Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang đẩy các kịch bản lừa đảo trực tuyến tại Việt Nam sang một chương mới đầy nguy hiểm. Không còn đơn thuần là những tin nhắn rác, tội phạm công nghệ cao giờ đây đã có thể "ngụy trang" hoàn hảo bằng hình ảnh và giọng nói của những người có uy tín để đánh thẳng vào niềm tin của nạn nhân.
Các đối tượng tạo hình ảnh ca sĩ Mỹ Tâm livestream bán hàng bằng công nghệ AI.

Công nghệ AI hiện nay đã đạt đến trình độ có thể tái tạo khuôn mặt, phong thái và giọng nói của một người chỉ từ vài hình ảnh công khai trên mạng xã hội. Điều này tạo ra một thực trạng đáng lo ngại: người dân dần mất khả năng nhận diện thật - giả. Chị Nguyễn Thị Hoa tại Hà Đông chia sẻ sự ngỡ ngàng khi xem một video người nổi tiếng quảng bá sản phẩm mà không thể tìm ra điểm bất thường nào từ khẩu hình đến âm điệu.

Ngược lại, sự tinh vi của AI cũng tạo ra tâm lý hoài nghi cực đoan. Nhiều người như anh Phạm Văn Mạnh ở Long Biên thừa nhận rằng giờ đây, phản xạ đầu tiên của anh khi xem bất kỳ thông tin quan trọng nào trên mạng đều là nghi ngờ đó là sản phẩm dàn dựng, kể cả đối với những thông tin sau này được xác nhận là thật.

Hình ảnh shark Linh được tạo ra bởi công nghệ AI để lừa đảo.

Một trong những thủ đoạn nở rộ nhất hiện nay là mạo danh các doanh nhân nổi tiếng, đặc biệt là các "Shark" trong chương trình Thương vụ bạc tỷ. Kẻ gian dựng lên hàng nghìn fanpage giả mạo Shark Hưng, Shark Linh với giao diện chuyên nghiệp, đăng tải dày đặc các video cắt ghép bằng AI để tư vấn đầu tư, làm giàu.

Kịch bản chung của chúng là dẫn dụ nạn nhân tham gia các nhóm kín với lời hứa hẹn vốn trải nghiệm chỉ từ 500.000 đồng nhưng lợi nhuận cao. Ban đầu, các đối tượng sẽ trả đủ vốn và lãi để xây dựng lòng tin. Tuy nhiên, khi nạn nhân nạp vào số tiền lớn lên đến hàng chục, hàng trăm triệu đồng, tài khoản sẽ lập tức bị khóa. Thực tế, đã có những trường hợp như chị N.T.P tại TP.HCM mất trắng 80 triệu đồng hay anh L.V.H ở Hà Nội bị lừa gần 50 triệu đồng vì tin vào những "ông chủ ảo" này.

Không dừng lại ở việc mạo danh doanh nhân, tội phạm còn sử dụng AI để giả mạo lãnh đạo các cơ quan Đảng, Nhà nước. Điển hình là vụ án do Nguyễn Thụy Saly cầm đầu vừa bị Bộ Công an triệt phá. Để lừa đảo số tiền 4 tỷ đồng từ một người đàn ông đang muốn "chạy án" cho vợ, nhóm của Saly đã sử dụng AI để ghép ảnh bản thân đứng cạnh các lãnh đạo cấp cao, tạo ra một vỏ bọc quan hệ nội bộ vô cùng uy tín.

Những hình ảnh này tinh vi đến mức khiến bị hại hoàn toàn tin tưởng rằng nhóm này có khả năng can thiệp vào quá trình tố tụng. Thực tế, sau khi nhận tiền, các đối tượng chỉ dùng để tiêu xài cá nhân và không thực hiện bất kỳ cam kết nào. Ngoài kịch bản "chạy án", nhóm này còn hứa hẹn thực hiện các dịch vụ như xin visa châu Âu hay cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để trục lợi.

Đối tượng Nguyễn Thụy Saly.

Theo ông Vũ Duy Hiền từ Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, tội phạm đang lạm dụng AI để tạo ra các nội dung gây nhiễu loạn thông tin và ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh trật tự. Trong khi đó, chuyên gia Ngô Minh Hiếu từ Tổ chức Chống lừa đảo nhấn mạnh rằng tội phạm mạng hiện nay đã tự động hóa kịch bản phạm tội bằng AI, giúp chúng có thể phân tích tâm lý và tiếp cận nạn nhân với quy mô gấp nhiều lần trước đây.

Trước những cạm bẫy này, cơ quan chức năng khẳng định mọi hoạt động tố tụng đều phải tuân thủ đúng pháp luật và không cá nhân nào có quyền can thiệp trái phép. Người dân được khuyến cáo tuyệt đối không tin vào các lời hứa hẹn "chạy án" hay "xin tại ngoại". Trong kỷ nguyên số, sự tỉnh táo và ý thức bảo vệ dữ liệu cá nhân chính là lớp phòng vệ then chốt nhất để không trở thành nạn nhân của những "bóng ma" AI.