Geran-4 của Nga khiến phòng không Ukraine hụt hơi nhờ động cơ Trung Quốc và mạng mesh

Sự xuất hiện của Geran-4 đánh dấu một bước phát triển mới trong dòng UAV Geran, vốn là phiên bản nội địa hóa từ Shahed của Iran. Sau khi thu thập xác một chiếc UAV trên chiến trường, tình báo và các chuyên gia kỹ thuật Ukraine đã công bố những phân tích về cấu hình của mẫu UAV phản lực này.

Geran-4 được đưa vào sử dụng chiến đấu từ tháng 5/2026 và tiếp tục được hoàn thiện. Điểm đáng chú ý của mẫu UAV này nằm ở việc chuyển sang động cơ phản lực, qua đó nâng tốc độ và độ cao hoạt động lên đáng kể so với các UAV cánh quạt truyền thống.

Động cơ Trung Quốc, lắp ráp tại Nga

Theo phân tích được công bố, Geran-4 sử dụng động cơ turbojet có nguồn gốc Trung Quốc. Một số mẫu được cho là trang bị Telefly LX-WP-160 với lực đẩy khoảng 160 kgf, trong khi TF-TJ2000A có lực đẩy khoảng 200 kgf cũng được nhắc đến. Một số chiếc khác được ghi nhận sử dụng động cơ TG-2000.

Dù sử dụng động cơ Trung Quốc, quá trình lắp ráp và một phần sản xuất Geran-4 được thực hiện tại Nga, đặc biệt là ở khu kinh tế đặc biệt Alabuga.

Động cơ phản lực giúp Geran-4 đạt tốc độ hành trình khoảng 300-400 km/h, trong khi tốc độ tối đa có thể lên tới 450-500 km/h. UAV có khả năng hoạt động ở độ cao khoảng 5.000 m, thậm chí một số báo cáo đề cập mức 8 km.

Tầm hoạt động của Geran-4 được ước tính khoảng 450 km và có thể vượt 700 km tùy điều kiện. Mẫu UAV này có thể mang đầu đạn nổ mảnh hoặc nhiệt áp nặng 50 kg, trong khi một phiên bản khác được cho là sử dụng đầu đạn nhiệt áp 90 kg.

Khung thân của Geran-4 cũng được thiết kế lại với khí động học tối ưu hơn và gia cường kết cấu nhằm chịu được lực G lớn khi cơ động ở tốc độ cao.

Camera zoom 32x và mạng mesh

Không chỉ cải thiện khả năng bay, Geran-4 còn được nâng cấp đáng kể về hệ thống quan sát và điều khiển. UAV được trang bị camera đa chế độ, gồm kênh quan sát ban ngày, ban đêm và hồng ngoại.

Hệ thống này hỗ trợ zoom quang học 10x kết hợp zoom kỹ thuật số lên tới 32x, cho phép UAV quan sát địa hình từ độ cao lớn.

Một điểm đáng chú ý khác là modem mesh do Trung Quốc sản xuất. Hệ thống này hỗ trợ liên lạc vô tuyến và truyền video với phạm vi lên tới 300 km. Các UAV trong mạng lưới cũng có thể đóng vai trò trạm chuyển tiếp tín hiệu cho nhau.

Geran-4 còn được trang bị modem GSM sử dụng SIM của các nhà mạng tại Ukraine, Nga, Belarus và châu Âu. Hệ thống này cho phép hiệu chỉnh hành trình thông qua mạng di động công cộng, đồng thời tạo thêm sự linh hoạt trong dẫn đường và khả năng chống nhiễu.

Những nâng cấp trên khiến Geran-4 không còn đơn thuần là một UAV tấn công một chiều. Khả năng truyền hình ảnh theo thời gian thực và kết nối mạng mesh giúp mẫu UAV này tiến gần hơn tới một nền tảng kết hợp giữa trinh sát và tấn công.

Tốc độ cao nhưng đánh đổi bằng tầm bay

Ưu thế đáng chú ý nhất của Geran-4 là tốc độ và độ cao. So với những UAV cánh quạt chậm hơn, mẫu UAV phản lực này khiến các phương tiện đánh chặn giá rẻ khó tiếp cận từ phía sau.

Khả năng cơ động được cải thiện nhờ khung thân gia cường, trong khi hệ thống quan sát thời gian thực có thể giúp UAV tăng khả năng vượt qua lớp phòng không tầm thấp.

Việc sử dụng các linh kiện thương mại sẵn có, trong đó có động cơ và modem Trung Quốc, cũng được cho là giúp duy trì sản xuất với quy mô lớn trong khi kiểm soát chi phí.

Tuy nhiên, Geran-4 không phải không có hạn chế. Tầm hoạt động của mẫu UAV phản lực này ngắn hơn đáng kể so với Geran-2 sử dụng động cơ cánh quạt, vốn có thể đạt 1.000-2.000 km.

Động cơ phản lực cũng tiêu thụ nhiên liệu nhiều hơn và có tuổi thọ giới hạn. Một số mẫu được cho là chỉ có thời gian hoạt động khoảng 30 giờ. Bên cạnh đó, tiếng ồn và dấu hiệu nhiệt lớn hơn có thể khiến Geran-4 dễ bị phát hiện bởi cảm biến hồng ngoại hoặc âm thanh trong một số điều kiện.

Sự phụ thuộc lớn vào linh kiện Trung Quốc cũng tạo ra rủi ro đối với chuỗi cung ứng nếu nguồn cung bị siết chặt.

Phòng không Ukraine phải thích ứng

Trong cùng phân khúc, Geran-4 được đặt cạnh các UAV phản lực một chiều khác như Shahed-238 của Iran cùng một số mẫu vũ khí lảng vảng tốc độ cao của phương Tây và các dự án tương tự tại châu Á.

Geran-4 có lợi thế về tốc độ so với phần lớn UAV cảm tử cánh quạt giá rẻ, nhưng lại hạn chế về tầm hoạt động và thời gian bay khi so với những hệ thống hành trình chuyên dụng có chi phí cao hơn.

Khả năng truyền video trực tiếp và kết nối mesh cũng tạo cho Geran-4 những đặc điểm gần với các nền tảng trinh sát-tấn công hiện đại. Dù vậy, độ tin cậy và khả năng chống nhiễu của hệ thống này vẫn chưa được đánh giá ngang với những nền tảng phương Tây có hệ thống dẫn đường vệ tinh tiên tiến và năng lực AI mạnh hơn.

Sự xuất hiện của Geran-4 vì thế đặt ra yêu cầu mới đối với Ukraine. Thay vì chỉ dựa vào số lượng lớn các phương tiện đánh chặn giá rẻ, hệ thống phòng không được cho là phải kết hợp nhiều lớp, đồng thời tăng cường sử dụng các phương tiện có tốc độ cao hơn và radar có năng lực tốt hơn.

Thùy Dương (SHTT)