Cuộc tháo chạy tìm sự sống cho sản phụ cùng thai nhi và cơn khủng hoảng sản khoa tại Hàn Quốc

Đêm ngày 1/5, dư luận Hàn Quốc rúng động trước sự việc một thai phụ 29 tuần bị xuất huyết khẩn cấp tại thành phố Cheongju, tỉnh Bắc Chungcheong. Khi tim thai đột ngột suy giảm, cơ sở y tế ban đầu đã lập tức liên hệ với tổng đài cấp cứu 119 để xin chuyển viện khẩn cấp lên tuyến trên. 

Tuy nhiên, một cuộc chạy đua với thời gian đã nhanh chóng biến thành hành trình tìm kiếm vô vọng khi có tới 6 bệnh viện lớn liên tục từ chối tiếp nhận vì lý do thiếu bác sĩ chuyên môn và giới hạn năng lực điều trị. 

Phải mất đến ba giờ rưỡi sau cuộc gọi đầu tiên, một chiếc trực thăng cứu hộ mới được huy động để đưa sản phụ vượt quãng đường 280 km tới Bệnh viện Đại học Donga tại Busan. Đáng tiếc, khi tới nơi, em bé trong bụng mẹ đã không thể qua khỏi.

Sự việc đau lòng này không phải là một hiện tượng cá biệt, mà là một thực tế khắc nghiệt đang diễn ra thường nhật, được gọi bằng thuật ngữ "lang thang y tế" – mô tả tình cảnh người bệnh bị từ chối liên tiếp và phải tự di chuyển qua nhiều cơ sở để được cấp cứu. 

Cũng ngay trong ngày 1/5, một sản phụ ngoài 40 tuổi mang thai 26 tuần bị tăng huyết áp nghiêm trọng tại thành phố Sejong đã phải trải qua hành trình dài gần 300 km bằng xe cứu thương để đến Busan, sau khi bị 52 bệnh viện từ chối tiếp nhận suốt 6 giờ đồng hồ. 

Trước đó, vào tháng 2, tại Daegu, một sản phụ mang thai song sinh có dấu hiệu sinh non cũng bị 7 bệnh viện địa phương khước từ. Cuối cùng, cô phải chuyển tới một cơ sở y tế gần Seoul cách đó hơn 230 km. Ca phẫu thuật cấp cứu sau đó chỉ có thể cứu sống được một trong hai bé sơ sinh.

Sau vụ việc thương tâm ở Cheongju, Bộ trưởng Y tế Hàn Quốc Jeong Eun-kyeong đã bày tỏ sự trăn trở và thừa nhận bản thân cảm thấy trách nhiệm đè nặng lên vai, đồng thời cam kết sẽ nỗ lực tìm kiếm giải pháp để ngăn chặn những thảm kịch tương tự tái diễn.

Theo giới quan sát, những trục trặc mang tính hệ thống trong mạng lưới cấp cứu là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến thảm trạng này. Tại xứ sở kim chi, xe cứu thương không được phép tự ý đưa bệnh nhân vào phòng cấp cứu nếu chưa nhận được sự đồng ý tiếp nhận từ phía bệnh viện. 

Điều này buộc lực lượng cứu hộ 119 phải liên hệ thủ công tới từng cơ sở y tế để hỏi ý kiến, trực tiếp làm tiêu hao "thời gian vàng" quý giá của người bệnh. Nghị sĩ Lee Joo-young thẳng thắn chỉ trích rằng hệ thống chuyển viện cấp cứu hiện tại chỉ tồn tại trên danh nghĩa do cơ chế điều phối giữa các địa phương hoạt động kém hiệu quả. 

Ông cho rằng nếu không có sự tái cơ cấu toàn diện về trách nhiệm giữa Cơ quan Cứu hỏa Quốc gia và Bộ Y tế, các ca tử vong thương tâm sẽ vẫn tiếp diễn.

Bên cạnh đó, lỗ hổng lớn về hạ tầng sản khoa và nhân lực giữa các vùng miền đang ngày một nới rộng. Những ca sinh có nguy cơ biến chứng cao đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ chuyên môn giỏi và hệ thống giường hồi sức tích cực trẻ sơ sinh (NICU). 

Tuy nhiên, các nguồn lực chất lượng cao này lại tập trung phần lớn ở thủ đô Seoul và một số đô thị lớn, bỏ lại các địa phương khác trong tình trạng thiếu thốn nghiêm trọng.

Tính trên quy mô cả nước, tỷ lệ bác sĩ sản khoa trên mỗi 1.000 phụ nữ tại Hàn Quốc chỉ dừng lại ở con số khiêm tốn là 0,24 (tương đương với việc một bác sĩ phải phụ trách hơn 4.000 người). 

Tại các tỉnh như Bắc Gyeongsang hay Nam Chungcheong, tỷ lệ này thậm chí còn thấp hơn mức bình quân. Trong khi đó, áp lực lên hệ thống y tế ngày một đè nặng khi độ tuổi mang thai của phụ nữ ngày một cao hơn, số ca đa thai tăng lên, kéo theo nhu cầu cấp cứu thai kỳ nguy cơ cao gia tăng mạnh mẽ, vượt xa tốc độ cung ứng nhân lực của ngành y.

Một rào cản vô hình nhưng cực kỳ lớn khác là xu hướng né tránh rủi ro của các y bác sĩ, hay còn gọi là "hội chứng sợ trách nhiệm". Sản khoa vốn là lĩnh vực chứa đựng nhiều tai biến y khoa bất khả kháng. 

Tuy nhiên, tại Hàn Quốc, khi kết quả điều trị không như mong muốn, các bác sĩ không chỉ đối mặt với áp lực tâm lý nghề nghiệp mà còn phải đối diện với nguy cơ bị điều tra, thậm chí truy cứu trách nhiệm hình sự.

Ông Yang Seung-duk, Chủ tịch Hiệp hội Bác sĩ tỉnh Bắc Chungcheong, chia sẻ rằng các bác sĩ sản khoa đang phải đảm nhận những ca điều trị nguy kịch, gánh trách nhiệm pháp lý nặng nề nhưng thù lao nhận lại không tương xứng. Điều này khiến các bệnh viện có xu hướng từ chối nhận các ca khó để bảo vệ chính mình, tạo nên một phản ứng dây chuyền tiêu cực lan sang cả các dịch vụ y tế thiết yếu khác.

Để giải quyết cuộc khủng hoảng, chính phủ Hàn Quốc đang thúc đẩy một gói cải cách toàn diện cho hệ thống chăm sóc mẹ và trẻ sơ sinh. Bộ Y tế đang rà soát lại mạng lưới điều trị thông qua việc thảo luận với 22 trung tâm chuyên khoa cùng các hội chuyên môn trên toàn quốc. 

Trọng tâm của cuộc cải tổ là xây dựng hệ thống dữ liệu thời gian thực giúp cập nhật tức thời tình trạng phòng bệnh, giường NICU trống và bác sĩ trực trực tiếp, xóa bỏ quy trình gọi điện thủ công lỗi thời.

Chính phủ cũng cam kết thắt chặt phối hợp giữa mạng lưới sản khoa với lực lượng cứu hộ 119, tăng cường hỗ trợ cho vùng sâu vùng xa, nâng cao đãi ngộ cho nhân sự y tế chuyên ngành thiết yếu và xây dựng cơ chế bảo vệ pháp lý vững chắc cho bác sĩ trước các tai biến ngoài tầm kiểm soát nhằm giúp phụ nữ mang thai có thể sinh con an toàn ở bất cứ đâu. 

Dẫu vậy, nhiều chuyên gia y tế vẫn bày tỏ sự hoài nghi. Họ cho rằng các biện pháp điều phối chỉ giải quyết được phần ngọn, thách thức lớn nhất vẫn là bài toán nhân sự khi việc đào tạo bác sĩ mất rất nhiều năm, trong khi sức hút của chuyên ngành sản khoa đối với các bác sĩ trẻ đang suy giảm nghiêm trọng.