Hải quân Mỹ đang xúc tiến chương trình E-130J Phoenix II với 31 máy bay, gần gấp đôi phi đội E-6B Mercury hiện có, nhằm duy trì năng lực liên lạc và chỉ huy hạt nhân trong những tình huống khẩn cấp.
14-1786674608-my-chuan-bi-tang-gan-gap-doi-phi-doi-may-bay-ngay-tan-the
Mỹ có kế hoạch nhân đôi phi đội máy bay "Ngày tận thế". Ảnh: Northrop Grumman

Hải quân Mỹ đã xác nhận kế hoạch mua 31 máy bay E-130J Phoenix II, dòng máy bay chỉ huy và kiểm soát hạt nhân thế hệ mới được thiết kế để thay thế phi đội E-6B Mercury đang phục vụ.

Theo Aviation Week và National Interest, chương trình E-130J Tiếp quản và Hành động (TACAMO) vừa vượt qua giai đoạn đánh giá thiết kế sơ bộ vào tháng trước. Kế hoạch được triển khai khoảng một năm sau khi Văn phòng Chương trình Chỉ huy, Kiểm soát và Thông tin liên lạc chiến lược trên không của Hải quân Mỹ (PMA-271) cùng Phi đội Thông tin liên lạc chiến lược số 1 (SCW-1) công bố tên gọi mới của dòng máy bay là “Phoenix II”.

PMA-271 cho biết tên gọi này lấy cảm hứng từ chim phượng hoàng trong thần thoại, biểu tượng của sự tái sinh, hồi sinh và đổi mới. “Phoenix II” đồng thời nhằm tưởng nhớ EC-130Q Hercules TACAMO, dòng máy bay từng thực hiện nhiệm vụ tương tự trong giai đoạn 1963-1993.

E-130J Phoenix II sẽ đảm nhận vai trò hiện do E-6B Mercury thực hiện. Những chiếc E-6B được Hải quân Mỹ đưa vào biên chế từ cuối những năm 1980 và hiện có 16 chiếc.

Trong khi đó, kế hoạch mới bao gồm 6 máy bay phục vụ giai đoạn phát triển cùng 25 máy bay sản xuất hàng loạt. Tổng số 31 chiếc E-130J Phoenix II sẽ gần gấp đôi quy mô phi đội E-6B Mercury hiện nay.

Trong nhiệm vụ TACAMO, E-6B về cơ bản là một trạm phát sóng và trung tâm chuyển tiếp thông tin liên lạc trên không có khả năng duy trì hoạt động trong những điều kiện đặc biệt nghiêm trọng.

Dòng máy bay này đảm nhiệm hệ thống chỉ huy, kiểm soát và thông tin liên lạc hạt nhân (NC3), kết nối Tổng thống Mỹ, Bộ trưởng Quốc phòng và Bộ Tư lệnh Chiến lược Mỹ (USSTRATCOM).

Vai trò cốt lõi của máy bay là bảo đảm liên lạc với các tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo hạt nhân cũng như lực lượng hạt nhân chiến lược của Mỹ trong những thời điểm khủng hoảng, kể cả khi xảy ra chiến tranh hạt nhân.

Nhờ các thiết bị chuyên dụng, máy bay có thể phát tín hiệu vô tuyến tần số cực thấp (VLF) xuyên sâu xuống đại dương để liên lạc với tàu ngầm hạt nhân đang hoạt động dưới mặt nước.

Không chỉ vậy, máy bay còn có thể đóng vai trò như một trung tâm chỉ huy cơ động trên không, chuyển tiếp mệnh lệnh tới các tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM) đặt trên đất liền trong trường hợp hệ thống liên lạc mặt đất bị phá hủy.

Do yêu cầu duy trì một kênh chỉ huy hạt nhân dự phòng liên tục, Hải quân Mỹ luôn bảo đảm ít nhất một máy bay TACAMO hoạt động trên không. Cũng chính từ nhiệm vụ đặc biệt này, những chiếc E-6B được biết đến với biệt danh máy bay “Ngày tận thế”.

Với chương trình E-130J Phoenix II, Hải quân Mỹ dự kiến xây dựng một phi đội mới có quy mô lớn hơn đáng kể, tiếp tục duy trì năng lực liên lạc và chỉ huy hạt nhân trên không trong những tình huống khẩn cấp.