Ngành vận tải hàng không thế giới đang rơi vào trạng thái hỗn loạn đỉnh điểm khi những xung đột quân sự leo thang tại khu vực Trung Đông buộc hàng loạt quốc gia phải đóng cửa không phận. Đây được đánh giá là sự gián đoạn quy mô lớn nhất đối với mạng lưới bay toàn cầu kể từ sau cuộc khủng hoảng Covid-19, khiến hàng ngàn hành khách rơi vào cảnh mắc kẹt không rõ ngày về.

Làn sóng đình trệ bắt đầu lan rộng từ ngày Chủ nhật, 1/3, sau khi Iran tiến hành các biện pháp đáp trả quân sự đối với các cuộc không kích từ phía Mỹ và Israel. Tình hình trở nên đặc biệt nghiêm trọng khi các trung tâm trung chuyển hàng không huyết mạch của thế giới như Dubai và Doha phải tạm dừng hoạt động. Theo ghi nhận, Sân bay Quốc tế Dubai – nơi giữ vị trí bận rộn nhất thế giới về lưu lượng khách quốc tế – cùng sân bay chính của Kuwait đã trở thành mục tiêu trong các cuộc oanh tạc trả đũa, dẫn đến việc tê liệt hoàn toàn các hoạt động dân dụng.

Tính đến thời điểm 10 giờ sáng GMT ngày Chủ nhật, dữ liệu từ trang theo dõi chuyến bay FlightAware đã phác họa một bức tranh ảm đạm với hơn 6.700 chuyến bay bị hoãn và 1.900 chuyến bị hủy trên phạm vi toàn cầu. Con số này chưa bao gồm hàng ngàn chuyến bay khác đã bị ảnh hưởng từ ngày trước đó, tạo nên một hiệu ứng dây chuyền khủng khiếp đối với lịch trình bay quốc tế.

Hành khách chờ đợi sau khi chuyến bay bị gián đoạn tại sân bay quốc tế Rafik Hariri ở Beirut, Lebanon. Ảnh: Wael Hamzeh/EPA

Sự an toàn của bầu trời khu vực bị đe dọa nghiêm trọng khi Iran, Iraq, Israel, Syria, Kuwait, Qatar và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất đồng loạt thông báo đóng cửa ít nhất một phần không phận. Tại Iran, lệnh đóng cửa được ban bố ngay khi các cuộc không kích bắt đầu và dự kiến kéo dài cho đến khi có thông báo mới. Tương tự, Israel và Iraq cũng ra quyết định đóng cửa bầu trời đối với mọi chuyến bay dân dụng. Trong khi đó, Jordan triển khai các cuộc diễn tập không quân để bảo vệ chủ quyền, còn Syria cũng hạn chế bay tại các khu vực biên giới nhạy cảm.

Tâm điểm của cuộc khủng hoảng là các hãng hàng không vùng Vịnh với tỉ lệ hủy chuyến ở mức báo động. Theo số liệu từ công ty phân tích hàng không Cirium, Qatar Airways đã phải đình chỉ 41% tổng số chuyến bay từ Doha. Hai "ông lớn" khác là Emirates và Etihad cũng lần lượt hủy 38% và 30% lịch trình bay. Tại các khu vực lân cận, EgyptAir và Syria Air buộc phải tạm dừng dịch vụ đến các thành phố lớn trong khu vực, trong khi các hãng hàng không châu Phi như Ethiopian Airlines và Kenya Airways cũng thông báo ngưng bay đến các điểm nóng xung đột.

Tại châu Âu và Bắc Mỹ, các hãng hàng không lớn cũng nhanh chóng thực hiện các biện pháp khẩn cấp để đảm bảo an toàn. Tập đoàn Lufthansa (bao gồm cả Swiss và ITA Airways) cùng với Air France, British Airways đã thông báo hủy hoặc đình chỉ các chuyến bay đến Tel Aviv, Beirut, Amman và các trung tâm kinh tế tại UAE cho đến ít nhất là đầu tháng 3. Tại Mỹ, các hãng bay lớn như Delta, American Airlines và United Airlines đều tạm dừng các tuyến bay huyết mạch nối liền New York, Philadelphia với các thành phố Trung Đông. Air Canada cũng đưa ra quyết định tương tự với các chuyến bay đến Israel và Dubai.

Khu vực châu Á - Thái Bình Dương cũng không đứng ngoài vòng xoáy ảnh hưởng. Hai hãng hàng không hàng đầu Ấn Độ là IndiGo và Air India đã đình chỉ toàn bộ dịch vụ đến Trung Đông. Các hãng khác như Cathay Pacific, Singapore Airlines và Garuda Indonesia cũng thông báo hủy nhiều tuyến bay quan trọng. Ngược lại, tính đến thời điểm hiện tại, Qantas của Úc và All Nippon Airways của Nhật Bản là hai trong số ít các hãng hàng không lớn chưa đưa ra thông báo hủy chuyến chính thức nào.

Hiện nay, hàng ngàn hành khách vẫn đang chờ đợi trong vô vọng tại các sân bay quốc tế khi bầu trời Trung Đông vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Với việc các thông báo đóng cửa không phận liên tục được gia hạn "cho đến khi có thông báo mới", tương lai của mạng lưới bay toàn cầu trong những ngày tới vẫn là một dấu hỏi lớn đầy thách thức.