Nhân vật mới với quan điểm cứng rắn nổi lên trong bộ máy quyền lực Iran

Theo các thông tin được Wall Street Journal và Ynet News dẫn lại, việc Iran lần đầu phóng tên lửa đạn đạo nhằm vào Israel sau nhiều tháng không chỉ mang ý nghĩa quân sự mà còn phản ánh sự thay đổi đáng chú ý trong cán cân quyền lực nội bộ của nước này.

Nguồn tin từ các quan chức Iran và các nước Arab cho biết ông Ahmad Vahidi là một trong những người thúc đẩy mạnh mẽ chủ trương đáp trả Israel. Ông được cho là đã vận động giới lãnh đạo Iran thông qua phương án tấn công nhằm ngăn chặn các hoạt động quân sự của Israel nhằm vào lực lượng Hezbollah tại Beirut, Lebanon.

Trong khi đó, một số tiếng nói ôn hòa hơn trong bộ máy lãnh đạo Iran được cho là đã đề xuất trì hoãn hành động quân sự vì lo ngại nguy cơ ảnh hưởng tới các cuộc tiếp xúc với Washington cũng như khả năng đạt được thỏa thuận giúp cải thiện tình hình kinh tế trong nước. Tuy nhiên, quan điểm của ông Vahidi cuối cùng đã giành ưu thế.

Các báo cáo cho biết ông đã thuyết phục được Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran ủng hộ kế hoạch phóng tên lửa, dẫn tới cuộc đối đầu quân sự đầu tiên giữa Iran và Israel kể từ sau khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực vào ngày 8/4.

Wall Street Journal mô tả ông Vahidi là một nhân vật trung tâm trong cấu trúc quyền lực của Iran, đồng thời là người thúc đẩy lập trường cứng rắn của Tehran trong các cuộc trao đổi với Mỹ. Trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump và các bên trung gian phát đi tín hiệu rằng hai nước đang tiến gần tới một thỏa thuận ban đầu, Iran vẫn tỏ ra thận trọng và chưa vội chấp nhận các mốc thời gian được đưa ra.

Một số nguồn tin nhận định IRGC cùng các nhân vật có quan hệ mật thiết với lực lượng này đang là rào cản đáng kể đối với tiến trình đạt thỏa thuận. Dự thảo đang được thảo luận được cho là bao gồm việc mở lại eo biển Hormuz, Mỹ dỡ bỏ phong tỏa hàng hải và tạm gác các vấn đề phức tạp hơn như chương trình hạt nhân hay tài sản bị phong tỏa của Iran sang giai đoạn sau. Tuy nhiên, Tehran khẳng định chưa phê chuẩn bản dự thảo này.

Ở tuổi 67, Ahmad Vahidi được xem là tiếng nói có trọng lượng hàng đầu trong phe bảo thủ của Iran. Ông nhiều lần nhấn mạnh Tehran không nên nhượng bộ cho đến khi các yêu cầu của nước này được đáp ứng đầy đủ, đồng thời cho rằng việc khôi phục năng lực răn đe quân sự là điều kiện cần để tăng vị thế trong các cuộc thương lượng với Mỹ.

Trong nhiều tháng qua, ông Vahidi được cho là đã có những bất đồng với nhiều nhân vật cấp cao khác, trong đó có Tổng thống Masoud Pezeshkian và Ngoại trưởng Abbas Araghchi. Dù vậy, theo các báo cáo, quan điểm của ông thường giành được sự ủng hộ trong những quyết định quan trọng.

Ông được bổ nhiệm làm Tư lệnh IRGC sau khi người tiền nhiệm Mohammad Pakpour thiệt mạng trong ngày đầu tiên của chiến dịch quân sự mang tên “Sư Tử Trỗi dậy” của Israel. Dù có nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực an ninh, ông Vahidi được đánh giá là xuất thân từ ngành tình báo nhiều hơn là một chỉ huy chiến trường truyền thống.

Chuyên gia Saeid Golkar thuộc Đại học Tennessee nhận định việc bổ nhiệm này là trường hợp hiếm thấy trong lịch sử IRGC. Theo ông, sự thăng tiến của Ahmad Vahidi một phần xuất phát từ việc nhiều chỉ huy giàu kinh nghiệm hơn của Iran đã thiệt mạng trong các cuộc đối đầu với Mỹ và Israel thời gian qua.

Với việc nắm quyền chỉ huy lực lượng quân sự có ảnh hưởng bậc nhất tại Iran, ông Vahidi hiện sở hữu tiếng nói quan trọng trong các cuộc thương lượng liên quan đến xung đột khu vực. Các nhà trung gian cho rằng quan điểm của ông đang tác động đáng kể tới cách tiếp cận của Tehran, đặc biệt trong các vấn đề liên quan đến eo biển Hormuz và lực lượng Hezbollah.

Theo các nguồn tin từ Iran, châu Âu và thế giới Arab, trong khi nhiều quan chức mong muốn sớm đạt được thỏa thuận nhằm giảm áp lực kinh tế, ông Vahidi vẫn ưu tiên mục tiêu củng cố sức mạnh răn đe và bảo vệ các đồng minh chiến lược của Iran trong khu vực.

Lập trường này được hình thành từ một quá trình hoạt động lâu dài trong bộ máy an ninh Iran. Là một trong những người tham gia thành lập IRGC sau Cách mạng Hồi giáo năm 1979, ông từng giữ vai trò lãnh đạo bộ phận tình báo của lực lượng này từ năm 1982. Sau đó, ông góp phần xây dựng Lực lượng Quds và trở thành chỉ huy đầu tiên của đơn vị tinh nhuệ này vào năm 1988.

Trong những năm tiếp theo, Ahmad Vahidi tiếp tục đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng như Bộ trưởng Quốc phòng, Bộ trưởng Nội vụ và Phó Tư lệnh IRGC. Với kinh nghiệm trải dài qua nhiều lĩnh vực an ninh và quốc phòng, ông hiện được xem là một trong những nhân vật có ảnh hưởng lớn nhất đối với các quyết sách chiến lược của Iran.