Những tuyên bố gần đây của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc cần kiểm soát Greenland đã thu hút sự chú ý lớn của dư luận quốc tế. Theo nhà lãnh đạo Mỹ, hòn đảo tự trị thuộc Đan Mạch này giữ vị trí then chốt đối với an ninh quốc gia Mỹ, đặc biệt liên quan đến kế hoạch triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa mang tên Vòm vàng.
Chuyên gia lý giải liên hệ giữa Greenland và hệ thống Vòm vàng của Mỹ - 1
Dự án hệ thống lá chắn tên lửa Vòm vàng của Mỹ (Ảnh: Getty).

Ông Trump cho rằng nếu Greenland nằm dưới sự kiểm soát của Washington, NATO sẽ trở nên “mạnh mẽ và hiệu quả hơn nhiều”. Ngược lại, ông cảnh báo rằng nếu thiếu vai trò của Mỹ, liên minh quân sự này sẽ khó duy trì năng lực răn đe cần thiết. Trong lập luận của mình, Tổng thống Mỹ nhấn mạnh Greenland là mắt xích quan trọng để hiện thực hóa Vòm vàng – sáng kiến được công bố từ đầu năm ngoái, với quy mô đầu tư dự kiến vượt 542 tỷ USD trong vòng 20 năm.

Trao đổi với hãng tin TASS, ông Alexander Stepanov, chuyên gia quân sự thuộc Viện Luật và An ninh Quốc gia của Học viện Kinh tế Quốc dân và Hành chính Công trực thuộc Tổng thống Nga, đã lý giải mối liên hệ giữa Greenland và hệ thống phòng thủ nói trên. Theo ông, Vòm vàng được thiết kế để giám sát không phận và không gian cận Trái Đất, cho phép phát hiện sớm và đánh chặn các đòn tấn công bằng nhiều loại vũ khí, không chỉ ở Tây bán cầu mà còn tại các vùng biển phía bắc và khu vực Bắc Cực của Nga.

Chuyên gia này nhận định, việc Mỹ tính toán triển khai Vòm vàng tại Greenland nhằm tăng cường khả năng theo dõi tình hình Bắc Cực, đồng thời tạo năng lực đối phó với các loại vũ khí siêu vượt âm của Nga. Để củng cố ưu thế chiến lược tại khu vực này, Lầu Năm Góc dự kiến mở rộng hạ tầng quân sự bằng cách xây dựng thêm các trạm giám sát mặt đất và hệ thống radar hiện đại tại Greenland, bên cạnh Căn cứ Không gian Pituffik – trước đây là Căn cứ Không quân Thule.

Không chỉ dừng ở đó, Bộ Tư lệnh Hải quân Mỹ còn được cho là đang xem xét thiết lập một căn cứ hải quân tại Greenland nhằm bảo đảm hậu cần cho lực lượng tàu ngầm hạt nhân hoạt động ở Bắc Cực. Kế hoạch này bao gồm cả việc hỗ trợ các tàu ngầm lớp Los Angeles như USS Newport News. Song song, Washington cũng tính đến phương án triển khai tàu mặt nước, tàu trinh sát và tàu phá băng để giám sát, tuần tra toàn diện các tuyến hàng hải trong khu vực.

Theo ông Stepanov, những động thái trên cho thấy tầm quan trọng quân sự và chiến lược của Greenland là rất lớn trong bối cảnh Mỹ thúc đẩy một chương trình toàn diện nhằm mở rộng và củng cố hiện diện quân sự tại Bắc Cực.

Greenland hiện là hòn đảo lớn nhất thế giới với diện tích khoảng 2,16 triệu km², dân số chỉ vào khoảng 57.000 người. Bên cạnh vị trí chiến lược đặc biệt, hòn đảo này còn được đánh giá sở hữu nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú, càng làm gia tăng sự quan tâm của các cường quốc.