"Cơn khát" xăng dầu bủa vây nước Nga sau loạt đòn tập kích hạ tầng

Hình ảnh những hàng xe dài dằng dặc nối đuôi nhau trước các trạm nhiên liệu tại thủ đô Moskva và nhiều thành phố lớn đang trở thành biểu tượng cho sự bất ổn tại Nga. Người dân kiên nhẫn chờ đợi trong nỗi lo âu tột cùng về một tương lai bất định. Nhiều tài xế đã không giữ được bình tĩnh dẫn đến cãi vã, thậm chí xô xát ngay tại vòi bơm.

Trên không gian mạng, cuộc khủng hoảng này cũng tạo nên những làn sóng dữ dội. Theo dữ liệu tìm kiếm từ Yandex, số lượt tra cứu cụm từ "cách hút xăng từ bình" đã tăng đột biến từ 697 lên hơn 9.300 chỉ trong vòng một tháng. Một đoạn video hài hước nhưng đầy châm biếm mang tên "Đỉnh cao xa xỉ năm 2026" ghi lại cảnh một người đàn ông cẩn thận rót từng giọt xăng vào máy cắt cỏ kèm lời cảm thán về sự giàu sang đã thu hút lượng tương tác khổng lồ.

Không chỉ dừng lại ở phương tiện cá nhân, cuộc khủng hoảng đang đe dọa trực tiếp đến vành đai ngũ cốc miền nam nước Nga. Nhiều nông dân lo sợ máy móc sẽ phải đắp chiếu và lỡ mất vụ thu hoạch do thiếu nhiên liệu. Thậm chí, có người phải lái cả máy gặt đến cây xăng vì nhân viên từ chối bơm nhiên liệu vào can nhựa nhằm ngăn chặn tình trạng đầu cơ.

Nguyên nhân của tình trạng kiệt quệ này xuất phát từ chiến thuật "lệnh trừng phạt tầm xa" của Ukraine, khi nước này liên tục dùng máy bay không người lái đánh phá sâu vào các nhà máy lọc dầu và kho chứa của Nga. Hậu quả là sản lượng xăng nội địa của Nga đã bốc hơi khoảng 25% do hàng loạt cơ sở phải ngừng hoạt động.

Trước tình hình chuyển biến xấu, ngày 28/6, Tổng thống Vladimir Putin đã lần đầu tiên lên tiếng thừa nhận tình trạng thiếu hụt nhiên liệu tại nhiều khu vực, dù ông nhận định cục diện "chưa đến mức nghiêm trọng". Điện Kremlin tuyên bố ưu tiên hàng đầu lúc này là bảo đảm nguồn cung cho ngành nông nghiệp để cứu vãn mùa màng, đồng thời kêu gọi khẩn trương sửa chữa hạ tầng và nâng cấp lưới lửa phòng không.

Để đối phó, Nga đã phải áp dụng chính sách phân phối theo định mức trên quy mô toàn quốc. Các địa phương chỉ cho phép mỗi xe đổ từ 20 đến 30 lít một lần và bắt buộc phải bơm trực tiếp vào bình chứa. Đi kèm với khan hiếm là sự leo thang chóng mặt của giá cả. Tại Sevastopol thuộc bán đảo Crimea, giá xăng đã nhảy vọt 30% chỉ sau một tuần. Dù giá trung bình toàn quốc tuần trước ghi nhận ở mức 72,38 ruble (gần 1 USD) mỗi lít, nhưng tại các vùng tâm điểm thiếu hụt, mức giá có thời điểm đã bị đẩy lên tới hơn 187 ruble (khoảng 2,42 USD) mỗi lít.

Để hạ nhiệt thị trường, Phó thủ tướng Alexander Novak cho biết chính phủ đang triển khai các giải pháp tình thế cấp bách, trong đó nhập khẩu nhiên liệu là chìa khóa then chốt. Nga hiện đã bắt đầu nhập khẩu từ 60.000 đến 80.000 tấn xăng từ Ấn Độ bằng đường biển, hướng tới mục tiêu nâng con số này lên 400.000 tấn mỗi tháng. Đồng thời, Moskva cũng thỏa thuận mua thêm 50.000 tấn xăng từ Kazakhstan trong tháng 7 và tháng 8. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov ngày 1/7 xác nhận các cuộc đàm phán mua xăng dầu giá phù hợp với các đối tác đang diễn ra rất tích cực.

Hạ viện Nga tuần trước cũng đã nhanh chóng thông qua luật sửa đổi về thuế nhằm trợ cấp cho xăng nhập khẩu. Trước đó, lệnh cấm xuất khẩu xăng và nhiên liệu hàng không đã được ban bố, và Điện Kremlin đang cân nhắc áp dụng tương tự với dầu diesel. Thậm chí, các tiêu chuẩn chất lượng nội địa cũng được nới lỏng để cho phép các loại xăng cấp thấp hơn lưu thông.

Theo các chuyên gia kinh tế, nhu cầu tiêu thụ cao điểm vào mùa hè đang khiến cơn sốt xăng dầu thêm trầm trọng, đặc biệt là ở những vùng không có nhà máy lọc dầu hoặc gần tiền tuyến. Tác động dây chuyền đang hiển hiện khi chi phí vận tải tăng cao sẽ trực tiếp đẩy giá hàng hóa, dịch vụ leo thang. Cuộc khủng hoảng năng lượng này rốt cuộc sẽ đi về đâu phụ thuộc hoàn toàn vào cuộc đấu trí khốc liệt giữa năng lực tập kích tầm xa của Ukraine và hệ thống phòng thủ của nước Nga trong thời gian tới.