Trong một động thái đầy bất ngờ trước thềm đại lễ của Chính thống giáo, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã chính thức ra lệnh tạm dừng các hoạt động quân sự trên toàn chiến tuyến. Quyết định này được đưa ra sau nhiều ngày nỗ lực kêu gọi đình chiến từ phía chính quyền Ukraine.
10-1775794583-nga-va-ukraine-dat-thoa-thuan-ngung-ban-tam-thoi-nhan-dip-le-phuc-sinh
Tổng thống Nga Vladimir Putin. Ảnh: Reuters.

Theo thông báo chính thức từ cơ quan báo chí Điện Kremlin, lệnh ngừng bắn sẽ chính thức có hiệu lực từ 16h ngày 11/4 và kéo dài cho đến hết ngày 12/4. Đây là khoảng thời gian đặc biệt quan trọng đối với người dân cả hai quốc gia khi ngày 12/4 năm nay là lễ Phục sinh theo lịch Julius của Chính thống giáo Đông phương.

Đích thân Tổng thống Vladimir Putin đã chỉ thị cho Bộ trưởng Quốc phòng Andrey Belousov và Tổng Tham mưu trưởng Valery Gerasimov thực hiện việc "ngừng các hoạt động thù địch trên mọi hướng". Phía Nga nhấn mạnh sự kỳ vọng rằng Ukraine sẽ có hành động phản hồi tương xứng để đảm bảo ý nghĩa thiêng liêng của ngày lễ. 

Tuy nhiên, Điện Kremlin cũng khẳng định quân đội Nga vẫn giữ trạng thái cảnh giác cao độ nhằm sẵn sàng đối phó với bất kỳ tình huống khiêu khích nào từ phía đối phương.

Về phía Ukraine, dù chưa có phản hồi chính thức ngay lập tức sau tuyên bố của Moscow, nhưng thực tế Tổng thống Volodymyr Zelensky đã liên tục thúc đẩy sáng kiến này trong hơn một tuần qua. Ngay từ cuối tháng 3, nhà lãnh đạo Ukraine đã khẳng định Kiev sẵn sàng thực hiện một thỏa thuận đình chiến, thậm chí là dừng hoàn toàn các hành động thù địch trong kỳ nghỉ lễ.

Theo phân tích của ông Zelensky, một lệnh ngừng bắn ngắn hạn từ 2 đến 3 ngày sẽ mang lại sự bình yên tạm thời cho người dân mà không đủ để Nga củng cố lại các vị trí quân sự hay làm thay đổi cục diện chiến tuyến. 

Ukraine cũng đã gửi đề xuất thông qua trung gian Mỹ, khẳng định sẵn sàng dừng đáp trả nếu Nga chấm dứt các cuộc không kích vào hạ tầng năng lượng. Bên cạnh đó, Kiev vẫn đang tích cực thảo luận với Washington về các đảm bảo an ninh – yếu tố mà ông Zelensky coi là chìa khóa then chốt cho một nền hòa bình bền vững.

Trước đó, phản ứng của Moscow đối với các đề xuất từ Kiev khá dè dặt. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov từng nhận định các sáng kiến từ Ukraine chưa thực sự rõ ràng, trong khi Nga ưu tiên một thỏa thuận hòa bình tổng thể hơn là những nhượng bộ nhỏ lẻ. Theo quan sát của Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW), Ukraine đã thể hiện sự linh hoạt đáng kể trong các nỗ lực đàm phán gần đây.

Một chi tiết đáng chú ý khác là tuyên bố của ông Kyrylo Budanov, Chánh văn phòng Tổng thống Ukraine. Ông cho rằng các cuộc tấn công của Ukraine vào các cảng dầu của Nga thời gian qua đã tạo ra lợi thế nhất định, giúp củng cố vị thế của Kiev trên bàn đàm phán. Ông Budanov kỳ vọng sẽ sớm ghi nhận những chuyển biến mới từ phía Nga trong các vòng thảo luận tiếp theo.

Lệnh ngừng bắn dịp Phục sinh không phải là điều chưa từng có tiền lệ. Năm ngoái, ông Putin cũng từng ban bố một lệnh tương tự nhưng giao tranh vẫn lẻ tẻ nổ ra ở một vài mặt trận. Do đó, dư luận quốc tế đang dồn sự chú ý vào việc liệu thỏa thuận lần này có được thực thi nghiêm túc trên thực địa hay không, mang lại một khoảng lặng quý giá cho binh sĩ và người dân hai nước trong những ngày lễ trọng đại.