Gây thiệt hại gần 804 tỉ đồng, cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến cùng các đồng phạm chuẩn bị hầu tòa

Đại án thất thoát tài sản Nhà nước tại Bộ Y tế chính thức mở màn

Theo kế hoạch từ cơ quan tố tụng, vào ngày 20-5, Tòa án nhân dân TP Hà Nội sẽ mở phiên tòa xét xử sơ thẩm đối với cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến cùng 9 bị cáo khác. Các bị cáo bị đưa ra ánh sáng trong vụ án "Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí; Lừa đảo chiếm đoạt tài sản; Nhận hối lộ" xảy ra tại Bộ Y tế cùng các đơn vị có liên quan. Phiên tòa do thẩm phán Nguyễn Xuân Văn giữ vai trò Chủ tọa và dự kiến sẽ diễn ra liên tục trong vòng 6 ngày.

Trong đại án này, Viện Kiểm sát nhân dân (VKSND) tối cao truy tố bị can Nguyễn Thị Kim Tiến (sinh năm 1959, cựu Bộ trưởng Bộ Y tế) về tội "Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí", theo khung hình phạt quy định tại khoản 3, Điều 219 - Bộ luật Hình sự.

Cùng chung tội danh bị truy tố với cựu Bộ trưởng Tiến gồm có 6 bị can khác, bao gồm: Nguyễn Kim Trung (sinh năm 1960, cựu Phó giám đốc Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm, cựu Phó vụ trưởng Vụ Trang thiết bị và công trình y tế, Bộ Y tế); Trần Văn Sinh (sinh năm 1974, cựu Phó giám đốc Ban Quản lý dự án chuyên ngành Xây dựng công trình y tế, Bộ Y tế); Đào Xuân Sinh (sinh năm 1976, cựu Giám đốc Công ty CP Tư vấn đầu tư và Xây dựng SHT) cùng các đồng phạm.

Đáng chú ý, có 2 bị can bị truy tố song song 2 tội danh là "Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí" và "Nhận hối lộ", gồm: Nguyễn Chiến Thắng (sinh năm 1957, cựu Giám đốc Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm, Bộ Y tế) và Nguyễn Hữu Tuấn (sinh năm 1970, cựu Giám đốc Ban Quản lý dự án chuyên ngành Xây dựng công trình y tế, kiêm phụ trách quản lý điều hành Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm, Bộ Y tế). Riêng bị cáo duy nhất là Lê Thanh Thiêm (sinh năm 1968, Giám đốc Công ty TNHH Sao Nam Sông Hồng) bị truy tố về tội "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản".

Đường đi của 10 gói thầu và cơ chế chia chác "hoa hồng" 5%

Hồ sơ vụ án thể hiện sai phạm bắt đầu phát sinh trong quá trình triển khai Dự án xây dựng mới cơ sở 2 của hai bệnh viện lớn là Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức. Khi tổ chức đấu thầu và lựa chọn nhà thầu cho 10 gói thầu xây lắp tại đây, các doanh nghiệp đã tìm cách liên hệ trực tiếp với cựu Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến hoặc Giám đốc Ban Quản lý dự án khi đó là Nguyễn Chiến Thắng để đặt vấn đề, nhờ vả giúp đỡ nhằm giành được gói thầu.

Quy trình "ngầm" được vận hành hết sức nhịp nhàng: đối với những nhà thầu tiếp cận và được bà Nguyễn Thị Kim Tiến đồng ý giúp đỡ, cựu Bộ trưởng sẽ chỉ đạo để họ làm việc trực tiếp, thống nhất phương án với Nguyễn Chiến Thắng. Ngược lại, những nhà thầu liên hệ thẳng với Thắng sẽ được Thắng làm tờ trình xin ý kiến bà Tiến. Ngay sau khi nhận được cái gật đầu của cựu Bộ trưởng, Thắng sẽ đứng ra thỏa thuận cụ thể để các nhà thầu này chắc suất trúng thầu.

Tiếp đó, bị can Thắng giao cho cấp dưới là Trần Văn Sinh phối hợp chặt chẽ với các nhà thầu xây lắp cùng các đơn vị tư vấn để lập hồ sơ mời thầu "quân xanh quân đỏ", chấm điểm và đánh giá năng lực sao cho các nhà thầu đã chọn sẵn được trúng thầu đúng như thỏa thuận. Cơ quan điều tra khẳng định các bị can gồm Thắng, Tiến, Trung, Tuấn, Sinh đã có hành vi sai phạm mang tính hệ thống, xuyên suốt, gây thiệt hại nghiêm trọng cho ngân sách Nhà nước số tiền gần 804 tỉ đồng.

Sự giúp đỡ này không hề miễn phí. Bị can Nguyễn Chiến Thắng đã giao kèo rõ ràng với các nhà thầu: sau khi được Nhà nước cấp tiền tạm ứng cho các dự án, các doanh nghiệp phải trích lại cho Ban y tế trọng điểm số tiền hoa hồng tương đương 5% giá trị khoản tạm ứng (tính trước thuế). Bằng thủ đoạn thu phế này, các nhà thầu của 10 gói thầu xây lắp đã trực tiếp dâng tận tay cho bị can Nguyễn Chiến Thắng tổng số tiền hơn 88 tỉ đồng.

Đến tháng 9-2017, khi Nguyễn Chiến Thắng hạ cánh nghỉ hưu, bị can Nguyễn Hữu Tuấn lên thay thế nắm quyền điều hành Ban Y tế trọng điểm. Dù không trực tiếp đứng ra thỏa thuận từ đầu, Tuấn vẫn tiếp tục duy trì và vận hành trơn tru bộ máy thu tiền 5% kể trên. Do giai đoạn sau việc triển khai gặp nhiều trục trặc, Tuấn mới chỉ thu được từ 3 nhà thầu tổng số tiền là 12,17 tỉ đồng.

Ma trận lời khai về dòng tiền chục tỉ và vũng lầy lừa đảo chạy án

Trong các buổi làm việc với cơ quan điều tra, cựu Giám đốc Nguyễn Chiến Thắng khai nhận sau khi bỏ túi hơn 88 tỉ đồng từ các doanh nghiệp, bị can đã dùng số tiền này để chia chác cho hàng loạt cá nhân. Cụ thể, Thắng khai đã chi cho cựu Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến 12,9 tỉ đồng và 100.000 USD; chia cho Nguyễn Hữu Tuấn 3,47 tỉ đồng; Trần Văn Sinh 2,97 tỉ đồng; Nguyễn Kim Trung hơn 1,7 tỉ đồng. Ngoài ra, Thắng còn khai chi bồi dưỡng cho cán bộ và hoạt động chung của Ban Y tế trọng điểm tổng cộng hơn 12,5 tỉ đồng; chi cho một số đơn vị thuộc Bộ Y tế 1,6 tỉ đồng; chi biếu Tết các lãnh đạo Bộ 500 triệu đồng và chi cho cá nhân tại các Bộ, ngành khác 2,4 tỉ đồng. Tuy nhiên, toàn bộ ma trận các khoản chi này đều không có bất kỳ sổ sách hay tài liệu nào chứng minh.

Đặc biệt, khi biết Ủy ban Kiểm tra Trung ương vào cuộc kiểm tra Ban cán sự đảng Bộ Y tế vào tháng 3-2021, bị can Thắng đã cuống cuồng tìm đường thoát thân. Thắng khai đã trích từ nguồn tiền bất chính này đưa cho bị can Lê Thanh Thiêm 2 triệu USD (tương đương 46,2 tỉ đồng) để nhờ Thiêm dùng quan hệ xã hội tác động tới Đoàn kiểm tra nhằm giúp Thắng không bị xử lý kỷ luật.

Về phía bị can Nguyễn Hữu Tuấn, ông này thừa nhận có nhận 12,17 tỉ đồng từ 3 nhà thầu. Tuấn khai đã chia cho cựu Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến 5 tỉ đồng, nộp vào hoạt động chung của Ban Y tế trọng điểm gần 5,9 tỉ đồng và giữ lại tiêu xài cá nhân gần 1,3 tỉ đồng. Tuấn cũng thừa nhận việc được Thắng chia tiền nhưng khẳng định chỉ nhận 2,47 tỉ đồng chứ không phải 3,47 tỉ đồng như lời khai của Thắng.

Trong khi các cấp dưới khai ra số tiền đưa rất lớn, cựu Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến lại có lời khai hoàn toàn bất nhất và chỉ thừa nhận bản thân nhận tổng cộng 7,5 tỉ đồng. Trong đó, bà Tiến nhận từ Nguyễn Chiến Thắng nhiều lần với tổng số 2,5 tỉ đồng và nhận từ Nguyễn Hữu Tuấn 1 lần duy nhất với số tiền 5 tỉ đồng. Cựu Bộ trưởng Bộ Y tế khẳng định khi nhận tiền, cả hai cấp dưới đều không hề tiết lộ hay cho bà biết về nguồn gốc bất hợp pháp của số tiền này. Cơ quan điều tra đã tiến hành đối chất trực tiếp, song Nguyễn Chiến Thắng vẫn bảo lưu lời khai về số tiền đã đưa, còn bà Nguyễn Thị Kim Tiến cũng kiên quyết giữ nguyên lập trường về số tiền đã nhận.

Riêng đối với thương vụ "chạy án" triệu đô, cơ quan điều tra kết luận: Sau khi cựu Bộ trưởng Tiến đánh tiếng đề nghị các cấp dưới tìm người kết nối với Đoàn kiểm tra để nhờ giúp đỡ, các bị can đã dắt mối Nguyễn Chiến Thắng đến gặp Lê Thanh Thiêm do biết Thiêm có quan hệ rộng. Thiêm ra giá và nhận đủ 2 triệu USD từ Thắng qua người trung gian với lời hứa hẹn sẽ lo liệu êm đẹp. Tuy nhiên, sau khi ôm trọn số tiền khổng lồ, Thiêm không hề đưa tiền cho bất kỳ cá nhân, tổ chức nào để tác động mà chiếm đoạt hoàn toàn để tiêu xài cá nhân, phạm vào tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Sự thật về dòng tiền và trách nhiệm của từng bị cáo sẽ được Hội đồng xét xử phân định làm rõ trong phiên tòa kéo dài những ngày tới.