Trong khi ngọn lửa xung đột tại Trung Đông đang lan rộng, Iraq bỗng trở thành một trường hợp đặc biệt đầy nghiệt ngã: Đây là quốc gia duy nhất trong khu vực bị cả Mỹ và Iran trực tiếp tấn công kể từ khi căng thẳng bùng phát vào cuối tháng 2 vừa qua. Dù chính quyền Baghdad đã nhiều lần bày tỏ mong muốn đứng ngoài vòng xoáy giao tranh, nhưng thực tế trên chiến trường lại cho thấy một kịch bản hoàn toàn trái ngược.
09-1775718608-nghich-ly-iraq-quoc-gia-duy-nhat-tai-trung-dong-hung-chiu-lua-dan-tu-ca-my-va-iran
Lực lượng quân đội Mỹ tại căn cứ ở Iraq. Ảnh: NYT.

Theo ghi nhận từ hãng tin Al Jazeera, Iraq đang rơi vào thế "kẹt giữa hai làn đạn" theo đúng nghĩa đen. Một mặt, Iran và các lực lượng ủy nhiệm liên tục dội hỏa lực vào các căn cứ quân sự có sự hiện diện của Mỹ trên lãnh thổ Iraq. 

Mặt khác, để đáp trả, Washington cũng không ngần ngại tiến hành các cuộc không kích nhắm vào những nhóm vũ trang thân Tehran. 

Sự đan xen này phản ánh một vị thế địa chính trị đầy rủi ro của Iraq, nơi quân đội Mỹ và các lực lượng dân quân được Iran hậu thuẫn cùng tồn tại song song trên một diện tích lãnh thổ.

Lý giải về tình trạng này, các chuyên gia quốc tế cho rằng sự chia rẽ nội bộ trầm trọng là nguyên nhân cốt lõi. Ông Renad Mansour, Giám đốc Sáng kiến Iraq tại Viện nghiên cứu Chatham House (Anh), nhận định rằng Iraq đang phải trả giá cho một nhà nước bị phân mảnh và chính sách đối ngoại thiếu tính thống nhất. 

Dù Baghdad đã lên tiếng phản đối việc chủ quyền bị xâm phạm, nhưng khả năng thực thi các phản đối đó trên thực tế lại vô cùng hạn chế. 

Điều này xuất phát từ việc các mạng lưới phi chính thức và lực lượng dân quân đang nắm giữ tầm ảnh hưởng quá lớn, can thiệp sâu vào quy trình ra quyết định và hệ thống an ninh quốc gia.

Đặc thù của Iraq còn nằm ở mức độ thâm nhập sâu rộng của Iran. Chuyên gia Burcu Ozcelik chỉ ra rằng, so với các quốc gia láng giềng như Lebanon hay Jordan, Iraq là địa bàn lý tưởng để Tehran thực hiện các đòn bẩy chiến lược. 

Bằng cách gia tăng tấn công tại đây, Iran không chỉ tác động trực tiếp đến lợi ích của Mỹ mà còn gây áp lực hiệu quả lên các nhóm đối lập người Kurd dọc biên giới.

Hệ lụy của cuộc xung đột kép này không chỉ dừng lại ở vấn đề quân sự. Iraq đang đứng trước những áp lực khổng lồ về kinh tế khi các cơ sở hạ tầng năng lượng trở thành mục tiêu tấn công. 

Đối với một quốc gia có nền kinh tế phụ thuộc mật thiết vào dầu mỏ, nguy cơ từ các lệnh trừng phạt quốc tế và sự bất ổn về an ninh năng lượng là một bài toán sinh tử. 

Nếu không thể nhanh chóng hàn gắn những rạn nứt nội bộ và khẳng định vị thế độc lập, Iraq sẽ khó lòng thoát khỏi số phận trở thành "chiến trường ủy nhiệm" cho các cường quốc trong khu vực.