Chính trường Anh liên tục biến động: Hơn một thập niên thay tới 7 thủ tướng

Nước Anh đang đứng trước một giai đoạn chuyển giao quyền lực mới khi chuẩn bị đón nhận vị thủ tướng thứ bảy trong vòng hơn một thập niên. Tần suất thay đổi người đứng đầu chính phủ ở mức cao bất thường được xem là dấu hiệu cho thấy những khó khăn kéo dài mà quốc gia này đang phải đối mặt sau nhiều năm biến động chính trị.

Những thay đổi liên tiếp tại trung tâm quyền lực diễn ra trong bối cảnh người dân ngày càng thất vọng với hàng loạt vấn đề chưa được giải quyết triệt để, từ tăng trưởng kinh tế chậm chạp, áp lực lên hệ thống dịch vụ công đến những tranh cãi kéo dài về nhập cư. Dù các chính phủ liên tục thay phiên nhau điều hành đất nước, nhiều cử tri vẫn cho rằng các thách thức cốt lõi chưa có chuyển biến đáng kể.

Kể từ năm 2016, Vương quốc Anh đã chứng kiến tốc độ thay thế thủ tướng hiếm thấy trong lịch sử hiện đại. Cuộc tổng tuyển cử năm 2024 từng được xem là dấu mốc quan trọng khi Công đảng giành chiến thắng áp đảo sau 14 năm đảng Bảo thủ cầm quyền. Với 411 trên tổng số 650 ghế tại Hạ viện, Công đảng sở hữu thế đa số mạnh mẽ trong quốc hội.

Tuy nhiên, đằng sau kết quả đó là những tranh luận về tính đại diện của hệ thống bầu cử. Dù chỉ nhận được 33,7% tổng số phiếu bầu trên toàn quốc, Công đảng vẫn giành khoảng 63% số ghế trong quốc hội nhờ cơ chế bầu cử hiện hành. Sự chênh lệch này làm dấy lên những câu hỏi về việc liệu kết quả ghế nghị viện có phản ánh chính xác ý chí của đa số cử tri hay không.

Là người đưa Công đảng trở lại nắm quyền, Thủ tướng Keir Starmer từng nhận được nhiều kỳ vọng về một giai đoạn đổi mới. Tuy nhiên, mức độ tín nhiệm dành cho ông được cho là giảm mạnh sau hơn một năm cầm quyền. Các tranh cãi chính trị, những lần điều chỉnh chính sách cùng những cam kết chưa đạt được như mong đợi đã khiến nhiều cử tri cảm thấy thất vọng.

Không chỉ đối mặt với áp lực từ công chúng, ông Starmer còn chịu sức ép từ chính nội bộ đảng. Hơn 100 nghị sĩ Công đảng đã công khai bày tỏ quan điểm rằng cần có sự thay đổi trong vai trò lãnh đạo hoặc một lộ trình rõ ràng cho tương lai của ông.

Theo các dữ liệu thăm dò được dẫn lại, tỷ lệ ủng hộ dành cho ông Starmer sau 14 tháng cầm quyền được đánh giá ở mức thấp nhất đối với một thủ tướng Anh trong cùng khoảng thời gian suốt nửa thế kỷ qua. Sự suy giảm tín nhiệm này cũng kéo theo đà đi xuống của mức ủng hộ dành cho Công đảng.

Một trong những nguyên nhân khiến nước Anh thường xuyên thay đổi người đứng đầu chính phủ nằm ở đặc điểm của hệ thống chính trị. Không giống mô hình tổng thống, thủ tướng Anh không do người dân trực tiếp bầu chọn mà thường là lãnh đạo của đảng chiếm đa số ghế tại Hạ viện. Khi niềm tin nội bộ suy giảm, các đảng hoàn toàn có thể thay lãnh đạo thông qua bỏ phiếu mà không cần tổ chức tổng tuyển cử mới.

Bên cạnh đó, các thủ tướng Anh luôn phải chịu áp lực lớn từ truyền thông, phe đối lập và chính các nghị sĩ trong đảng mình. Những kết quả thăm dò không khả quan hay thất bại trong các cuộc bầu cử địa phương có thể nhanh chóng trở thành nguyên nhân dẫn tới khủng hoảng lãnh đạo.

Sau cuộc trưng cầu dân ý về Brexit năm 2016, những chia rẽ chính trị ngày càng sâu sắc đã khiến môi trường chính trị tại Anh trở nên khó đoán hơn. Các chính phủ kế tiếp phải vật lộn với những tác động kéo dài của việc rời Liên minh châu Âu, trong khi tăng trưởng kinh tế yếu, giá cả leo thang và áp lực đối với hệ thống dịch vụ công tiếp tục bào mòn sự ủng hộ của người dân.

Các vụ bê bối, tranh cãi đạo đức hay những lần thay đổi quan điểm chính sách cũng góp phần làm suy giảm niềm tin của cử tri. Trong khi đó, sự nổi lên của các đảng nhỏ đã tạo thêm sức ép đối với hai đảng lớn truyền thống khi thu hút được lượng cử tri bất mãn ngày càng lớn.

Bất kỳ chính phủ nào tại Anh hiện nay cũng phải đối mặt với một loạt thách thức phức tạp, từ bất ổn kinh tế toàn cầu, áp lực nhập cư, bài toán năng lượng cho tới những giới hạn trong chi tiêu công. Đây đều là những vấn đề cần thời gian để xử lý, nhưng xã hội lại luôn mong muốn những kết quả nhanh chóng và rõ ràng.

Tình hình kinh tế vẫn là mối quan tâm hàng đầu. Dù lạm phát đã giảm đáng kể so với giai đoạn đỉnh điểm trước đây, giá cả vẫn tiếp tục tăng. Tăng trưởng kinh tế được đánh giá còn khiêm tốn, trong khi tỷ lệ thất nghiệp duy trì ở mức 4,9%, làm gia tăng lo ngại về mức sống của người dân.

Song song với đó, nhập cư vẫn là chủ đề gây tranh luận gay gắt trong đời sống chính trị. Đối với nhiều người từng ủng hộ Brexit, kiểm soát nhập cư là một mục tiêu quan trọng. Tuy nhiên, sau khi Anh rời EU, mức nhập cư ròng vẫn đạt những con số rất cao, khiến vấn đề này tiếp tục trở thành tâm điểm tranh cãi và là động lực thúc đẩy sự phát triển của các lực lượng chính trị mới.

Nhìn rộng hơn, những biến động liên tục tại vị trí thủ tướng không chỉ phản ánh cuộc cạnh tranh quyền lực trong nội bộ chính trường Anh. Đó còn là biểu hiện của những thách thức sâu xa mà quốc gia này đang phải đối mặt, từ kinh tế, dịch vụ công cho tới những tranh luận chưa có hồi kết về nhập cư và các hệ quả của Brexit.

Người kế nhiệm vị trí thủ tướng sẽ tiếp quản một hệ thống chính trị cho phép thay đổi lãnh đạo nhanh chóng, nhưng đồng thời cũng phải đối mặt với áp lực ngày càng lớn từ một bộ phận cử tri đang dần mất kiên nhẫn trước những lời hứa chưa thành hiện thực.