Đề xuất giới hạn tuổi làm chính trường Mỹ dậy sóng

Làm việc ở độ tuổi vượt xa chuẩn nghỉ hưu là một trong số ít chủ đề hiếm hoi nhận được sự đồng thuận tương đối giữa hai đảng tại Washington. Tổng thống Donald Trump sẽ bước sang tuổi 80 trong năm nay, còn người tiền nhiệm Joe Biden rời Nhà Trắng khi đã 82 tuổi, khiến cả hai trở thành những tổng thống cao tuổi nhất từng tại vị kể từ thời Ronald Reagan.

Quốc hội Mỹ cũng phản ánh rõ xu hướng già hóa. Thượng nghị sĩ Cộng hòa Chuck Grassley hiện 92 tuổi, trong khi hạ nghị sĩ Dân chủ Maxine Waters đã 87 tuổi. Việc nghị sĩ qua đời khi còn đương chức không phải hiếm, riêng năm 2025 đã ghi nhận ba trường hợp, tất cả đều từ 70 tuổi trở lên.

Trong bối cảnh đó, ông Rahm Emanuel, người từng giữ chức chánh văn phòng Nhà Trắng dưới thời Tổng thống Barack Obama, công khai đề xuất áp dụng tuổi nghỉ hưu bắt buộc 75 đối với các vị trí quyền lực ở cả ba nhánh hành pháp, lập pháp và tư pháp. Ông khẳng định quy định này sẽ không ngoại lệ cho bất kỳ ai, kể cả bản thân ông nếu trong tương lai quay lại chính trường.

“Washington cần một cuộc đại tu về quyền lực”, ông Emanuel, hiện 66 tuổi và đang cân nhắc khả năng tranh cử tổng thống năm 2028, nhấn mạnh.

Các khảo sát cho thấy cử tri Mỹ ngày càng lo ngại về tuổi tác của các nhà lãnh đạo. Thăm dò do YouGov công bố tháng 1 cho thấy 73% người trưởng thành ủng hộ việc đặt giới hạn tuổi với tổng thống, trong khi khoảng 69% cho rằng Quốc hội cũng cần áp dụng quy định tương tự.

Những tranh cãi này càng trở nên gay gắt sau những dấu hiệu suy giảm thể chất của Tổng thống Biden trong năm 2024, được cho là đã gây tổn hại đáng kể cho đảng Dân chủ. Sức khỏe của Tổng thống Trump, 79 tuổi, cũng thu hút sự chú ý khi ông xuất hiện với các vết bầm trên tay và phải tiến hành kiểm tra y tế. Nhà Trắng giải thích đây là hệ quả của việc bắt tay thường xuyên và sử dụng aspirin, trong khi ông Trump phủ nhận mọi đồn đoán tiêu cực, khẳng định mình hoàn toàn khỏe mạnh.

Không chỉ ở hành pháp, tư pháp Mỹ cũng đang đối mặt với bài toán tuổi tác. Gần một nửa trong số chín thẩm phán Tòa án Tối cao đã ngoài 70 tuổi, trong khi tuổi trung bình của các thẩm phán liên bang năm 2024 là 67,7.

Số liệu từ Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội cho thấy độ tuổi trung bình của Hạ viện và Thượng viện đã tăng mạnh trong vài thập kỷ qua. Hiện Hạ viện có 45 thành viên trên 75 tuổi, còn Thượng viện là 17 người. NBC News mô tả Quốc hội nhiệm kỳ bắt đầu tháng 1/2025 là một trong những quốc hội cao tuổi nhất lịch sử, với độ tuổi trung bình 58,9, trong khi độ tuổi trung vị của dân số Mỹ chỉ là 39,1.

Trước thực tế này, cựu thượng nghị sĩ Judd Gregg ví von Quốc hội Mỹ như “viện dưỡng lão sang trọng nhất thế giới”, nơi các chính trị gia có thể tiếp tục theo đuổi công việc thú vị thay vì nghỉ hưu theo cách truyền thống.

Tuy nhiên, không phải ai cũng cho rằng tuổi tác là vấn đề cốt lõi. Nick Tomboulides, giám đốc điều hành tổ chức US Term Limits, lập luận rằng lợi thế của người đương nhiệm và việc không giới hạn nhiệm kỳ mới là nguyên nhân khiến nhiều chính trị gia bám trụ quyền lực quá lâu, ngay cả khi hiệu quả công việc suy giảm.

Ông Emanuel cũng thừa nhận mốc tuổi 75 không dựa trên cơ sở khoa học hay y học cụ thể, nhưng cho rằng đây là cách để tạo ra sự đổi mới cần thiết cho Washington. Theo ông, những người rời vị trí lãnh đạo vẫn có thể tiếp tục đóng góp cho đất nước bằng nhiều con đường khác.

Đề xuất này gợi lại thông điệp tranh cử của cựu thống đốc bang Nam Carolina Nikki Haley trong cuộc đua tổng thống năm 2024, khi bà kêu gọi giới hạn nhiệm kỳ nghị sĩ và áp dụng kiểm tra năng lực nhận thức với các chính trị gia trên 75 tuổi. Dù đánh giá ý tưởng của Emanuel là “có còn hơn không”, bà Haley cho rằng khả năng Quốc hội thông qua đề xuất này là rất thấp.

Ở chiều ngược lại, nhiều nghị sĩ lớn tuổi bảo vệ vai trò của mình, cho rằng kinh nghiệm và thâm niên giúp họ hiểu sâu hệ thống và mang lại lợi ích thiết thực cho cử tri. Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Jim Risch, người có thể kết thúc nhiệm kỳ ở tuổi 89 nếu tái đắc cử, khẳng định ông vẫn đủ sức khỏe và đam mê để tiếp tục cống hiến.

“Miễn là bạn khỏe mạnh và vẫn làm điều mình yêu thích, không có lý do gì phải dừng lại”, ông Risch nói.