Sập bẫy lừa đảo vì lộ thông tin ngay khi vừa đặt hàng: Người tiêu dùng mất tiền cọc và bài học bảo mật dữ liệu

Chỉ chưa đầy 24 giờ sau khi chốt đơn trên website chính thức của một thương hiệu, người tiêu dùng đã rơi vào kịch bản lừa đảo tinh vi khi kẻ gian nắm trọn thông tin mua sắm để yêu cầu chuyển khoản tiền cọc.

Mất tiền cọc vì lộ dữ liệu mua sắm chỉ sau vài giờ

Phản ánh tới Ủy ban Cạnh tranh quốc gia, chị Mai (trú tại Hà Nội) cho biết ngày 26/05/2026, chị có thực hiện một đơn hàng trên trang web chính thức của hãng A. Tuy nhiên, khi đơn hàng vừa khởi tạo chưa đầy một ngày, một đối tượng tự xưng là nhân viên của thương hiệu này đã liên hệ với chị, yêu cầu chuyển khoản tiền cọc 200.000 đồng cho shipper với lý do đảm bảo an toàn cho sản phẩm có giá trị cao.

Do khoản tiền không lớn lại nghĩ là quy trình từ hãng, chị Mai đã nhanh chóng chuyển khoản. Hai ngày sau, khi hàng được giao đến nơi, chị bất ngờ phát hiện số tiền cọc trước đó hoàn toàn không được trừ vào tổng hóa đơn. Liên hệ lại với website chính thức của hãng A, chị mới ngộ ra hãng không hề có chính sách thu tiền cọc. Lúc này, số điện thoại mạo danh nhân viên trước đó cũng lập tức cắt đứt mọi liên lạc.

Dù số tiền bị chiếm đoạt không quá lớn, chị Mai bức xúc trước việc thông tin giao dịch cá nhân của mình bị bên thứ ba khai thác trái phép. Khi chị phản ánh vụ việc, phía hãng A lại chưa làm rõ trách nhiệm bảo vệ dữ liệu, không giải thích lý do thông tin đơn hàng bị rò rỉ mà chỉ đưa ra phương án đền bù bằng một voucher giảm giá trị giá 100.000 đồng. Chị Mai đánh giá cách giải quyết này là vô trách nhiệm và không tương xứng với mức độ nghiêm trọng của sự việc.

Thực tế, tình trạng lộ lọt dữ liệu người mua trên các nền tảng trực tuyến hay các trang thương mại điện tử lớn đang diễn ra khá phổ biến. Bằng nhiều cách thức khác nhau, kẻ gian thu thập thông tin rồi mạo danh gọi điện ép khách hàng đặt cọc hoặc đóng phí. Nhiều nạn nhân vì số tiền tổn thất nhỏ nên chọn cách bỏ qua, khiến hành vi này chưa được xử lý một cách triệt để.

Khai thác trách nhiệm pháp lý của doanh nghiệp và quyền lợi người tiêu dùng

Đánh giá về trường hợp của chị Mai, đại diện Ủy ban Cạnh tranh quốc gia khẳng định quyền được bảo mật thông tin cá nhân của người mua hàng đã được thể hiện rõ trong Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023. Việc thông tin bị rò rỉ chỉ trong vòng 24 giờ dẫn đến thiệt hại tài chính cho thấy khách hàng đã bị xâm phạm nghiêm trọng về quyền bảo đảm tài sản lẫn an toàn dữ liệu.

Theo đó, khách hàng hoàn toàn có quyền phản ánh, khiếu nại tới hãng A. Về phía doanh nghiệp, hãng A có nghĩa vụ phải rà soát lại toàn bộ hệ thống cửa hàng và quy trình nội bộ để đưa ra câu trả lời minh bạch, bao gồm kết quả kiểm tra hệ thống, làm rõ tính danh của kẻ gọi điện cũng như thực hiện trách nhiệm bảo vệ dữ liệu không bị thất thoát ra ngoài. Khi nhận phản ánh, cửa hàng không được im lặng hay né tránh giải trình.

Trong trường hợp doanh nghiệp né tránh trách nhiệm, Ủy ban Cạnh tranh quốc gia khuyến nghị người tiêu dùng cần chủ động thu thập và lưu trữ đầy đủ các bằng chứng liên quan:

• Ảnh chụp màn hình lịch sử đặt hàng trên website (hiển thị rõ thời gian, mã đơn).
• Biên lai chuyển tiền, số điện thoại và nội dung tin nhắn từ kẻ lừa đảo.
• Ghi âm hoặc lưu trữ toàn bộ phản hồi từ phía hãng A (bao gồm lời đề nghị tặng voucher 100.000 đồng).

Tiếp đó, người tiêu dùng nên gửi đơn khiếu nại bằng văn bản qua đường bưu điện hoặc email chính thức (đồng gửi cho bộ phận Chăm sóc khách hàng, Ban Giám đốc và Bộ phận Pháp lý của hãng A). Trong văn bản, cần tóm tắt chi tiết diễn biến, dẫn chiếu các quy định tại Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025, đồng thời tuyên bố từ chối nhận voucher 100.000 đồng.

Khách hàng có quyền yêu cầu hãng A giải trình bằng văn bản về nguyên nhân lộ dữ liệu, đưa ra phương án bồi thường thiệt hại thực tế và ấn định thời hạn giải quyết rõ ràng. Nếu quá trình thương lượng giữa hai bên không đạt kết quả, người tiêu dùng có thể gửi đơn khiếu nại tới các cơ quan quản lý Nhà nước để được can thiệp và bảo vệ quyền lợi hợp pháp.