Cơ quan Phòng chống Ma túy Mỹ (DEA) đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng niềm tin nghiêm trọng chưa từng có trong lịch sử hoạt động của mình.

Trước sức ép dữ dội từ dư luận và các cơ quan lập pháp, DEA đã phải đưa ra một quyết định mang tính nhượng bộ đầy cay đắng: chủ động đề nghị cơ quan giám sát nội bộ của Bộ Tư pháp Mỹ vào cuộc điều tra làm rõ các cáo buộc cho rằng đặc vụ của tổ chức này đã cố tình để hàng trăm nghìn viên ma túy tổng hợp cực độc Fentanyl lọt lưới nhằm mục đích "nuôi" các hồ sơ án lớn hơn.

Mồi lửa châm ngòi cho vụ bê bối này bắt nguồn từ một cuộc điều tra chấn động vừa được phanh phui cách đây vài ngày. Theo đó, trong suốt giai đoạn từ năm 2023 đến năm 2025, các đặc vụ DEA tại bang New Mexico bị phát hiện đã liên tục giám sát chặt chẽ nhưng lại cố tình ngơ lác, không tịch thu các lô hàng chất ma túy tổng hợp có quy mô đặc biệt lớn.

1000044142.jpg
Fentanyl và tiền mặt bị tịch thu trong một vụ bắt giữ tại bang New Mexico.

Hồ sơ chính phủ bị trích xuất đã làm lộ ra một báo cáo nội bộ từ năm 2023 liên quan đến một lô hàng chứa tới 74.000 viên Fentanyl. Vào thời điểm đó, thay vì ập vào bắt giữ, các đặc vụ DEA chỉ đứng nhìn toàn bộ số thuốc độc này được giao dịch một cách công khai tại một khu nhà lưu động ở thành phố Albuquerque.

Đặc vụ David Howell – người đầu tiên dũng cảm đứng ra gửi đơn tố giác nội bộ từ năm 2023 – đã thẳng thắn vạch trần: "Họ đã chấp nhận đầu độc cộng đồng của chúng ta chỉ để nuôi những hồ sơ án lớn hơn". Các cựu đặc vụ và nhân sự cấp cao của DEA cũng thừa nhận, chiến thuật "thả cho thuốc đi" này thực chất là một canh bạc nguy hiểm đánh cược bằng chính mạng sống của người dân. Quyết định tác chiến sai lầm này thậm chí đã vi phạm nghiêm trọng các quy định nghiêm ngặt của Bộ Tư pháp Mỹ nhằm bảo vệ cộng đồng khỏi Fentanyl – loại chất cấm vốn đã được Nhà Trắng định danh là "chất độc hủy diệt hàng loạt".

26-1782462896-be-boi-nuoi-an-gay-chan-dong-nuoc-my-dea-bi-dieu-tra-vi-cao-buoc-tha-cua-cho-hang-tram-nghin-vien-ma-tuy-cuc-doc-fentanyl-tran-ra-duong-pho
DEA đang đối mặt với làn sóng phẫn nộ đỉnh điểm từ dư luận. Ảnh minh họa: VICE.

Trước làn sóng phẫn nộ đỉnh điểm từ dư luận, ngày 25/6, Giám đốc DEA Terry Cole đã ký một bức thư gửi tới Tổng thanh tra Bộ Tư pháp Mỹ, thừa nhận một cuộc thanh tra độc lập và toàn diện là điều bắt buộc phải thực hiện lúc này. Ông Cole cho biết, các cáo buộc đã thu hút sự chú ý đặc biệt từ công chúng và đặt ra những dấu hỏi vô cùng nghiêm trọng về năng lực giám sát cũng như quyết định tác chiến của DEA.

Quyết định tự yêu cầu thanh tra của người đứng đầu DEA được đưa ra ngay sau khi Thống đốc bang New Mexico, bà Michelle Lujan Grisham, chính thức gửi văn bản đề nghị Tổng chưởng lý tiểu bang xem xét hành vi của cơ quan liên bang này có vi phạm luật pháp sở tại hay không. Đây được xem là một cuộc đối đầu pháp lý vô cùng gay gắt và hy hữu giữa một chính quyền bang với một cơ quan thực thi pháp luật quyền lực hàng đầu của liên bang. Nhiều tiếng nói chỉ trích đanh thép đã cất lên: "Không có từ ngữ nào có thể diễn tả hết sự liều lĩnh và nguy hiểm của những quyết định này. DEA thừa biết người dân sẽ mất mạng nếu những viên thuốc này lọt vào cộng đồng New Mexico, nhưng họ vẫn để nó xảy ra".

Để xoa dịu tình hình, Bộ Tư pháp Mỹ đã nhanh chóng phát đi thông báo giải thích về mặt chiến thuật. Cơ quan này lập luận rằng, trong một số chiến dịch đặc thù, việc bảo vệ công chúng đôi khi quan trọng hơn là việc triệt phá các giao dịch nhỏ lẻ mang tính bề nổi. Thay vào đó, các đặc vụ cần phải theo dấu dòng tiền và hàng hóa để tìm ra tận gốc nguồn cung cùng các tổ chức tội phạm tài phiệt cầm đầu đứng sau toàn bộ đường dây.

Dù vậy, lời giải thích này hoàn toàn không thể làm thỏa mãn các nhà lập pháp. Các nghị sĩ thuộc Đảng Dân chủ tại bang New Mexico đã lập tức gửi một bản tối hậu thư, yêu cầu đích thân Giám đốc DEA Terry Cole phải ra điều trần khẩn cấp trước Quốc hội để giải trình toàn bộ về các chiến thuật tác chiến của cơ quan này. Hạ nghị sĩ Melanie Stansbury nhấn mạnh trong sự phẫn nộ: "Người dân New Mexico đang phải trả giá bằng mạng sống và sự ly tán của các gia đình. DEA cần phải tập trung chặn đứng ma túy trước khi chúng kịp tràn ra đường phố".

Fentanyl từ lâu đã là nỗi ám ảnh kinh hoàng tại Mỹ. Đây là loại chất gây nghiện tổng hợp có độc tính cực cao, đến mức chỉ cần một vài miligram ngắn ngủi đã thừa khả năng tước đi mạng sống của một người trưởng thành khỏe mạnh. Việc một cơ quan có nhiệm vụ chặn đứng chất độc này lại bị cáo buộc "thả cửa" cho chúng ra đường phố đang trở thành một trong những vụ bê bối đen tối nhất của lực lượng thực thi pháp luật xứ cờ hoa.