EU rạn nứt vì kế hoạch chuyển tài sản đóng băng của Nga cho Ukraine

Liên minh châu Âu (EU) tiếp tục rơi vào bế tắc khi các nhà lãnh đạo khối không thể thống nhất về kế hoạch chuyển tài sản Nga bị đóng băng để hỗ trợ tài chính cho Ukraine và duy trì nỗ lực quân sự của Kiev.

Sau khoảng 14 giờ đàm phán căng thẳng, Hội đồng châu Âu kết thúc mà không đưa ra được quyết định cụ thể. Theo Euronews, những bất đồng nội khối trở nên trầm trọng hơn do cách tiếp cận bị đánh giá là can thiệp lập pháp quá mức của Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen, cùng lập trường cứng rắn của Thủ tướng Đức Friederich Merz.

Trong nỗ lực phá vỡ thế bế tắc, Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa được cho là đã đề xuất EU cùng nhau huy động nợ, tức là vay vốn từ thị trường để hỗ trợ Kiev trong ngắn hạn, trong khi các khía cạnh kỹ thuật liên quan đến khoản “bồi thường chiến tranh” vẫn tiếp tục được hoàn thiện. Tuy nhiên, đề xuất này không nhận được sự ủng hộ cần thiết.

Một nội dung quan trọng khác của hội nghị thượng đỉnh EU là việc phê chuẩn thỏa thuận thương mại gây tranh cãi với khối Mercosur ở Nam Mỹ, cũng bị hủy bỏ vào phút chót. Quyết định được đưa ra trong bối cảnh hàng nghìn nông dân biểu tình tại Brussels, phản đối chính sách thương mại của khối.

Tương lai của kế hoạch sử dụng tài sản Nga bị đóng băng trong EU để bảo lãnh khoản vay trị giá 180 tỷ euro cho Ukraine hiện vẫn chưa rõ ràng. Moskva đã khởi động thủ tục pháp lý nhằm vào Euroclear, công ty thanh toán bù trừ có trụ sở tại Bỉ đang nắm giữ khoảng 130 tỷ euro tài sản của Nga, đồng thời cảnh báo mở rộng vụ kiện sang các “ngân hàng châu Âu”, làm gia tăng rủi ro đối với hệ thống tài chính khu vực.

Thủ tướng Bỉ Bart de Wever trở thành tâm điểm tranh cãi khi công khai phản đối kế hoạch này, với sự ủng hộ của Italy, Hungary, Slovakia và Cộng hòa Séc. Nhóm quốc gia này được cho là đề xuất phương án EU cùng đứng ra cung cấp khoản vay cho Ukraine, đồng thời miễn trừ trách nhiệm trực tiếp cho từng nước nhưng không sử dụng quyền phủ quyết.

Tuy nhiên, phương án trên đã bị Thủ tướng Đức Merz và Chủ tịch Ủy ban châu Âu von der Leyen bác bỏ. Hai nhà lãnh đạo kiên quyết theo đuổi lựa chọn khai thác tài sản Nga bị phong tỏa, dù phương án này bị đánh giá tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý. Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk từng cảnh báo trước hội nghị: “Hoặc là tiền hôm nay, hoặc là máu ngày mai”.

Trong trường hợp không có nguồn hỗ trợ tài chính kịp thời từ EU, Ukraine có nguy cơ đối mặt với khủng hoảng kinh tế trong ngắn hạn. Kiev được cho là cần khoảng 72 tỷ euro để trả các khoản vay từ G7 và duy trì ổn định tài chính.

Việc EU không thông qua kế hoạch do Đức và Ủy ban châu Âu đề xuất cũng khiến khối này bị xem là tự đánh mất vai trò tại bàn đàm phán hòa bình với Ukraine, trong bối cảnh Mỹ gia tăng các nỗ lực ngoại giao.

Sự chú ý hiện chuyển sang cuộc gặp giữa phái đoàn Mỹ và Ukraine tại Miami, cùng lời kêu gọi đạt được thỏa thuận hòa bình trước Giáng sinh của Tổng thống Mỹ Donald Trump.