Hệ sinh thái "cửa hàng ma" chấn động Trung Quốc: Từ chiếc bánh sinh nhật lỗi đến án phạt kỷ lục 528 triệu USD

Vụ bê bối bắt đầu từ một tình tiết ngỡ như nhỏ nhặt: anh Liu (Bắc Kinh) đặt mua một chiếc bánh sinh nhật nhưng lại nhận về sản phẩm trang trí bằng hoa giả không thể ăn được. Sự bất mãn này đã châm ngòi cho cuộc điều tra kéo dài 10 tháng, phanh phui một "mạng lưới ma" khổng lồ với hơn 67.000 cửa hàng thực phẩm không hề có địa chỉ vật lý, sử dụng giấy phép giả để lừa gạt người tiêu dùng. Tổng cộng hơn 3,6 triệu chiếc bánh "không rõ nguồn gốc" đã được tiêu thụ qua hệ thống này.

Tâm điểm của vụ bê bối chính là mô hình "bán lại đơn hàng" đầy tinh vi. Các cửa hàng ma sau khi nhận đơn từ khách sẽ mang lên một nền tảng trung gian để các xưởng sản xuất khác vào đấu giá. Ai trả giá thấp nhất sẽ giành được đơn hàng. 

Với một chiếc bánh trị giá 252 nhân dân tệ, cửa hàng ma có thể bỏ túi gần một nửa, trong khi người làm bánh thực sự chỉ nhận được khoảng 30% số tiền sau khi trừ các loại phí. Trong vòng xoáy "nội quyển" (cạnh tranh cực đoan) này, an toàn thực phẩm đã bị hy sinh hoàn toàn cho lợi nhuận.

Cuộc điều tra không hề dễ dàng khi các cơ quan chức năng đối mặt với sự chống đối kịch liệt từ nhân viên các nền tảng. Những tình tiết như nhân viên vò nát và nuốt tờ giấy ghi chữ “giữ im lặng” ngay trước mặt điều tra viên, hay lãnh đạo công ty bất ngờ “ngất xỉu” khi bị thẩm vấn đã cho thấy mức độ nghiêm trọng của việc bưng bít thông tin. Thậm chí, một số vụ xô xát bạo lực đã xảy ra khi lực lượng chức năng cố gắng tiếp cận dữ liệu.

Kết quả, 7 nền tảng giao hàng lớn nhất Trung Quốc gồm Alibaba, Meituan, Douyin, JD.com và PDD đã phải nhận án phạt kỷ lục tổng cộng 3,6 tỷ nhân dân tệ. Trong đó, PDD chịu mức phạt nặng nhất lên tới 1,5 tỷ nhân dân tệ do hành vi cản trở điều tra và cung cấp tài liệu sai lệch. Đây được xem là động thái mạnh tay của chính quyền nhằm chấm dứt cuộc đua xuống đáy về giá, buộc các doanh nghiệp phải quay lại cạnh tranh bằng chất lượng sản phẩm.

Hiện tại, các "ông lớn" công nghệ đều đã đưa ra cam kết cải thiện hệ thống quản lý và thắt chặt kiểm soát giấy phép nhà cung cấp. Chuyên gia phân tích nhận định rằng dù con đường phục hồi lợi nhuận còn dài, nhưng án phạt nặng nề này là tín hiệu cho thấy giai đoạn cạnh tranh tiêu cực nhất của ngành giao đồ ăn có thể đã đi đến hồi kết.