnh đã được Viện Kiểm sát Nhân dân TP Hồ Chí Minh phê chuẩn, thi hành.

Trước đó, Công an TP phát hiện dấu hiệu hoạt động cưỡng đoạt tài sản dưới hình thức đòi nợ thuê, núp bóng công ty mua bán nợ do Hồ Thành Được (quê Đồng Tháp) cầm đầu. Quá trình đấu tranh, ban chuyên án xác định Được đã chỉ đạo "đàn em" thành lập 3 pháp nhân tại TP Hồ Chí Minh gồm: Công ty TNHH mua bán nợ Bắc Nam (địa chỉ: 1319/1A7 Lê Đức Thọ, phường An Hội Tây; do Võ Thanh Hải đứng tên đại diện pháp luật), Công ty TNHH dịch vụ bảo vệ - vệ sĩ - mua bán nợ 620 (địa chỉ: 216/13 Thạnh Xuân 21, phường Thới An; do Nguyễn Hoàng Tiến đứng tên đại diện pháp luật) và Công ty TNHH mua bán nợ Đất Bắc (địa chỉ: 4B2 quốc lộ 1A, phường An Phú Đông; do Chu Đình Hợp đứng tên đại diện pháp luật).

Các công ty trên đều tổ chức bộ phận "thu hồi nợ", tuyển nhân viên tham gia hoạt động đòi nợ trái pháp luật. Thông qua 3 pháp nhân nêu trên, Hồ Thành Được đã chỉ đạo đàn em ký các hợp đồng giả cách mua bán nợ với các cá nhân có các khoản nợ khó đòi (thực chất là hợp thức hóa, che giấu hành vi đòi nợ thuê), thỏa thuận phải chi trả cho băng nhóm của Được từ 10% đến 50% tổng số tiền nợ thu hồi được.

Sau khi ký hợp đồng mua bán nợ, Được chỉ đạo nhân viên mặc đồng phục, sử dụng ô tô có dán logo của công ty mua bán nợ, liên tục nhiều lần đến nhà của con nợ la lối lớn tiếng, áp đảo tinh thần và làm ảnh hưởng đến cuộc sống của các con nợ cho đến khi đòi được tiền. Đồng thời một số nhân viên trong nhóm được phân công quay lại toàn bộ quá trình đòi nợ; cắt ghép, chỉnh sửa thành các clip ngắn đăng tải lên các tài khoản mạng xã hội của Hồ Thành Được (thu hút hàng trăm ngàn lượt xem, bình luận) vừa để bôi xấu con nợ, gây áp lực buộc phải trả nợ theo yêu cầu của nhóm này; vừa khuếch trương thanh thế, quảng bá hình ảnh để tìm kiếm thêm khách hàng ký hợp đồng đòi nợ thuê.

Hậu quả pháp lý của hành vi đòi nợ thuê

Về vụ việc này, luật sư Nguyễn Tiến Hùng, Đoàn Luật sư TP Hà Nội cho biết, tại Điều 6 quy định về ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh trong đó có kinh doanh đòi nợ thuê. Hành vi đòi nợ thuê trái phép có thể bị xử phạt hành chính từ 60 - 80 triệu đồng (với cá nhân) hoặc 120 - 160 triệu đồng (với tổ chức) theo Nghị định 24/2025/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 98/2020/NĐ-CP xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại, buôn bán hàng giả, hàng cấm.

Khi tiến hành công việc đòi nợ, các cá nhân/tổ chức đòi nợ sử dụng biện pháp gây hại sức khỏe để con nợ phải trả tiền như: bạo lực, dùng thủ đoạn đe dọa sức lực ép lên tinh thần, tính mạng hoặc sử dụng các hành vi gây hại sức khỏe, danh dự, nhân sản phẩm của người khác… thì có thể sẽ bị xem xét, truy cứu trác nhiệm hình sự về tội “Cưỡng đoạt tài sản” hoặc “Làm nhục người khác” theo các quy định tại Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung 2017.

Vậy làm thế nào để đòi nợ đúng quy định pháp luật? Theo luật sư Nguyễn Tiến Hùng, về bản chất, việc cho vay tồn tại dưới dạng hợp đồng vay tài sản (có thể bằng lời nói hoặc bằng văn bản) theo nhiều hình thức khác nhau. Tại Điều 463, Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định: Hợp đồng vay tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cho vay giao tài sản cho bên vay; khi đến hạn trả, bên vay phải hoàn trả cho bên cho vay tài sản cùng loại theo đúng số lượng, chất lượng và chỉ phải trả lãi nếu có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định. Như vậy, nghĩa vụ của bên vay là phải hoàn trả tài sản cho bên cho vay theo đúng số lượng, chất lượng và trả lãi trong trường hợp các bên có thỏa thuận. Việc bên vay không trả nợ cho bên cho vay là xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của bên cho vay, do đó, bên cho vay hoàn toàn có quyền đòi nợ bên vay.

Để đòi nợ một cách hợp pháp, ưu tiên hàng đầu trong việc thu hồi nợ là thương lượng và hòa giải. Người cho vay nợ có thể gặp mặt trực tiếp, trao đổi về khó khăn của bên nợ, thỏa thuận lộ trình trả nợ dần hoặc gia hạn thời hạn. Mọi thỏa thuận mới nên được lập thành văn bản (biên bản đối chiếu công nợ) có chữ ký hai bên để làm bằng chứng sau này. Bên cho vay cũng có thể gửi thông báo đòi nợ qua đường bưu điện (có bảo đảm) hoặc các phương thức liên lạc hợp pháp. Nội dung nêu rõ: số tiền nợ, căn cứ (hợp đồng/giấy vay), thời hạn cuối cùng phải trả và dự kiến sẽ khởi kiện nếu không thanh toán. Nếu người vay nợ vẫn chây ì, không có ý định trả nợ, bên cho vay có thể nhờ sự can thiệp của pháp luật bằng cách hởi kiện dân sự. Nếu người nợ có hành vi bỏ trốn, dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tiền, bạn có thể gửi đơn tố giác đến cơ quan công an về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” hoặc “Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản”.