Hệ thống phòng không Ukraine bất lực trước "rồng lửa" Zircon của Nga

Chiến sự giữa Nga và Ukraine vừa chứng kiến một nấc thang căng thẳng mới vô cùng khốc liệt khi Moscow bất ngờ kích hoạt một chiến dịch không kích quy mô lớn, dồn dập nhắm thẳng vào hàng loạt trung tâm đô thị và cơ sở hạ tầng chiến lược trên khắp lãnh thổ Ukraine. Báo cáo chính thức từ Bộ tư lệnh không quân Ukraine công bố hôm nay đã phác họa một bức tranh toàn cảnh đáng sợ về mức độ tàn phá của trận oanh tạc này.

Theo đó, quân đội Nga đã đồng loạt phóng đi một kho vũ khí hỗn hợp khổng lồ và hiện đại, bao gồm 8 tên lửa siêu vượt âm 3M22 Zircon, 33 tên lửa đạn đạo chiến thuật Iskander-M, 32 tên lửa hành trình tầm xa loại Kh-101 và Kalibr, cùng với một phi đội khổng lồ lên tới 656 máy bay không người lái (UAV) tự sát và mồi bẫy. Trọng điểm của chiến dịch tấn công hủy diệt này tập trung chủ yếu vào thủ đô Kiev, các thành phố lớn như Dnipro, Kharkov, Zaporizhzhia, tỉnh Poltava cùng nhiều địa phương khác.

Trước trận mưa hỏa lực từ trên không, các đơn vị phòng không của Ukraine đã lập tức kích hoạt hệ thống và nỗ lực đánh chặn. Lưới lửa phòng thủ của Kiev bước đầu ghi nhận việc bắn hạ được 11 tên lửa đạn đạo Iskander-M, 29 tên lửa hành trình Kh-101 và Kalibr, cùng 602 chiếc UAV các loại. Tuy nhiên, áp lực quá tải từ đòn tấn công bão táp này đã làm lộ ra những lỗ hổng phòng thủ nghiêm trọng. Đáng chú ý nhất, toàn bộ 8 quả tên lửa siêu vượt âm Zircon tối tân của Nga đã hoàn toàn vượt qua hệ thống lưới quét của phòng không Ukraine mà không có bất kỳ quả nào bị bắn rơi.

Hệ quả là đã có 30 tên lửa đạn đạo, 3 quả đạn hành trình tầm xa và 33 phi cơ không người lái lọt lưới, đánh trúng trực diện vào 38 địa điểm then chốt, đồng thời vô số mảnh vỡ từ các quả đạn bị đánh chặn cũng rơi rụng xuống 15 khu vực dân cư khác nhau. Nhiều đoạn video được truyền thông công bố tại hiện trường cho thấy hàng loạt vụ nổ lớn liên tục bùng lên đẩy thủ đô Kiev vào tình trạng báo động đỏ, trong khi một đám cháy khổng lồ bao trùm nhà máy thuộc Ukroboronprom – tập đoàn sản xuất vũ khí quy mô lớn nhất của Ukraine.

Đòn tập kích dồn dập bằng tên lửa đạn đạo đã gây ra những tổn thất vô cùng nặng nề về cả nhân mạng lẫn hạ tầng dân sự tại các thành phố lớn. Chính quyền thủ đô Kiev xác nhận các vụ nổ lớn do tên lửa gây ra đã châm ngòi cho nhiều vụ hỏa hoạn nghiêm trọng, đồng thời đánh sập hệ thống lưới điện, gây mất điện trên diện rộng tại một số khu vực.

Thị trưởng thành phố Kiev, ông Vitali Klitschko, đau đớn thông báo rằng đã có ít nhất 4 người thiệt mạng và 58 người khác bị thương trong đợt oanh tạc này. Nhà lãnh đạo thủ đô cáo buộc một quả tên lửa của Nga đã đánh trúng và làm sập hoàn toàn một tòa chung cư cao 24 tầng, khiến nhiều người dân lâm vào cảnh bị chôn vùi và kẹt lại dưới đống đổ nát. 

Bên cạnh đó, một tòa nhà chung cư khác cao 9 tầng cùng hàng loạt công trình công cộng xung quanh cũng bị cháy rụi do tác động từ các mảnh vỡ tên lửa rơi xuống. Các phóng viên của hãng thông tấn AFP có mặt tại hiện trường cho biết họ đã nghe thấy nhiều tiếng nổ long trời lở đất tại trung tâm Kiev, chứng kiến những cột khói đen đặc bốc cao ngút trời, trong khi người dân hoảng loạn đổ xô đi tìm nơi trú ẩn tại các căn hầm dưới lòng đất.

Cùng thời điểm, tình hình tại tỉnh Dnipropetrovsk cũng đen tối không kém. Tỉnh trưởng Oleksandr Ganzha cho biết các vụ tập kích trực diện vào thủ phủ Dnipro đã cướp đi sinh mạng của 5 người dân và làm cho 25 người khác bị thương. Tại thành phố chiến lược Kharkov, Thị trưởng Igor Terekhov cũng xác nhận có ít nhất 10 người bị thương sau khi hứng chịu những đòn tấn công dồn dập.

Phân tích sâu hơn về chiến thuật của quân đội Nga trong chiến dịch này, AMK Mapping – một tài khoản mạng xã hội X chuyên theo dõi và phân tích tình hình chiến sự – nhận định rằng phía Nga đã sử dụng một chiến lược áp chế rất tinh vi. Một số quả đạn ban đầu được phía Ukraine nhận diện là "tên lửa đạn đạo Iskander-M" thực chất lại là các loại đạn phòng không S-400 đã được Nga hoán cải kỹ thuật. Mục đích cốt lõi của việc tung ra các loại đạn hoán cải này là tạo ra mục tiêu giả nhằm làm rối loạn hệ thống radar định vị của Ukraine, ép buộc đối phương phải hoảng loạn tiêu tốn các quả tên lửa đánh chặn vô cùng đắt đỏ một cách lãng phí.

Nguồn tin này cũng bóc tách danh sách các mục tiêu cốt lõi mà quân đội Nga nhắm tới tại thủ đô Kiev, bao gồm trung tâm tuyển quân số 8041, các tổ hợp nhà máy quốc phòng Mayak và Ukroboronprom, cùng một loạt trung tâm công nghiệp và hậu cần logistics quan trọng. Tại thành phố Zaporizhzhia, nhà máy sản xuất động cơ phản lực nổi tiếng Motor Sich cùng hàng loạt cơ sở hạ tầng năng lượng huyết mạch cũng trở thành mục tiêu hứng chịu đòn tấn công hủy diệt. Tính đến thời điểm hiện tại, Bộ Quốc phòng Nga vẫn chưa đưa ra bất kỳ thông báo chính thức nào về diễn biến của chiến dịch không kích này.

Ở chiều ngược lại của mặt trận, lãnh đạo tỉnh Kursk của Nga, ông Alexander Khinshtein, cùng ngày đưa ra thông báo cho biết một công dân tại địa phương này đã thiệt mạng sau một đòn tấn công bằng máy bay không người lái do phía Ukraine thực hiện. Ngoài ra, một chiếc UAV khác của Ukraine cũng đã xâm nhập sâu và gây ra một vụ hỏa hoạn tại nhà máy lọc dầu lớn nằm ở thành phố Krasnodar của Nga.

Theo giới quan sát, trận cuồng phong oanh tạc này diễn ra chỉ hơn một tuần sau khi Điện Kremlin đưa ra lời tuyên bố công khai về việc sẽ tiến hành tấn công hàng loạt vào các cơ sở công nghiệp quốc phòng tại Kiev, đồng thời ra khuyến cáo mạnh mẽ yêu cầu công dân Nga và các phái đoàn ngoại giao nước ngoài khẩn trương rời khỏi thành phố này. Phía Nga khẳng định đây là hành động đáp trả đích đáng cho vụ việc quân đội Ukraine sử dụng vũ khí tấn công vào một trường cao đẳng nghề nằm ở tỉnh Lugansk hôm 22/5, gây ra cái chết của 21 người và làm bị thương hàng chục người khác. Dù vậy, phía quân đội Ukraine đã lên tiếng phủ nhận cáo buộc giết hại dân thường tại trường nghề, lập luận rằng mục tiêu tấn công thực tế của họ vào ngày hôm đó là "một sở chỉ huy của Rubikon" nằm gần thị trấn Starobelsk – nơi đóng quân của một đơn vị vận hành các thiết bị không người lái tinh nhuệ thuộc Bộ Quốc phòng Nga.