Iran vừa có quyết định khiến khủng hoảng năng lượng thêm phức tạp, Mỹ lập tức có động thái chú ý

Theo thông tin từ truyền thông Mỹ, các quan chức nước này nghi ngờ Iran đã bắt đầu triển khai thủy lôi tại Eo biển Hormuz – tuyến hàng hải quan trọng của thế giới ở khu vực Vịnh Ba Tư. Nếu thông tin này được xác nhận, tình hình có thể khiến cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu trở nên căng thẳng hơn.

Báo The New York Times dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết hoạt động rải thủy lôi được cho là đã diễn ra tại eo biển Hormuz, nơi trung chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ toàn cầu. Động thái này có thể gây trở ngại cho nỗ lực của Hoa Kỳ trong việc khôi phục hoạt động vận tải biển qua khu vực.

Theo nguồn tin tình báo được chia sẻ với giới chức Mỹ, sau khi nhiều tàu hải quân cỡ lớn của Iran bị quân đội Mỹ phá hủy vì nghi phục vụ cho việc rải thủy lôi, Tehran được cho là đã chuyển sang sử dụng các xuồng nhỏ để thực hiện nhiệm vụ này từ ngày 12/3. Lực lượng Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) được đánh giá có khả năng huy động hàng trăm, thậm chí hàng nghìn xuồng loại nhỏ để tiến hành hoạt động trên.

Trước đó, Iran đã tuyên bố phong tỏa eo biển Hormuz ngay sau khi Mỹ và Israel phát động các cuộc tấn công quân sự vào ngày 28/2. Diễn biến này lập tức gây xáo trộn hoạt động vận tải toàn cầu, đồng thời đẩy giá dầu tăng mạnh, tạo áp lực lên kinh tế thế giới.

Đến ngày 2/3, một quan chức cấp cao thuộc IRGC khẳng định eo biển đã bị đóng và cảnh báo Iran sẽ “thiêu rụi” bất kỳ con tàu nào đi qua mà không được cho phép. Kể từ đó, nhiều vụ tấn công nhằm vào tàu thuyền trong khu vực đã xảy ra, trong đó một số vụ việc được cho là do Iran thực hiện.

Tuy vậy, hôm 10/3, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Majid Takht-Ravanchi bác bỏ cáo buộc cho rằng nước này đang triển khai thủy lôi tại eo biển Hormuz.

Trong tuyên bố đầu tiên kể từ khi xung đột bùng phát, lãnh tụ tối cao mới của Iran Mojtaba Khamenei nhấn mạnh rằng việc sử dụng “đòn bẩy phong tỏa eo biển Hormuz” cần tiếp tục được duy trì.

Các quan chức Mỹ nhận định nỗ lực rải thủy lôi của Iran hiện chưa đạt tốc độ hay hiệu quả cao. Tuy nhiên, Tehran có thể đang kỳ vọng triển khai chúng nhanh hơn khả năng rà phá của Mỹ, từ đó tạo ra yếu tố răn đe khiến tàu thương mại e ngại khi đi qua khu vực.

Hoạt động của Iran tại eo biển Hormuz đã trở thành mối quan tâm đặc biệt của quân đội và cơ quan tình báo Mỹ, trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Donald Trump tìm cách bảo đảm dòng chảy xuất khẩu dầu mỏ không bị gián đoạn.

Ông Trump nhiều lần cảnh báo Tehran không được rải thủy lôi. Ngày 9/3, ông tuyên bố Mỹ có thể đáp trả “mạnh gấp 20 lần” nếu Iran ngăn chặn dòng dầu đi qua eo biển. Quân đội Mỹ cũng cho biết họ đã tấn công 16 tàu của Iran được cho là dùng cho hoạt động rải thủy lôi.

Đến ngày 10/3, nhà lãnh đạo Mỹ tiếp tục nhấn mạnh rằng nếu Iran thực sự triển khai thủy lôi tại eo biển Hormuz, Washington yêu cầu phải tháo gỡ ngay lập tức.

Trong quá khứ, trong Chiến tranh Iran–Iraq vào thập niên 1980, các bãi thủy lôi tại Vịnh Ba Tư từng gây thiệt hại đáng kể cho tàu thương mại. Hiện nay, khi khoảng 1/5 lượng dầu của thế giới phải đi qua eo biển Hormuz, tuyến đường này được xem là điểm nghẽn chiến lược của thương mại toàn cầu.

Dù vậy, giới quan sát cho rằng Iran không nhất thiết phải dùng thủy lôi để gây sức ép với vận tải biển. Quốc gia này được đánh giá là một cường quốc trong lĩnh vực sản xuất máy bay không người lái (UAV) và nhiều loại vũ khí khác, vốn được cho là đã được sử dụng để tấn công các tàu đi qua khu vực trong thời gian gần đây.