NATO - Mỹ đạt thỏa thuận về Greenland, củng cố phòng thủ Bắc Cực

Lãnh đạo NATO khẳng định đây là bước đi nhằm tăng cường năng lực phòng thủ tập thể tại khu vực có ý nghĩa địa – chính trị đặc biệt này, đồng thời hạn chế ảnh hưởng quân sự và kinh tế của các đối thủ lớn.

Theo đó, ngày 26/1, Tổng Thư ký Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) Mark Rutte cho biết thỏa thuận giữa ông và Tổng thống Mỹ Donald Trump về Greenland, được thảo luận hồi tuần trước, không liên quan đến các vấn đề chủ quyền hay thay đổi hiện trạng lãnh thổ, mà tập trung vào việc gia tăng vai trò của NATO trong bảo đảm an ninh Bắc Cực.

Phát biểu tại phiên họp của Nghị viện châu Âu, ông Rutte thừa nhận những ngày qua xuất hiện nhiều câu hỏi và đồn đoán xoay quanh Greenland. Tuy nhiên, Tổng Thư ký NATO nhấn mạnh rằng trọng tâm của các cuộc thảo luận là việc xây dựng hai luồng công việc chiến lược trong thời gian tới. Trong đó, nội dung cốt lõi là NATO, với tư cách một liên minh tập thể, sẽ đảm nhận nhiều trách nhiệm hơn trong việc phòng thủ Bắc Cực, khu vực đang chịu tác động mạnh mẽ từ biến đổi khí hậu, đồng thời mở ra các tuyến hàng hải và cơ hội kinh tế mới.

Theo ông Rutte, kết quả quan trọng nhất từ cuộc gặp với Tổng thống Trump là sự thống nhất về mục tiêu ngăn chặn Nga và Trung Quốc mở rộng sự hiện diện tại Bắc Cực, cả trên phương diện quân sự lẫn kinh tế. Đây được xem là mối quan ngại chung của Mỹ và các đồng minh NATO, khi Moscow đã tăng cường các hoạt động quân sự tại vùng cực trong nhiều năm qua, còn Bắc Kinh cũng thể hiện tham vọng thông qua các dự án nghiên cứu, đầu tư và cơ sở hạ tầng, dưới khái niệm “Con đường Tơ lụa Bắc Cực”.

Greenland, vùng lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch, giữ vị trí chiến lược đặc biệt trong cấu trúc an ninh Bắc Đại Tây Dương. Với vị trí án ngữ giữa Bắc Mỹ và châu Âu, hòn đảo này có vai trò then chốt trong các hệ thống cảnh báo sớm, giám sát không gian và phòng thủ tên lửa. Việc NATO tăng cường hiện diện và điều phối hoạt động tại đây được đánh giá là một phần trong chiến lược rộng lớn hơn nhằm củng cố sườn phía Bắc của liên minh.

Trước đó, ngày 21/1, Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng xác nhận hai bên đã có một cuộc gặp hiệu quả và xây dựng được khuôn khổ cho một thỏa thuận tiềm năng trong tương lai liên quan tới Greenland và khu vực Bắc Cực. Dù chưa công bố chi tiết cụ thể, phát biểu của cả ông Trump và ông Rutte cho thấy Washington và NATO đang hướng tới việc thể chế hóa vai trò của liên minh trong không gian chiến lược mới nổi này, thay vì để từng quốc gia đơn lẻ tự xử lý các thách thức an ninh.

Giới quan sát nhận định, thỏa thuận NATO – Mỹ về Greenland phản ánh xu hướng dịch chuyển trọng tâm an ninh toàn cầu lên các khu vực trước đây ít được chú ý, nhưng nay trở nên quan trọng do cạnh tranh cường quốc và tác động của biến đổi khí hậu. Trong bối cảnh đó, Bắc Cực không còn chỉ là vùng băng giá xa xôi mà đang dần trở thành một trong những mặt trận chiến lược mới của thế kỷ XXI.