El Nino 2026 mạnh lên bất thường: Có thể trở thành sự kiện mạnh nhất từng ghi nhận

Hiện tượng El Nino năm 2026 đang phát triển với tốc độ khiến giới khoa học đặc biệt chú ý. Nếu tiếp tục theo quỹ đạo hiện tại, sự kiện này có thể trở thành một trong những El Nino mạnh nhất từng được ghi nhận, kéo theo nhiều hệ quả khó lường trên phạm vi toàn cầu.

El Nino hình thành khi nhiệt độ bề mặt biển tại khu vực trung tâm và phía đông vùng nhiệt đới Thái Bình Dương cao hơn mức trung bình dài hạn ít nhất 0,5°C. Sự gia tăng nhiệt độ này có thể tạo ra hiệu ứng dây chuyền, tác động tới nhiệt độ, lượng mưa và các hình thái thời tiết ở nhiều khu vực trên thế giới.

Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) xác nhận El Nino năm nay bắt đầu xuất hiện từ đầu tháng 6. Điều bất thường nằm ở tốc độ gia tăng cường độ khi hiện tượng này mới chỉ bước vào giai đoạn đầu.

Trong tuần đầu tháng 8, nhiệt độ tại khu vực phía đông Thái Bình Dương cao hơn mức bình thường tới 2,6°C. Nếu xu hướng này tiếp diễn, El Nino 2026 có thể trở thành một trong những sự kiện nóng nhất từng được ghi nhận.

Nhà khoa học khí hậu Zeke Hausfather thuộc Berkeley Earth cho biết mức chênh lệch trên 2°C được xem là “siêu El Nino”. Với mức 2,6°C được ghi nhận vào đầu tháng 8, El Nino năm nay đã tiến sâu vào ngưỡng của một hiện tượng đặc biệt mạnh.

Theo ông Hausfather, tốc độ phát triển cùng cường độ hiện tại của El Nino 2026 là điều “đặc biệt bất thường”. So với El Nino 1997-1998, một trong những đợt mạnh nhất lịch sử, hiện tượng năm nay đang phát triển nhanh hơn ở cùng thời điểm.

El Nino 1997-1998 từng gây thiệt hại hàng nghìn tỷ USD cho kinh tế toàn cầu và khiến hàng nghìn người thiệt mạng. Tuy nhiên, chuyên gia Hausfather cho rằng El Nino 2026 đang đưa thế giới bước vào một trạng thái chưa từng chứng kiến ở thời điểm này trong năm.

Dù nhiệt độ có thể chững lại trong những tháng tới, phần lớn các mô hình hiện nay vẫn dự báo El Nino tiếp tục mạnh lên. Hiện tượng này có khả năng đạt đỉnh vào cuối năm 2026 và trở thành sự kiện mạnh nhất từng được ghi nhận.

Hạn hán, lũ lụt và nguy cơ mất mùa

El Nino mạnh có thể đẩy nhiệt độ trung bình toàn cầu tăng lên, làm xuất hiện nhiều đợt nắng nóng hơn và đảo lộn phân bổ lượng mưa. Trong khi một số khu vực có nguy cơ hứng chịu hạn hán, những nơi khác có thể phải đối mặt với lũ lụt nghiêm trọng.

Tại Mỹ, El Nino thường khiến dòng tia dịch chuyển xuống phía nam. Hệ quả là khu vực Bờ Vịnh và Nam California có xu hướng ẩm ướt hơn, trong khi Tây Bắc Thái Bình Dương cùng các bang phía bắc có thể trải qua mùa đông ấm và khô hơn. Hoạt động bão trên Đại Tây Dương cũng thường suy giảm.

Tuy nhiên, những tác động đáng lo ngại hơn có thể xuất hiện tại các vùng nhiệt đới. Theo ông Hausfather, Đông Nam Á, miền đông Australia, miền nam châu Phi, phía bắc Amazon và Ấn Độ thường trở nên khô hạn hơn khi El Nino xuất hiện, trong khi gió mùa suy yếu.

Chuyên gia khí hậu này đặc biệt lo ngại tác động của El Nino đối với nông nghiệp, bởi tình trạng khô hạn tại những khu vực trên có thể ảnh hưởng đáng kể tới năng suất cây trồng.

Một hệ quả khác là nguy cơ tẩy trắng san hô trên diện rộng. Khi nhiệt độ nước biển tăng cao, san hô bị căng thẳng và thải các loài tảo cộng sinh ra khỏi mô. San hô sau đó chuyển sang màu trắng, để lộ bộ xương đá vôi và có thể chết nếu tình trạng kéo dài, gây suy thoái nghiêm trọng hệ sinh thái biển.

Những tác động này từng thể hiện rõ trong El Nino 1997-1998, khi lũ lụt, hạn hán, nạn đói, cháy rừng, nắng nóng cực đoan và dịch bệnh khiến hàng nghìn người thiệt mạng.

El Nino mạnh cũng có thể thúc đẩy các đợt tẩy trắng san hô trên phạm vi toàn cầu. Đợt tẩy trắng đồng thời đầu tiên được ghi nhận vào năm 1998, trùng với một El Nino mạnh. Kể từ đó, gần như mọi El Nino mạnh đều đi kèm một làn sóng tẩy trắng san hô mới.

Thế giới cần chuẩn bị cho kịch bản chưa từng thấy

Hiện giới khoa học chưa thể khẳng định El Nino 2026 có gây hậu quả nghiêm trọng tương đương giai đoạn 1997-1998 hay không. Một phần nguyên nhân là nền khí hậu hiện tại đã thay đổi đáng kể so với 28 năm trước.

Ông Hausfather cho rằng thế giới cần chuẩn bị từ sớm cho những diễn biến chưa từng chứng kiến, đặc biệt tại các quốc gia nhiệt đới, nơi nguy cơ suy giảm sản lượng nông nghiệp có thể kéo theo nhiều hệ quả khác.

Một yếu tố khiến El Nino năm nay khó dự báo hơn là Trái Đất hiện đã nóng lên đáng kể do biến đổi khí hậu.

Năm 1998 từng phá kỷ lục nhiệt độ vào thời điểm đó. Tuy nhiên, theo ông Hausfather, nếu mức nhiệt của năm 1998 xuất hiện trong bối cảnh hiện nay, năm đó lại có thể được xem là một năm lạnh bất thường. Lần gần nhất thế giới ghi nhận mức nhiệt tương đương năm 1998 là năm 2011, và mọi năm sau đó đều nóng hơn.

Sự thay đổi của nền nhiệt cũng khiến các nhà khoa học cảnh báo không nên quy mọi hiện tượng thời tiết cực đoan hiện nay chỉ cho El Nino. Biến đổi khí hậu do con người gây ra đã làm thay đổi nền nhiệt mà các biến động tự nhiên diễn ra trên đó.

Theo ông Hausfather, El Nino hiện nay có thể được xem như một hình ảnh báo trước phần nào về “trạng thái bình thường mới” mà thế giới có khả năng phải đối mặt trong khoảng một thập kỷ tới.