Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo việc tăng nguồn cung hiện tại chưa thể bù đắp gián đoạn ở Trung Đông, đồng thời kêu gọi các quốc gia giảm nhu cầu tiêu thụ nhiên liệu.
21-1774066772-co-quan-nang-luong-quoc-te-keu-goi-nguoi-dan-toan-cau-chi-di-lam-3-ngaytuan
Dầu thô được trữ tại Cushing, bang Oklahoma (Mỹ) Ảnh minh họa: Reuters

Kể từ khi xung đột bùng phát vào cuối tháng 2, thị trường dầu mỏ đã chứng kiến sự rung lắc dữ dội. Đặc biệt, nỗi lo ngại về việc đóng cửa eo biển Hormuz, "mạch máu" nối liền Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman, nơi luân chuyển tới 20% lượng dầu tiêu thụ toàn cầu, đã gây ảnh hưởng lớn tới nguồn cung thế giới.

Hệ quả của tình trạng này không chỉ dừng lại ở những con số trên bảng điện tử. Giá dầu Brent và WTI đã tăng vọt hơn 40%. Sự tắc nghẽn này tạo ra hiệu ứng domino, đẩy chi phí các sản phẩm tinh chế như dầu diesel, nhiên liệu máy bay và phí vận tải lên cao. Trong phiên giao dịch gần nhất, giá dầu Brent kỳ hạn tháng 5 vẫn neo cao trên 109 USD/thùng, trong khi dầu WTI của Hoa Kỳ dao động quanh mức 96 USD/thùng khi thị trường nín thở chờ đợi những tín hiệu mới.

Trước tình hình khẩn cấp, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã có một quyết định chưa từng có trong tiền lệ: triển khai đợt giải phóng kho dự trữ chiến lược lớn nhất lịch sử với quy mô 400 triệu thùng. Tuy nhiên, IEA cũng đưa ra một cảnh báo đanh thép rằng việc tăng cung đơn thuần sẽ không đủ để bù đắp những gián đoạn tại Trung Đông. Đại diện IEA nhấn mạnh: "Những nỗ lực nhằm gia tăng sản lượng khai thác đơn thuần sẽ không thể giải quyết triệt để sự thiếu hụt nguồn cung dầu mỏ hiện nay".

IEA nhận định rằng giải pháp bền vững nhất trong ngắn hạn không nằm ở các giàn khoan, mà nằm ở chính sự điều chỉnh nhu cầu từ phía các hộ gia đình và doanh nghiệp. Với việc vận tải đường bộ chiếm tới 45% nhu cầu dầu toàn cầu, đây chính là mục tiêu trọng tâm để thay đổi.

Cơ quan này đã đưa ra một loạt khuyến nghị mang tính thực tiễn cao nhằm thay đổi thói quen sinh hoạt và làm việc. Các quốc gia được khuyến nghị cho phép nhân viên làm việc tại nhà ít nhất 3 ngày mỗi tuần để giảm tần suất đi lại. Trên các tuyến đường cao tốc, việc giảm giới hạn tốc độ lái xe được đề xuất để giúp động cơ hoạt động tối ưu và tiết kiệm nhiên liệu. 

Người dân cũng được khuyến khích rời bỏ vô lăng cá nhân để chuyển sang phương tiện công cộng hoặc đi chung xe. Ngay cả trong gian bếp, việc chuyển từ bếp ga sang các thiết bị điện cũng được xem là bước đi quan trọng để giảm phụ thuộc vào khí dầu mỏ hóa lỏng LPG. Đối với ngành hàng không, các chuyên gia đề nghị cắt giảm những chuyến bay không thiết yếu để ưu tiên cho vận tải chiến lược.

Song song với việc thay đổi hành vi, các chính phủ tại châu Âu đã nhanh chóng vào cuộc bằng những chính sách tài khóa mạnh mẽ. Tây Ban Nha đang xem xét hạ thuế giá trị gia tăng nhiên liệu từ 21% xuống 10% và bãi bỏ thuế trực tiếp vào điện năng để khuyến khích chuyển đổi năng lượng. Ý đã thực hiện cắt giảm thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng dầu để kiềm chế đà tăng giá tại các trạm nhiên liệu. Trong khi đó, Đức đang thảo luận về việc áp thuế lợi nhuận bất thường đối với các tập đoàn dầu mỏ lớn để lấy nguồn lực hỗ trợ cộng đồng.