Mỹ "quay xe" chính sách thẻ xanh, phần lớn người nhập cư được nộp hồ sơ tại chỗ

Ngày 29/5, Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) chính thức lên tiếng đính chính rằng không có sự thay đổi quy mô lớn nào trong chính sách cấp tư cách thường trú nhân và chỉ một nhóm nhỏ người nhập cư mới phải về nước nộp đơn. Động thái này được xem là bước lùi rõ rệt so với thông cáo ngày 22/5 của Sở Di trú và Nhập tịch Mỹ (USCIS), vốn yêu cầu người nước ngoài đang ở Mỹ phải trở về quê nhà để nộp đơn xin thẻ xanh, ngoại trừ một số "trường hợp đặc biệt" chưa từng được giải thích rõ.

Theo lời giải thích mới nhất từ DHS, việc buộc một cá nhân phải hồi hương để hoàn tất thủ tục không phải là một quy định áp dụng trên diện rộng. Quyết định này hoàn toàn phụ thuộc vào quá trình xem xét hồ sơ của từng viên chức di trú. Đại diện DHS nhấn mạnh đây thực chất chỉ là một "lời nhắc nhở" về quyền hạn đánh giá tùy từng trường hợp cụ thể vốn có từ lâu của các viên chức. 

Những đối tượng có nguy cơ cao bị ảnh hưởng bởi chính sách này bao gồm những người lưu trú quá hạn thị thực hoặc công dân đến từ các quốc gia có tỷ lệ sử dụng trợ cấp xã hội Mỹ ở mức cao. Một quan chức cấp cao của Nhà Trắng cũng lên tiếng trấn an dư luận khi gọi động thái của USCIS thuần túy là vấn đề quản lý nội bộ chứ không mang tính thay đổi chiến lược.

Dù đã được điều chỉnh đáng kể, sự lo lắng trong cộng đồng người nhập cư vẫn chưa thể lắng xuống do thông tin được công bố quá ít ỏi. Ngay cả nội bộ một số nhân viên DHS cũng thừa nhận không nắm rõ phạm vi áp dụng thực tế. Trước đó, USCIS lập luận rằng việc yêu cầu nộp đơn qua các văn phòng lãnh sự Mỹ ở nước ngoài sẽ giúp giảm tải áp lực tìm kiếm và trục xuất những cá nhân cố tình ở lại Mỹ bất hợp pháp sau khi bị từ chối thẻ xanh. 

Tuy nhiên, cơ quan này lại bỏ ngỏ hàng loạt câu hỏi mang tính sống còn, điển hình như việc người nộp đơn có phải ở lại nước ngoài trong suốt quá trình chờ xét duyệt hay không, hoặc quy định mới sẽ tác động thế nào đến các hồ sơ đang trong quá trình xử lý. Thực tế, một số luật sư di trú tiết lộ rằng thân chủ của họ đã bắt đầu bị nhân viên USCIS chất vấn gắt gao trong các buổi phỏng vấn về lý do xin thẻ xanh tại Mỹ cũng như những yếu tố ngăn cản họ nộp hồ sơ từ nước sở tại.

Hơn nửa thế kỷ qua, những người nước ngoài cư trú hợp pháp tại Mỹ – bao gồm diện kết hôn với công dân Mỹ, visa lao động, du học sinh, người tị nạn chính trị – luôn được phép nộp hồ sơ và hoàn tất toàn bộ quy trình xin thẻ xanh ngay trên đất Mỹ. Sự đe dọa gián đoạn đột ngột này đã vấp phải làn sóng phản ứng vô cùng gay gắt. Bà Sarah Pierce, cựu quan chức USCIS, thẳng thắn nhận định chính sự phẫn nộ của công chúng đã buộc chính quyền phải vội vã khắc phục sự hỗn loạn do chính mình tạo ra. Bà cũng chỉ trích thói quen "ưu tiên tạo cú sốc và gây choáng ngợp" trong chương trình nghị sự về nhập cư thay vì làm những điều tốt nhất cho đất nước.

Từ góc độ kinh tế, giới doanh nghiệp cũng nhanh chóng bày tỏ sự quan ngại sâu sắc. Ông Neil Bradley, Phó chủ tịch điều hành kiêm Giám đốc chính sách của Phòng Thương mại Mỹ, dù hoan nghênh nỗ lực giảm thiểu nhập cư trái phép, vẫn đưa ra lời cảnh báo đanh thép. Ông cho rằng sự thay đổi chính sách này sẽ trực tiếp "gây xáo trộn nghiêm trọng" đối với các nhà tuyển dụng lao động trong nước, đồng thời thúc giục các nhà hoạch định chính sách cần tập trung xây dựng một hệ thống nhập cư hợp pháp vững mạnh hơn thay vì tạo ra những rào cản gây bối rối.