Hơn 100 trang tài liệu tình báo được CIA giải mật cho thấy Mỹ từng nhiều lần nhận cảnh báo về ý định tấn công của al-Qaeda, nhưng những thông tin này không đủ để ngăn thảm kịch 11/9/2001.

Ngày 11/9, Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) công bố hơn 100 trang bản tin tình báo hàng ngày từng được gửi tới cựu Tổng thống Bill Clinton và George W. Bush trong những năm trước vụ khủng bố 11/9/2001.

Các tài liệu tập trung vào mối đe dọa từ al-Qaeda và thủ lĩnh Osama bin Laden. Việc công bố được đánh giá đáng chú ý bởi những bản tin tình báo gửi tổng thống luôn thuộc nhóm tài liệu nhạy cảm và được CIA bảo mật nghiêm ngặt.

12-1789176042-cia-giai-mat-loat-canh-bao-truoc-tham-kich-119
Trùm khủng bố Osama bin Laden.

Nội dung hồ sơ cho thấy cộng đồng tình báo Mỹ đã liên tục đưa ra cảnh báo trong nhiều năm về khả năng Osama bin Laden lên kế hoạch tấn công lãnh thổ Mỹ hoặc các mục tiêu của Mỹ ở nước ngoài.

Những thông tin thu thập được từng đề cập nhiều kịch bản, trong đó có ý định tấn công một trung tâm thương mại ở Washington, tìm kiếm vật liệu chế tạo bom hạt nhân, sử dụng vũ khí hóa học hoặc bắt cóc người Mỹ.

Một cảnh báo đáng chú ý được gửi tới Tổng thống Bill Clinton, nằm ở phần cuối bản tóm tắt tình báo ngày 10/9/1998. Tài liệu đề cập khả năng một nhóm có liên hệ với Osama bin Laden sử dụng máy bay chở đầy chất nổ để tấn công một thành phố của Mỹ.

Những cảnh báo tiếp tục xuất hiện trong những năm sau đó. Bản tóm tắt tình báo gửi Tổng thống George W. Bush ngày 6/8/2001 mang tiêu đề “Bin Laden quyết tâm tấn công bên trong nước Mỹ”.

Tài liệu khi đó cho biết các thành viên al-Qaeda đã cư trú hoặc di chuyển tới Mỹ trong nhiều năm và dường như duy trì một mạng lưới hỗ trợ có thể phục vụ các cuộc tấn công.

Thông tin từ FBI cũng đề cập những dấu hiệu đáng nghi liên quan đến việc chuẩn bị cho các vụ cướp máy bay hoặc những hình thức tấn công khác, trong đó có hoạt động trinh sát các tòa nhà liên bang ở New York.

Thời điểm đó, khoảng 70 cuộc điều tra thực địa liên quan đến bin Laden đang được tiến hành tại Mỹ. Tuy nhiên, báo cáo cũng thừa nhận một số thông tin nghiêm trọng chưa thể được xác minh, trong đó có cảnh báo từ năm 1998 về khả năng bin Laden muốn cướp một máy bay Mỹ.

Các tài liệu cho thấy những cảnh báo về al-Qaeda và bin Laden đã xuất hiện dồn dập, nhưng mức độ nguy hiểm cuối cùng vẫn chưa được đánh giá và truyền đạt đầy đủ.

Ngày 11/9/2001, bốn máy bay bị không tặc kiểm soát. Hai chiếc lao vào Trung tâm Thương mại Thế giới ở New York, một chiếc đâm vào Lầu Năm Góc tại Washington.

Chiếc máy bay còn lại được cho là hướng tới Đồi Capitol nhưng rơi xuống một cánh đồng ở Pennsylvania sau khi các hành khách chống trả những kẻ khủng bố. Vụ tấn công khiến gần 3.000 người thiệt mạng.

Bản báo cáo năm 2004 của Ủy ban Quốc gia về các vụ khủng bố nhằm vào Mỹ kết luận cộng đồng tình báo đã liên tục cảnh báo về mối đe dọa từ al-Qaeda. Tuy nhiên, các cơ quan này không thể đánh giá và truyền đạt đầy đủ quy mô cũng như mức độ cấp bách của nguy cơ.

Một vấn đề khác nằm ở cách thức hoạt động rời rạc giữa các cơ quan tình báo. Sự chia tách này khiến các chuyên gia ở những đơn vị khác nhau không thể kết nối hiệu quả những mảnh ghép thông tin mà họ nắm giữ.

Theo các nhà nghiên cứu về cộng đồng tình báo, đây cũng là giai đoạn CIA đối mặt với nhiều bất ổn, khi cơ quan này chưa xác định rõ hướng hoạt động và những ưu tiên mới sau Chiến tranh Lạnh.

Nhà sử học Jeffrey Rogg thuộc Đại học Texas ở Austin nhận định rằng ngay cả khi một bộ phận trong CIA liên tục cảnh báo về mối đe dọa, cơ quan này vẫn là một tổ chức rất lớn.

Việc giải mật hơn 100 trang tài liệu lần này lần đầu mang đến cho công chúng cái nhìn cận cảnh hơn về những thông tin mà hai đời tổng thống Mỹ từng được tiếp cận trước thảm kịch 11/9, đồng thời cho thấy khoảng cách giữa việc nhận diện nguy cơ và khả năng hành động để ngăn chặn nó.

QT (SHTT)