Khủng hoảng dịch Ebola tại Trung Phi: Hơn 1.000 ca mắc, bóng ma virus vượt đại dương lan sang Nam Mỹ

Cộng đồng quốc tế đang đặt trong trạng thái báo động đỏ trước tốc độ càn quét kinh hoàng của một đợt bùng phát dịch Ebola mới tại khu vực Trung Phi. Theo các báo cáo y tế khẩn cấp, cơn địa chấn dịch bệnh lần này do một chủng virus Ebola đặc biệt quý hiếm có tên là Bundibugyo gây ra. Sự xuất hiện của chủng virus này đang trực tiếp tàn phá cuộc sống của người dân tại Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC) với những số liệu thương vong tăng lên một cách chóng mặt. 

Tính đến thời điểm hiện tại, cơ quan chức năng tại quốc gia này đã ghi nhận một con số khủng khiếp với hơn 1.000 ca mắc bệnh và khoảng 250 trường hợp tử vong. Đáng quan ngại hơn, chủng Bundibugyo đứng sau đợt bùng phát hiện nay vẫn là một thách thức y học cực kỳ lớn khi thế giới hiện chưa có bất kỳ loại vaccine phòng bệnh nào được phê duyệt để đối phó.

Trước diễn biến phức tạp và nguy cấp này, Tổ chức Bác sĩ Không Biên giới (Doctors Without Borders) đã đưa ra lời cảnh báo mang tính lịch sử khi khẳng định rằng chưa từng có một đợt bùng phát dịch bệnh Ebola nào trong quá khứ ghi nhận số lượng ca mắc lớn đến như vậy chỉ trong một khoảng thời gian ngắn sau khi công bố. Tiến sĩ Alan Gonzalez, Phó Giám đốc điều hành của tổ chức này, cũng không giấu nổi sự lo âu khi thừa nhận rằng ở thời điểm hiện tại, không một ai có thể nắm bắt và biết chính xác được quy mô cũng như mức độ nghiêm trọng thực sự của đợt bùng phát lần này. 

Ông nhấn mạnh thêm, các đội ngũ và nhóm y tế tiên phong của tổ chức đang phải bất lực chứng kiến một thực tế đau lòng là các phản ứng, biện pháp can thiệp y tế hiện tại vẫn chưa thể theo kịp được tốc độ lây lan nhanh chóng như vũ bão của dịch bệnh. Sự thiếu hụt này khiến cho công tác triển khai các hoạt động hỗ trợ y tế lâm sàng lâm vào tình trạng quá tải nghiêm trọng trước một mạng lưới lây nhiễm rộng lớn.

Nỗi sợ hãi về việc dịch bệnh thoát ly khỏi biên giới châu Phi đã chính thức trở thành hiện thực khi các chuyên gia lo ngại căn bệnh tử thần này đã xuất hiện tại khu vực Nam Mỹ. Hiện tại, giới chức y tế tối cao của Brazil đang khẩn trương tiến hành điều tra dịch tễ nghiêm ngặt đối với hai trường hợp nghi nhiễm virus Ebola vừa được phát hiện trên lãnh thổ nước này. 

Tại bang São Paulo, chính quyền địa phương xác nhận đã tiến hành cách ly bắt buộc một người đàn ông 37 tuổi vừa trở về từ Cộng hòa Dân chủ Congo sau khi người này xuất hiện một loạt các triệu chứng lâm sàng hoàn toàn đáp ứng các định nghĩa y tế của một ca nghi nhiễm Ebola. Cùng lúc đó, tại bang Rio de Janeiro, các cơ quan y tế đầu não cũng đã phải kích hoạt hệ thống khẩn cấp quốc gia sau khi ghi nhận một trường hợp người đàn ông khác đến từ Uganda cũng có những biểu hiện suy giảm sức khỏe tương tự do loại virus nguy hiểm này gây ra.

Về mặt y học, Ebola được biết đến là loại virus có khả năng lây truyền cực kỳ nhanh thông qua việc tiếp xúc trực tiếp với dịch cơ thể của những người hoặc các loài động vật hoang dã bị nhiễm bệnh. Khi virus xâm nhập vào cơ thể, người bệnh sẽ phải trải qua những triệu chứng tàn phá thể trạng nặng nề như buồn nôn, phát ban và nguy hiểm nhất là tình trạng xuất huyết, chảy máu liên tục ở các cơ quan nhạy cảm như tai, mắt, mũi hoặc miệng.

Sự nguy hiểm của dịch bệnh đang châm ngòi cho những cuộc tranh cãi nảy lửa về mặt chiến lược ngoại giao và kiểm soát biên giới giữa các tổ chức quốc tế và các chính phủ trên thế giới. Đứng trước các mối lo ngại sâu sắc về khả năng dịch bệnh sẽ tràn sang các quốc gia khác, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) vẫn kiên định giữ vững lập trường và đưa ra khuyến cáo mạnh mẽ rằng các nước tuyệt đối không nên thực hiện biện pháp đóng cửa biên giới. 

Theo phân tích khoa học của WHO, hành vi cực đoan này có thể phản tác dụng, trực tiếp ép những người di chuyển đến từ vùng dịch thực hiện các biện pháp trốn tránh, che giấu thông tin y tế cá nhân khi đi qua các chốt kiểm soát giao thông, khiến dịch bệnh càng dễ lọt lưới và bùng phát mất kiểm soát.

Bất chấp những khuyến cáo mang tính chuyên môn từ WHO, một loạt các quốc gia đã ngay lập tức tự thiết lập hệ thống phòng thủ riêng biệt. Chính phủ Mỹ đã chính thức ban hành lệnh cấm nhập cảnh diện rộng đối với tất cả những người không phải là công dân Mỹ di chuyển đến từ ba quốc gia châu Phi bao gồm Cộng hòa Dân chủ Congo, Uganda và Nam Sudan. 

Ở một diễn biến còn triệt để hơn, hai quốc gia láng giềng trong khu vực là Rwanda và Uganda đã quyết định khóa chặt, đóng cửa hoàn toàn các cửa khẩu biên giới để ngăn chặn dòng người di cư. Phản ứng trước những hành động ngăn sông cấm chợ này, Tổng Giám đốc WHO, ông Tedros Adhanom Ghebreyesus, đã lên tiếng phê phán gay gắt và cho rằng các biện pháp mang tính cô lập như vậy đang trực tiếp làm suy giảm sự minh bạch trong việc chia sẻ thông tin y tế toàn cầu – yếu tố cốt lõi vốn dĩ có thể cứu sống được tính mạng của rất nhiều người trong cơn đại nạn.