Vì sao Mỹ bất ngờ "nhượng bộ", nới lỏng trừng phạt với dầu mỏ Iran?

Quyết định 30 ngày phá vỡ tiền lệ

Ngày 20/3, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã công bố một sắc lệnh đặc biệt: cho phép lưu thông số dầu mỏ của Iran đã được chất lên tàu trước đó. Lệnh tạm dừng trừng phạt này có hiệu lực trong vòng 30 ngày, kéo dài đến hết ngày 19/4.

Quyết định này được đưa ra sau 3 tuần Mỹ phát động chiến dịch quân sự chống lại Tehran. Khi các đòn bẩy chính sách thông thường như xả kho dự trữ chiến lược hay nới lỏng trừng phạt dầu mỏ Nga đều không thể kìm hãm đà tăng phi mã của giá nhiên liệu, Washington buộc phải tìm đến lựa chọn mà trước đó vốn được coi là "không thể chấp nhận được".

Hiện tại, giá dầu Brent đã chạm ngưỡng 112 USD/thùng, trong khi giá xăng tại Mỹ cũng leo dốc lên mức trung bình gần 4 USD/gallon.

Sự mâu thuẫn trong chính sách của Mỹ hiện rõ khi họ vừa tấn công quân sự nhằm suy yếu Iran, vừa vô tình tạo điều kiện cho quốc gia này hưởng lợi tài chính từ doanh thu dầu mỏ. Giới quan sát nhận định đây là một sự thừa nhận ngầm về áp lực kinh tế khổng lồ mà Iran tạo ra thông qua việc phong tỏa Eo biển Hormuz — huyết mạch năng lượng đang bị tê liệt khiến việc vận tải gần như bất khả thi.

Để trấn an dư luận và các đồng minh, Bộ trưởng Bessent mô tả đây là một chiến thuật trong chiến dịch "Cơn cuồng nộ dữ dội". Theo đó, việc giải phóng 140 triệu thùng dầu đang lênh đênh trên biển sẽ giúp các đồng minh như Ấn Độ, Nhật Bản tiếp cận nguồn cung thay vì để số dầu này rơi vào tay Trung Quốc với giá rẻ.

Mỹ lập luận rằng hành động này nhằm "đánh bại chiến lược đẩy giá năng lượng lên cao của Iran" trong khi vẫn duy trì áp lực tối đa lên hệ thống tài chính của nước này.

Thế tiến thoái lưỡng nan của Nhà Trắng

Đối với Tổng thống Trump, đây là một tình huống cực kỳ nhạy cảm về mặt chính trị. Từng quyết liệt chỉ trích người tiền nhiệm vì các thỏa thuận tài chính với Tehran, ông Trump hiện lại đang ở vị thế bị xem là "khuyến khích Iran bán dầu".

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng 140 triệu thùng dầu này thực tế chỉ đủ đáp ứng nhu cầu toàn cầu trong khoảng một ngày rưỡi. Nhà phân tích Gregory Brew từ Eurasia Group nhận định, nếu tình hình không cải thiện, Washington có thể phải đối mặt với một lựa chọn thậm chí còn khó khăn hơn: dỡ bỏ hoàn toàn lệnh trừng phạt dầu mỏ đối với Iran để cứu vãn nền kinh tế.

Tương lai mờ mịt của thị trường năng lượng

Trong khi Nhà Trắng lạc quan rằng giá dầu sẽ giảm mạnh sau khi các mục tiêu quân sự hoàn tất, thị trường vẫn đang trong trạng thái mù mịt. Việc phong tỏa Eo biển Hormuz vẫn là một bài toán chưa có lời giải đáp cụ thể từ phía chính quyền.

Quyết định nới lỏng trừng phạt tạm thời cho thấy nỗ lực cân bằng mong manh giữa tham vọng quân sự dài hạn và những hệ lụy kinh tế sát sườn. Khi các cố vấn hàng đầu giữ kín các giai đoạn tiếp theo của xung đột, các công ty dầu mỏ và đồng minh quốc tế chỉ còn biết chuẩn bị cho một kịch bản gián đoạn nguồn cung kéo dài và đầy biến động.