Giữa bối cảnh eo biển Hormuz – “yết hầu” năng lượng chiếm 1/5 lượng dầu mỏ và khí đốt toàn cầu – đang bị phong tỏa do xung đột Trung Đông, một danh sách các quốc gia “may mắn” được phép đi qua vùng nước này đang dần lộ diện. Theo tuyên bố từ phía Tehran, tuyến đường thủy chiến lược này không hoàn toàn bị đóng kín, nhưng việc được phép đi qua hay không lại tùy thuộc vào vị thế và khả năng đàm phán của từng quốc gia.
17-1773731457-giai-ma-tam-ve-thong-hanh-qua-eo-bien-hormuz-nhung-quoc-gia-nao-dang-duoc-iran-uu-tien
Eo biển Hormuz. Ảnh: Gallo Times

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi mới đây đã chính thức lên tiếng làm rõ về tình trạng của eo biển Hormuz. Ông khẳng định tuyến đường này không bị phong tỏa hoàn toàn mà chỉ đóng cửa đối với các “đối thủ” hoặc những quốc gia đang trực tiếp tấn công Iran và đồng minh của họ. Theo ông Araghchi, mọi tàu thuyền khác vẫn có cơ hội lưu thông tự do, với điều kiện tiên quyết là phải liên hệ và đàm phán trực tiếp với chính quyền Tehran.

Tuyên bố này đã biến eo biển Hormuz thành một "bộ lọc" chính trị, nơi quyền đi lại trở thành một phần của cuộc chơi ngoại giao.

Báo cáo từ các hãng tin quốc tế cho thấy đã có những con tàu đầu tiên rời khỏi Vịnh Ba Tư an toàn. Cụ thể, vào ngày 15/3, tàu chở dầu mang tên Karachi của Pakistan đã chính thức vượt qua eo biển Hormuz. Trước đó một ngày, phía Ấn Độ cũng nhận được tín hiệu tích cực khi Tehran đồng ý mở đường cho một số tàu vận tải của nước này. Kết quả là hai tàu chở khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) của New Delhi đã hoàn thành hành trình qua eo biển mà không gặp trở ngại.

Trong khi đó, Thổ Nhĩ Kỳ dù có tới 15 con tàu đang neo đậu chờ đợi gần khu vực này, nhưng tính đến thời điểm hiện tại, chính phủ Iran mới chỉ cấp phép cho duy nhất một con tàu trong số đó được đi qua. Điều này cho thấy sự thận trọng và quy trình xét duyệt gắt gao của phía Iran đối với từng trường hợp cụ thể.

Đáng chú ý nhất trong danh sách này là Trung Quốc. Theo các nguồn tin ngoại giao, Tehran và Bắc Kinh đang tiến hành thảo luận để thiết lập một "hành lang xanh" dành riêng cho các tàu chở dầu và khí hóa lỏng (LNG) từ Qatar. Có thông tin cho rằng Iran sẵn sàng nới lỏng sự kiểm soát đối với các tàu chở dầu đi qua eo biển, miễn là các giao dịch dầu mỏ được thực hiện bằng đồng nhân dân tệ. Đây được xem là một bước đi mang tính chiến lược nhằm thắt chặt quan hệ kinh tế giữa hai quốc gia.

Sức nóng tại eo biển Hormuz cũng đang thu hút sự quan tâm của các cường quốc châu Âu. Nguồn tin từ Financial Times tiết lộ rằng Pháp và Italia đã bắt đầu thiết lập các kênh liên lạc với Iran. Mục tiêu của hai quốc gia này không gì khác ngoài việc đàm phán để đảm bảo an toàn cho đội tàu thương mại của mình giữa lúc tuyến đường thủy quan trọng nhất thế giới này vẫn đang bị kiểm soát nghiêm ngặt.