Trong bối cảnh xung đột leo thang tại Trung Đông, Iran đã áp dụng chính sách kiểm soát chặt chẽ eo biển Hormuz nhưng đồng thời cho phép tàu thuyền của một số quốc gia “thân thiện” đi qua an toàn.

Cuộc chiến bùng phát từ ngày 28/2 khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran, khiến Tehran đáp trả mạnh mẽ. Xung đột nhanh chóng lan rộng ra toàn khu vực Vùng Vịnh, buộc Iran phải siết chặt hoạt động tại eo biển Hormuz – nơi trung chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu mỏ toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, Iran chỉ cho phép tàu của một số quốc gia được đi qua, dựa trên quan hệ ngoại giao và lập trường trong cuộc xung đột.

image_1775034201488

Những quốc gia được Iran cho phép đi qua eo Hormuz:

Ấn Độ

Iran xác nhận cho phép tàu Ấn Độ đi qua eo biển Hormuz an toàn, coi đây là một “quốc gia thân thiện”. Kể từ khi chiến sự nổ ra, ít nhất 4 tàu mang cờ Ấn Độ như Jag Vasant, Pine Gas, Shivalik và Nanda Devi đã vượt qua tuyến đường này.

Trung Quốc

Phần lớn tàu thuyền lưu thông gần đây qua eo biển đều hướng về phía Đông, trong đó Trung Quốc chiếm khoảng 10% về sở hữu hoặc quốc kỳ. Các tàu Trung Quốc vẫn duy trì hoạt động nhờ quan hệ ngoại giao tích cực với Iran.

Thái Lan

Một tàu chở dầu thuộc Tập đoàn Bangchak đã được phép đi qua eo Hormuz vào ngày 25/3 sau các cuộc đàm phán ngoại giao. Đáng chú ý, tàu này không phải trả phí, cho thấy sự ưu tiên nhất định từ phía Iran.

image_1775034213497

Nga

Iran đã cấp phép chính thức cho tàu Nga sử dụng eo Hormuz trong hoạt động thương mại, trong bối cảnh lưu lượng vận tải toàn cầu qua khu vực này giảm tới 95% kể từ khi xung đột nổ ra.

Pakistan

Pakistan cũng nằm trong danh sách “quốc gia thân thiện”. Một tàu chở dầu đã thành công đi qua eo biển vào giữa tháng 3. Tuy nhiên, một tàu khác từng bị từ chối do không tuân thủ quy định pháp lý, cho thấy việc kiểm soát vẫn rất nghiêm ngặt.

Iraq

Sau nhiều tuần đàm phán, Iran chính thức cho phép tàu Iraq đi qua eo Hormuz an toàn, củng cố thêm danh sách các quốc gia được ưu tiên.

Theo dữ liệu từ Lloyd’s List Intelligence, chỉ khoảng 150 tàu (bao gồm tàu dầu và container) đi qua eo Hormuz từ ngày 1/3 đến nay – con số rất thấp so với mức bình thường.

Dữ liệu từ Marine Traffic cũng cho thấy gần đây có 3 tàu Trung Quốc vượt eo biển thành công, trong đó 2 tàu container thuộc tập đoàn COSCO đã đi qua vào sáng 31/3, cách nhau khoảng 27 phút và đang trên hành trình tới Malaysia.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi nhấn mạnh rằng các quốc gia tham gia xung đột, bao gồm Mỹ, Israel và một số nước Vùng Vịnh, sẽ không được phép đi qua eo biển này.

Trong khi đó, Tổng thống Donald Trump từng gợi ý Iran nên cho phép một số tàu chở dầu lưu thông để giảm áp lực thị trường, nhưng đề xuất này không được Tehran chấp nhận rộng rãi.

Iran khẳng định eo biển Hormuz vẫn “mở có điều kiện”, ưu tiên cho các quốc gia có quan hệ ngoại giao tốt, đồng thời tiếp tục kiểm soát chặt nhằm đảm bảo lợi ích chiến lược trong bối cảnh xung đột chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.