Một bản kiến nghị trực tuyến tại Canada đã thu hút hơn 104.000 chữ ký, kêu gọi chính phủ nước này tuyên bố Đại sứ Mỹ Pete Hoekstra là "persona non grata" và yêu cầu ông rời khỏi Canada.

Bản kiến nghị được mở từ ngày 21/7 và dự kiến tiếp tục nhận chữ ký đến hết ngày 18/11. Nội dung văn bản cáo buộc ông Hoekstra nhiều lần đưa ra những tuyên bố ảnh hưởng tiêu cực đến quan hệ ngoại giao Canada - Mỹ, đồng thời can thiệp vào các cuộc thảo luận chính trị nội bộ của Canada theo cách bị cho là không phù hợp với thông lệ ngoại giao.

Một trong những vấn đề được bản kiến nghị nhắc đến là các cuộc gặp tại Washington giữa quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ và một số người dân Alberta ủng hộ việc tỉnh bang này tách khỏi Canada. Văn bản cho rằng chính phủ Canada cần xem xét những động thái như vậy trong bối cảnh lo ngại về sự can thiệp từ bên ngoài vào công việc nội bộ.

Theo quy định của Hạ viện Canada, một kiến nghị trực tuyến do công dân khởi xướng chỉ cần ít nhất 500 chữ ký hợp lệ và có nghị sĩ đứng ra bảo trợ là có thể được trình lên Quốc hội. Khi đó, chính phủ cũng phải đưa ra phản hồi chính thức.

Trong trường hợp này, Elizabeth May, lãnh đạo đảng Xanh, đã đồng ý bảo trợ bản kiến nghị để đưa văn bản ra Hạ viện trong kỳ họp mùa thu.

14-1786663676-hon-100000-nguoi-canada-ky-kien-nghi-yeu-cau-truc-xuat-dai-su-my
Đại sứ Mỹ tại Canada Pete Hoekstra phát biểu tại sự kiện ở Halifax năm 2025. Ảnh: Canadian Press

Leanne Walker, người khởi xướng, cho biết số lượng chữ ký vượt xa kỳ vọng ban đầu. Theo bà, sự hưởng ứng này cho thấy vấn đề không chỉ nhận được sự quan tâm từ một nhóm nhỏ người dân.

Bản kiến nghị đồng thời đề nghị chính phủ chỉ đạo một ủy ban của Quốc hội xem xét cáo buộc liên quan đến việc Mỹ can thiệp về mặt ngoại giao vào các vấn đề nội bộ của Canada.

Đại sứ Mỹ từng gây tranh luận với nhiều phát ngôn

Pete Hoekstra là thành viên đảng Cộng hòa và được biết đến là đồng minh của Tổng thống Donald Trump. Ông nhiều lần lên tiếng bảo vệ các chính sách thương mại của Tổng thống Mỹ, cho rằng những chính sách này nhằm đảm bảo an toàn và thịnh vượng cho người dân Mỹ.

Tháng 6, ông Hoekstra từng gây chú ý khi cho rằng khả năng Mỹ sáp nhập Canada có thể trở thành một chủ đề thảo luận giữa Thủ tướng Mark Carney và Tổng thống Trump.

Trước đó, trong một phát biểu tại Halifax hồi tháng 9 năm ngoái, Đại sứ Mỹ cũng bày tỏ thất vọng trước những quan điểm bị ông cho là "chống Mỹ" xuất hiện trong kỳ bầu cử liên bang Canada. Ông đồng thời cảnh báo việc các chính trị gia Canada ví chính sách áp thuế của Tổng thống Trump với một "cuộc chiến tranh thương mại" là nguy hiểm.

Ông Hoekstra cũng từng chỉ trích các quan chức Canada liên quan đến việc khuyến cáo người dân hạn chế du lịch sang Mỹ và loại bỏ rượu Mỹ khỏi các kệ hàng. Vị đại sứ khẳng định nhiệm vụ của mình là truyền đạt quan điểm của Tổng thống Mỹ.

Bản kiến nghị xuất hiện trong thời điểm quan hệ thương mại giữa hai nước đang chịu sức ép, khi các nhà đàm phán Canada tìm cách ngăn mức thuế 50% mà Mỹ dự định áp dụng đối với lượng hàng hóa Canada trị giá 20-28 tỷ USD.

Đại sứ quán Mỹ tại Ottawa đã được hỏi về bản kiến nghị nhưng không đưa ra bình luận cụ thể, chỉ xác nhận cơ quan này biết về sự việc.

Dù vậy, Walker thừa nhận khả năng chính phủ Canada thực sự trục xuất ông Hoekstra là không cao. Điều mà bà kỳ vọng là hơn 100.000 chữ ký sẽ tạo ra một thông điệp đủ mạnh tới chính phủ.

"Persona non grata", hay "người không được hoan nghênh", là một biện pháp được quy định trong Công ước Vienna về Quan hệ Ngoại giao của Liên Hợp Quốc. Theo đó, một quốc gia có thể yêu cầu một nhà ngoại giao rời khỏi lãnh thổ của mình.

Canada từng áp dụng biện pháp này với các nhà ngoại giao nước ngoài trong quá khứ. Gần đây, nước này đã trục xuất đại diện của Trung Quốc và Ấn Độ liên quan đến những cáo buộc về hoạt động can thiệp từ nước ngoài.

Năm 2023, Canada tuyên bố nhà ngoại giao Trung Quốc Zhao Wei là "người không được hoan nghênh" sau một báo cáo tình báo cáo buộc ông nhắm tới nghị sĩ đảng Bảo thủ Michael Chong bằng cách thu thập thông tin về gia đình ông tại Hong Kong.

Đến năm 2024, Canada tiếp tục trục xuất Cao ủy Ấn Độ tại Ottawa cùng 5 nhà ngoại giao sau khi cảnh sát nước này cho biết phát hiện bằng chứng liên quan đến các hoạt động bị cáo buộc đe dọa an toàn công cộng Canada.