Mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương đang rơi vào trạng thái căng thẳng tột độ sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra lời đe dọa áp thuế liên quan đến tham vọng mua lại đảo Greenland. Trước tình hình này, các đại sứ Liên minh châu Âu (EU) đã phải tổ chức một cuộc họp bất thường vào ngày 18/1 để tìm phương án đối phó.

Căng thẳng bùng phát từ tuyên bố của Tổng thống Trump vào ngày 17/1, khi ông đe dọa áp mức thuế 10% đối với toàn bộ hàng hóa nhập khẩu từ một loạt quốc gia châu Âu gồm Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Anh, Hà Lan và Phần Lan. Mức thuế này dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/2 và sẽ vọt lên tới 25% vào đầu tháng 6 tới. Mục tiêu của Washington rất rõ ràng: duy trì áp lực kinh tế cho đến khi Mỹ đạt được thỏa thuận mua lại hoàn toàn Greenland – hòn đảo tự trị thuộc Đan Mạch với vị trí chiến lược quân sự và nguồn khoáng sản dồi dào chưa khai phá.

Đáng chú ý, bất chấp sự phản đối mạnh mẽ từ Copenhagen và các đồng minh, phía Mỹ thậm chí còn để ngỏ khả năng sử dụng vũ lực để kiểm soát hòn đảo có diện tích 2,16 triệu km2 này. Điều này đã đẩy EU vào thế buộc phải hành động để bảo vệ các quốc gia thành viên và đối tác.

Vị trí Greenland. Đồ họa: BBC

Tại cuộc họp cấp đại sứ, EU nhất trí sẽ nỗ lực thuyết phục Mỹ thông qua đối thoại, nhưng đồng thời cũng vạch ra các biện pháp đáp trả quyết liệt. Giới lãnh đạo khối dự kiến sẽ thảo luận chi tiết các phương án này trong hội nghị thượng đỉnh khẩn cấp tại Brussels vào ngày 22/1.

Phương án đầu tiên, vốn nhận được sự ủng hộ rộng rãi, là áp thuế lên 93 tỷ Euro (khoảng 107 tỷ USD) hàng hóa nhập khẩu từ Mỹ. Đây là đòn thuế từng được công bố năm ngoái nhưng được tạm hoãn sau thỏa thuận hồi tháng 7/2025. Theo các nguồn tin ngoại giao, biện pháp này có thể tự động kích hoạt vào ngày 6/2 tới khi thời hạn đình chỉ kết thúc.

Phương án thứ hai, mang tính răn đe cao hơn, là kích hoạt Công cụ chống cưỡng ép (ACI). Được mệnh danh là "bazooka thương mại" của EU, ACI cho phép khối này hạn chế quyền tiếp cận của Mỹ vào các gói thầu công, hoạt động đầu tư, ngân hàng hoặc đánh vào ngành dịch vụ – lĩnh vực mà Mỹ đang có thặng dư thương mại với EU. Đây là công cụ mạnh mẽ nhất của khối và cho đến nay vẫn chưa từng được sử dụng.

Trước khi các lãnh đạo EU chính thức nhóm họp tại Brussels, mọi ánh mắt đang đổ dồn về Diễn đàn Kinh tế Thế giới tại Thụy Sĩ diễn ra trong tuần này. Đây được xem là cơ hội cuối cùng để hai bên đối thoại trực tiếp. Tổng thống Trump dự kiến sẽ có bài phát biểu quan trọng vào ngày 21/1 tại đây.

Một nhà ngoại giao EU tiết lộ rằng mọi phương án vẫn đang nằm trên bàn đàm phán và phía châu Âu sẽ nỗ lực trao đổi với đại diện Mỹ tại Davos nhằm tháo gỡ ngòi nổ xung đột. Tuy nhiên, nếu Washington vẫn kiên quyết với chính sách thuế quan vì mục tiêu Greenland, một cuộc chiến thương mại quy mô lớn giữa hai bờ Đại Tây Dương dường như là điều khó tránh khỏi.