Trong một động thái đầy bất ngờ có thể xoay chuyển cục diện căng thẳng tại Trung Đông, Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa đưa ra ý tưởng thiết lập một liên doanh giữa Washington và Tehran. Mục tiêu của liên doanh đặc biệt này là trực tiếp thu phí lưu thông đối với tất cả tàu thuyền băng qua eo biển Hormuz – điểm nghẽn hàng hải quan trọng nhất thế giới.
09-1775706865-tham-vong-ky-nguyen-vang-tong-thong-trump-de-xuat-lap-lien-doanh-my-iran-de-thu-phi-eo-bien-hormuz

Phát biểu trước báo giới vào ngày 8/4, nhà lãnh đạo Mỹ cho biết việc thành lập liên doanh đang được cân nhắc nghiêm túc như một giải pháp để đảm bảo an ninh và bảo vệ tuyến đường này khỏi các đối tượng đe dọa. "Đó là một điều tuyệt vời", ông Trump nhấn mạnh khi bình luận về triển vọng hợp tác tài chính tại khu vực vốn đang chìm trong xung đột.

Trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Trump tiếp tục bày tỏ sự lạc quan về tương lai kinh tế của khu vực. Ông khẳng định Mỹ sẽ hỗ trợ giải quyết tình trạng ùn tắc giao thông tại Hormuz, đồng thời dự báo về một "khoản tiền lớn" sẽ được tạo ra, giúp Iran bắt đầu quá trình tái thiết đất nước. Ông thậm chí còn ví von đây có thể là sự khởi đầu cho một "thời kỳ hoàng kim của Trung Đông".

Tuy nhiên, đề xuất mang tính đột phá này của ông Trump dường như đang vấp phải những rào cản thực tế về mặt ngoại giao. Hiện tại, ý tưởng "liên doanh" không hề xuất hiện trong kế hoạch hòa bình 10 điểm mà Iran đưa ra trước đó – văn bản mà chính Mỹ đã từng công nhận là cơ sở khả thi để đàm phán chấm dứt xung đột.

Về phía Tehran, các nhà lãnh đạo nước này tuần trước đã phát đi tín hiệu về một hệ thống "trạm thu phí" riêng biệt nhằm đổi lấy sự lưu thông an toàn cho tàu thuyền. Theo ông Hamid Hosseini, người phát ngôn của Liên đoàn các nhà xuất khẩu dầu khí Iran, quốc gia này dự kiến thu mức phí 1 USD thanh toán bằng Bitcoin cho mỗi thùng dầu đối với các tàu vận tải trong thời gian ngừng bắn hai tuần. Nguồn thu này được lên kế hoạch dùng để tái thiết đất nước và chia sẻ một phần cho Oman.

Đáng chú ý, trước khi đưa ra ý tưởng liên doanh, phía Mỹ từng lên tiếng chỉ trích gay gắt kế hoạch thu phí đơn phương của Iran là "không thể chấp nhận được". Bản thân ông Trump cũng từng gợi ý rằng Mỹ có thể tự áp đặt các khoản phí riêng đối với tàu thuyền qua lại khu vực này.

Bất chấp những tuyên bố đầy hứa hẹn về một "kỷ nguyên vàng", tình hình thực tế tại thực địa vẫn cực kỳ mong manh. Trong khi Tehran chưa đưa ra phản hồi chính thức về đề xuất liên doanh và vẫn bảo lưu yêu cầu được công nhận quyền kiểm soát hoàn toàn đối với eo biển Hormuz, thì các hành động quân sự vẫn tiếp diễn.

Việc Israel tiếp tục tấn công lực lượng Hezbollah tại Li Băng đã đẩy căng thẳng lên cao trào. Đáp trả lại, Iran đã một lần nữa tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz và đưa ra cảnh báo đanh thép về việc hủy bỏ thỏa thuận ngừng bắn nếu Washington thực hiện các cam kết liên quan. Những diễn biến này cho thấy con đường từ ý tưởng "liên doanh thu phí" đến hiện thực hòa bình vẫn còn đầy rẫy những biến số khó lường.