Phiên tòa xét xử vụ án Nhận hối lộ xảy ra tại Sở Y tế Hà Nội đang thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận bởi những lời khai hy hữu từ các bị cáo.

Trước cáo buộc nhận tiền để bỏ qua sai phạm cho hàng trăm cơ sở y tế tư nhân, cựu lãnh đạo phòng quản lý hành nghề đã đưa ra lý do vì "nể tình" và coi khoản tiền hàng trăm triệu đồng nhận được chỉ là "phí tư vấn" chất xám.

Biến nhiệm vụ công vụ thành "dịch vụ tư vấn chuyên môn"

Nằm trong nhóm 8 cựu cán bộ y tế đang bị TAND Hà Nội đưa ra xét xử, bị cáo Tô Tử Anh — cựu Phó Phòng Quản lý hành nghề y, dược tư nhân thuộc Sở Y tế Hà Nội — bị cơ quan chức năng cáo buộc đã nhận hơn 1,3 tỷ đồng với vai trò trưởng đoàn thẩm định. Số tiền này nhằm đổi lấy việc thống nhất bỏ qua các lỗi vi phạm, giúp 686 phòng khám tư nhân (chủ yếu là phòng khám nha khoa) được cấp mới hoặc cấp lại giấy phép hoạt động dù chưa đủ điều kiện pháp lý. Để thực hiện hành vi, ông Tử Anh đã cung cấp số tài khoản của chính mình và của lái xe cá nhân để tiếp nhận dòng tiền qua môi giới.

Ông Tô Tử Anh (sơ mi trăng, khẩu trang xanh) và các bị cáo tại tòa. Ảnh: Danh Lam
Các bị cáo tại tòa, bị cáo Tô Tử Anh (sơ mi trắng, khẩu trang xanh). Ảnh: VnExpress.

Tuy nhiên, trước bục khai báo, cựu phó phòng này chỉ thừa nhận đã cầm 166 triệu đồng và liên tục phân trần rằng bản thân không hề vòi vĩnh, đồng thời không coi đây là tiền hối lộ. Ông Tử Anh giải trình, do bản thân có thâm niên cao và nắm rất vững các quy chuẩn kỹ thuật nên nhiều phòng khám tư đã nhờ ông đến tận nơi khảo sát, hướng dẫn cách bố trí máy móc, diện tích cũng như hoàn thiện hồ sơ.

"Từ việc sàn nhà lát gạch gì, biển hiệu phải đủ thông tin nào, bồn rửa tay bố trí ra sao, đôi khi một chỗ phải xuống 5-7 lần... Anh em bảo 'công sức anh vất vả quá' nên sau đó mới hỏi số tài khoản để gửi tiền cảm ơn, thực tế là công tư vấn", cựu phó phòng khai nhận. Bị cáo cho rằng đây là khoản thù lao chi trả cho kiến thức và công sức bỏ ra, bản thân đã từ chối rất nhiều lần nhưng vì "nể anh em lắm" nên mới chấp nhận cầm tiền.

Đồng quan điểm với cấp trên, các cựu đồng nghiệp thuộc cấp của ông Tử Anh trước cáo buộc nhận tiền "bôi trơn" từ gần 700 phòng khám cũng cho rằng, số tiền họ nhận được thực chất chỉ là khoản chủ cơ sở bồi dưỡng thêm cho cán bộ để lo chi phí "ăn trưa, xe cộ" đi lại.

Mặc dù thừa nhận có nhận tiền "cảm ơn", ông Tô Tử Anh khẳng định điều này không hề làm ảnh hưởng đến tính nghiêm minh khi thực thi công vụ. Bị cáo tuyên bố quá trình kiểm tra vẫn "tuyệt đối tuân thủ pháp luật", luôn minh bạch, nghiêm túc và đúng trình tự, hoàn toàn không có việc chỉ đạo hay thống nhất với các thành viên trong đoàn để "nhắm mắt làm ngơ" hay xóa lỗi cho các cơ sở nhằm trục lợi. Mọi sai sót của phòng khám vẫn được ghi chép trung thực vào biên bản và ông chỉ đặt bút ký duyệt trình lên cấp trên khi các đơn vị này đã thực sự khắc phục xong các lỗi tồn tại.

Tòa bẻ gãy luận điệu: Không được biến trách nhiệm nhà nước thành dịch vụ thu phí

Trước những lời biện minh về khoản tiền "tình cảm" và "xăng xe, ăn trưa" của các bị cáo, Chủ tọa phiên tòa Vũ Quang Huy đã lập tức đưa ra những lập luận đanh thép để chất vấn: "Cứ nhận tiền xong bảo đấy là tiền ăn uống, đi lại sao được. Việc thanh kiểm tra là chức năng, nhiệm vụ các bị cáo. Xe cơ quan, sao phải lấy tiền của người ta rồi nói là tiền xăng xe?".

Hội đồng xét xử phân tích rõ, tại thời điểm tiếp nhận tiền, ông Tô Tử Anh đang đương nhiệm vị trí Phó phòng Quản lý hành nghề và giữ vai trò Trưởng đoàn thẩm định. Việc một cán bộ đang thực thi công vụ lại đi nhận tiền dưới bất kỳ hình thức hay danh nghĩa nào — dù là tiền tư vấn, tiền cảm ơn hay hỗ trợ chi phí từ chính các cơ sở là đối tượng bị thanh tra, kiểm tra — đều là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng.

Tòa khẳng định, công tác tư vấn và hướng dẫn các cơ sở thực hiện đúng quy chuẩn vốn là trách nhiệm, nghĩa vụ đương nhiên của các cán bộ quản lý. Hành vi biến trách nhiệm hướng dẫn của cơ quan nhà nước thành một dạng dịch vụ có thu phí bỏ túi cá nhân là hoàn toàn không được phép. Việc nhận tiền trước và trong quá trình làm nhiệm vụ đã làm bóp méo, thay đổi hoàn toàn tính khách quan của công vụ. "Bị cáo có thể giúp người ta nhưng không được nhận tiền của họ, dù là trên phương diện tình cảm", chủ tọa Vũ Quang Huy nhấn mạnh.

Trước những phân tích thấu đáo của Hội đồng xét xử, cựu phó phòng Tô Tử Anh đã cúi đầu thừa nhận sai phạm của mình, đồng thời cho biết đã chủ động nộp lại số tiền 1,15 tỷ đồng để khắc phục hậu quả. Phiên tòa xét xử nghiêm minh nhóm cựu cán bộ này dự kiến sẽ tiếp tục diễn ra trong vòng 3 ngày.