Nhiều tuyên bố của ông Trump về xung đột Iran chưa diễn ra như kỳ vọng

Cuộc giao tranh giữa Mỹ và Iran tiếp tục leo thang trong gần hai tuần qua sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn tạm thời giữa hai bên chấm dứt vào ngày 8/7. Diễn biến mới khiến nhiều phát biểu trước đó của ông về cuộc xung đột tiếp tục trở thành chủ đề được các nghị sĩ Mỹ chất vấn.

Trong các phiên điều trần trước Quốc hội diễn ra ngày 21 và 22/7, các nghị sĩ thuộc đảng Dân chủ đã yêu cầu Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cùng Đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc Mike Waltz làm rõ một số tuyên bố của Tổng thống Trump mà đến nay chưa phản ánh đúng diễn biến thực tế trên chiến trường.

Một trong những nội dung được nhắc đến nhiều nhất là tuyên bố của ông Trump về việc quân đội Iran đã bị "xóa sổ". Trong nhiều tháng qua, nhà lãnh đạo Mỹ liên tục khẳng định các đợt không kích quy mô lớn của Mỹ và Israel đã phá hủy hoàn toàn năng lực quân sự của Iran.

Hồi tháng 3, ông Trump cho rằng Iran đã mất tất cả, bao gồm cả giới lãnh đạo. Sang tháng 4, ông tiếp tục tuyên bố Tehran không còn khả năng đáp trả. Đến tháng 5, ông khẳng định quân đội Iran "hoàn toàn biến mất" và lực lượng quân sự của nước này đã bị tiêu diệt triệt để. Đầu tháng 7, ông một lần nữa nhấn mạnh Iran không còn quân đội.

Tuy nhiên, thực tế sau các tuyên bố này cho thấy Iran vẫn tiến hành nhiều đợt phản công nhằm vào lực lượng Mỹ, các đồng minh của Washington tại vùng Vịnh cũng như các tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz. Tuần trước, một cuộc tập kích nhằm vào căn cứ Mỹ tại Jordan đã khiến ít nhất ba quân nhân Mỹ thiệt mạng.

Theo nhà bình luận Daniel Dale của CNN, những diễn biến này cho thấy các tuyên bố của ông Trump chưa phản ánh đầy đủ thực trạng năng lực quân sự của Iran.

Trước đó, CNN cũng đưa tin tình báo Mỹ đánh giá Iran vẫn duy trì đáng kể sức mạnh quân sự và đang nhanh chóng khôi phục nhiều năng lực chiến đấu bị suy giảm trong xung đột. Dù đôi lúc thừa nhận Iran vẫn còn một số tên lửa và máy bay không người lái, ông Trump vẫn nhấn mạnh phần lớn khí tài quân sự của nước này đã bị phá hủy.

Không chỉ đánh giá về sức mạnh quân sự của Iran, Tổng thống Trump còn nhiều lần khẳng định chiến dịch "Cơn thịnh nộ Kinh hoàng", được phát động từ ngày 28/2, sẽ kết thúc trong thời gian ngắn.

Trong các cuộc phỏng vấn hồi đầu tháng 3, ông cho rằng chiến dịch chỉ cần khoảng bốn tuần, thậm chí có thể kết thúc sớm hơn. Sau đó, ông tiếp tục nói lực lượng Mỹ đang vượt tiến độ và nhiệm vụ sẽ hoàn thành trong khoảng bốn đến sáu tuần.

Trong nhiều phát biểu khác, ông cũng nhiều lần khẳng định cuộc chiến sẽ nhanh chóng khép lại. Tuy nhiên, sau gần năm tháng kể từ khi chiến dịch được triển khai, giao tranh vẫn chưa có dấu hiệu chấm dứt.

Ngày 22/7, Tổng thống Trump còn cảnh báo Mỹ có thể phá hủy một cây cầu hoặc một nhà máy điện của Iran nếu nước này tiếp tục tấn công tàu thuyền tại eo biển Hormuz. Một ngày sau, ông cho biết đang cân nhắc tiến hành một cuộc tấn công quy mô lớn hơn nhằm vào Iran vì cho rằng nước này "chưa chịu đủ đau đớn".

Một nội dung khác được nhắc đến là các tuyên bố liên quan đến eo biển Hormuz. Ngày 13/7, ông Trump viết trên mạng xã hội rằng tuyến hàng hải này vẫn mở cửa và Mỹ sẽ trở thành "người bảo vệ eo biển". Cùng ngày, ông còn tuyên bố Washington đang tiếp quản khu vực này và Iran không còn khả năng kiểm soát.

Đến ngày 19/7, ông tiếp tục khẳng định Mỹ đang kiểm soát eo biển Hormuz, trong khi Iran không còn nắm giữ bất cứ điều gì.

Tuy nhiên, theo thực tế được nêu trong bài, Iran vẫn duy trì ảnh hưởng đáng kể tại eo biển Hormuz, bất chấp việc hải quân Mỹ tái áp đặt lệnh phong tỏa đối với các tàu đi và đến các cảng của Iran.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết kể từ khi xung đột bùng phát, Iran đã tiến hành hơn 30 vụ tấn công nhằm vào tàu thương mại, đe dọa an toàn của hàng trăm thuyền viên và ảnh hưởng đến quyền tự do hàng hải trong khu vực.

Iran cũng đã nhận trách nhiệm về các vụ tấn công nhằm vào tàu thuyền trong các ngày 20 và 21/7. Theo Trung tâm Thông tin Hàng hải Chung (JMIC), lưu lượng tàu thương mại qua eo biển Hormuz trong 48 giờ tính đến ngày 21/7 đã giảm xuống mức thấp nhất trong ba tuần do lo ngại về an ninh hàng hải.

Bên cạnh tình hình quân sự, giá dầu cũng là chủ đề được Tổng thống Trump nhiều lần đề cập. Trong nửa cuối tháng 6, khi thỏa thuận ngừng bắn còn có hiệu lực, ông cho rằng giá dầu đang giảm mạnh và sẽ sớm quay về mức trước khi xung đột bùng phát.

Đến ngày 8/7, ông tiếp tục khẳng định giá dầu thấp hơn so với thời điểm bắt đầu chiến dịch và đang giảm rất nhanh. Dù thừa nhận việc giao tranh tái diễn có thể khiến giá tăng nhẹ, ông vẫn cho rằng tình trạng này sẽ sớm kết thúc.

Ngày 19/7, ông một lần nữa nhấn mạnh giá dầu nằm trong nhóm các mặt hàng đang giảm nhanh.

Thực tế, giá dầu từng giảm đáng kể vào cuối tháng 6 và đầu tháng 7, thậm chí có thời điểm thấp hơn mức trước chiến tranh. Tuy nhiên, sau khi thỏa thuận ngừng bắn đổ vỡ và Mỹ cùng Iran nối lại các cuộc tập kích, giá dầu đã tăng trở lại.

Theo Daniel Dale, cả giao tranh lẫn đà tăng của giá dầu đều không kết thúc nhanh như những gì Tổng thống Trump từng dự báo.

Ngày 22/7, giá dầu Brent chốt phiên ở mức 94,07 USD/thùng, tăng khoảng 3,4% trong ngày và là mức đóng cửa cao nhất kể từ ngày 8/6. Trong khi đó, dầu WTI của Mỹ tăng khoảng 3%, lên 86,83 USD/thùng, mức cao nhất kể từ ngày 11/6.

Theo CNN, cả giá dầu Brent và WTI đều đang cao hơn so với thời điểm ông Trump phát động chiến dịch cũng như thời điểm ông trở lại Nhà Trắng vào tháng 1/2025.

Dù vậy, trong bài phát biểu tại bang Georgia cùng ngày, Tổng thống Trump vẫn tiếp tục khẳng định giá dầu sẽ sớm giảm mạnh như vài tuần trước và kêu gọi người dân Mỹ kiên nhẫn chờ thêm thời gian.