Sau các cuộc gặp cấp cao tại Geneva, Mỹ và Ukraine vừa công bố một bản cập nhật về kế hoạch hòa bình, tinh giản từ 28 điểm gây tranh cãi xuống còn 19 điểm. Bản dự thảo mới được đánh giá là tạo ra hy vọng mới cho việc tiếp tục thương lượng với Moscow, đồng thời loại bỏ nhiều điều khoản bất lợi cho lợi ích của Kyiv.

Bản kế hoạch hòa bình mới gồm 19 điểm vừa được Mỹ và Ukraine thống nhất, đánh dấu một bước chuyển mình lớn so với dự thảo 28 điểm từng bị rò rỉ trước đó. Theo thông tin từ New York Post, kế hoạch cập nhật này "dễ chấp nhận hơn" đối với Kyiv và đã gạt bỏ nhiều yêu cầu mà Washington từng mô tả là "quá mức" từ phía Moscow.

25-1764056805-dam-phan-hoa-binh-ukraine-tien-trien-my-kyiv-thong-nhat-ke-hoach-19-diem-loai-bo-dieu-khoan-nhuong-lanh-tho-va-nato.jpg
Hai phái đoàn Mỹ và Ukraine họp thảo luận tại Geneve (Thụy Sĩ) hôm 23/11. Ảnh: Reuters.

Điểm thay đổi quan trọng nhất trong bản 19 điểm là việc chính thức rút bỏ điều khoản từng gây tranh cãi dữ dội, đó là buộc Ukraine phải nhượng lại một phần vùng Donbas. Vấn đề lãnh thổ nhạy cảm này sẽ được dành cho Tổng thống Donald Trump và Tổng thống Volodymyr Zelensky trực tiếp bàn thảo ở giai đoạn sau.

Kế hoạch mới cũng loại bỏ yêu cầu then chốt mà Moscow luôn muốn đạt được từ trước khi phát động chiến dịch quân sự năm 2022: Ukraine phải cam kết vĩnh viễn không gia nhập Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Thứ trưởng Ngoại giao Ukraine Sergiy Kyslytsya nhận định phần lớn nội dung gây tranh cãi đã bị xóa bỏ: "Rất ít điểm còn giữ lại từ bản gốc. Chúng tôi đã đạt được nền tảng đồng thuận và chỉ còn một vài điểm cần thỏa hiệp." Một quan chức Ukraine khác nhận định: "Danh sách các bước để chấm dứt xung đột giờ đây khả thi hơn."

Dự thảo 28 điểm ban đầu từng bị chỉ trích vì đưa ra đề xuất "ân xá toàn diện" cho các tội ác chiến sự. Tuy nhiên, nội dung này đã bị loại bỏ hoàn toàn trong kế hoạch 19 điểm. Thay vào đó, bản mới nhấn mạnh vào việc "xử lý thỏa đáng những tổn thất và khiếu nại của người dân".

Theo các thông tin từng được tiết lộ, dự thảo cũ còn có các yêu cầu khác như Ukraine phải cắt giảm quân số từ hơn 2 triệu xuống chỉ còn 600.000, nhượng lại toàn bộ Donbas, đổi lại là những bảo đảm an ninh bị Kyiv và phương Tây đánh giá là mơ hồ.

Dù từng mong muốn ký thỏa thuận trước Lễ Tạ ơn, Nhà Trắng hiện vẫn "lạc quan" với hướng điều chỉnh mới. Ngoại trưởng Marco Rubio mô tả bản dự thảo là "tài liệu sống", liên tục được điều chỉnh theo tình hình và hoàn toàn "không có điểm nào không thể giải quyết".

Dù đã đạt được tiến bộ, bản dự thảo 19 điểm vẫn chưa đề cập đến các vấn đề quan trọng nhất, bao gồm yêu cầu về lãnh thổ của Nga. Các nội dung này sẽ do ông Trump và ông Zelensky trực tiếp thảo luận. Washington dự kiến sẽ gửi đề xuất mới này tới Moscow trong những ngày tới.

"Giờ là lúc Nga phải chứng minh họ có thực sự muốn hòa bình hay sẽ tiếp tục trì hoãn", ông Kyslytsya nhấn mạnh.

Trong khi đó, Tổng thống Nga Vladimir Putin hôm 24/11 tuyên bố bản 28 điểm cũ "có thể làm nền tảng" cho một thỏa thuận cuối cùng, nhưng Nga luôn coi đó chỉ là "điểm khởi đầu". Trợ lý Tổng thống Nga Yury Ushakov cho biết Moscow đang xem xét bản kế hoạch hòa bình do Mỹ soạn thảo, nhưng nhận định văn kiện này nhiều khả năng sẽ phải trải qua những điều chỉnh lớn từ tất cả các bên liên quan.

Hiện vẫn chưa rõ phản ứng chính thức của Điện Kremlin đối với bản cập nhật 19 điểm vừa được công bố.