Vùng Vịnh trước "cơn thịnh nộ" của Iran: Khi cái giá của sự trung lập trở nên quá đắt

aA

Dù đã nỗ lực giữ khoảng cách và từ chối bị lôi kéo vào cuộc đối đầu giữa Iran với liên minh Mỹ - Israel, các quốc gia vùng Vịnh vẫn đang phải gánh chịu những tổn thất thảm khốc. Từ vị thế của những trung tâm kinh tế thịnh vượng, họ bỗng chốc trở thành bia đỡ đạn trong một chiến dịch trả đũa quy mô chưa từng có.

Tính đến ngày 2-3, đợt tập kích bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái (drone) của Tehran đã tạo ra một làn sóng phá hủy chưa từng có. Ban đầu, hỏa lực tập trung vào các căn cứ quân sự chiến lược của Mỹ như Hạm đội 5 tại Bahrain hay căn cứ không quân Al Udeid tại Qatar.

Tuy nhiên, ranh giới xung đột nhanh chóng bị xóa nhòa khi Iran mở rộng mục tiêu sang các biểu tượng kinh tế và dân sự. Những khách sạn hạng sang, nhà chọc trời và sân bay quốc tế – vốn là niềm tự hào của vùng Vịnh – giờ đây nằm trong tầm ngắm của đạn pháo.

Hiện trường vụ tấn công tên lửa của Iran nhằm vào khách sạn 5 sao Crowne Plaza Manama tại trung tâm thủ đô Manama - Bahrain ngày 1/3. Ảnh: X @OSINTtechnical

Mức độ tàn phá được ghi nhận rõ nét nhất tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE). Theo dữ liệu từ tờ The Telegraph, chỉ trong 48 giờ đầu tiên, quốc gia này đã phải hứng chịu ít nhất 165 tên lửa đạn đạo và 541 drone.

Tình hình cũng không kém phần căng thẳng tại Qatar và Bahrain với hàng chục tên lửa rót xuống mỗi ngày. Hình ảnh khói đen bao trùm bầu trời hai thủ đô Doha và Manama đã trở thành minh chứng sống động cho sự khốc liệt của cuộc xung đột.

Đặc biệt, "yết hầu" năng lượng của khu vực đã bị giáng một đòn chí mạng khi tập đoàn Saudi Aramco phải thông báo tạm ngừng hoạt động nhà máy lọc dầu Ras Tanura vào ngày 2-3. Việc một thiết bị bay không người lái đánh trúng cơ sở có công suất 550.000 thùng/ngày này không chỉ gây thiệt hại cục bộ mà còn đe dọa trực tiếp đến chuỗi cung ứng dầu thô toàn cầu, nhất là khi Tehran liên tục đe dọa phong tỏa eo biển Hormuz – nơi lưu thông của 20% lượng năng lượng thế giới.

Tình thế hiện tại đẩy các nhà lãnh đạo vùng Vịnh vào một cuộc khủng hoảng niềm tin sâu sắc đối với "chiếc ô an ninh" từ phía Mỹ. Dù trước đó họ đã kiên quyết từ chối không cho Washington sử dụng lãnh thổ để tấn công Iran, nhưng thực tế nghiệt ngã cho thấy sự từ chối đó không giúp họ thoát khỏi tầm ngắm.

Cột khói bốc cao từ khu vực thuộc quản lý của Hải quân Mỹ tại cảng Jebel Ali ở Dubai - UAE qua hình ảnh vệ tinh ghi lại vào ngày 1/3. Ảnh: Planet Labs

Theo ông Danny Citrinowicz, cựu quan chức tình báo Israel, đây là một tính toán chiến lược của Tehran: gây áp lực tối đa lên các nước láng giềng để buộc họ phải tác động khiến Mỹ dừng cuộc chiến.

Giờ đây, các quốc gia vùng Vịnh đang đứng trước một bài toán sinh tồn không có lời giải dễ dàng. Nếu quyết định tham chiến cùng liên minh Mỹ - Israel, họ đối mặt với rủi ro bị Iran hủy diệt hoàn toàn hệ thống hạ tầng năng lượng và các nhà máy khử muối, khiến vùng đất này không còn khả năng sinh sống. Ngược lại, nếu tiếp tục thụ động, hình ảnh về một trung tâm kinh tế an toàn mà họ dày công xây dựng suốt nhiều thập kỷ sẽ sụp đổ hoàn toàn.

Cựu nhà ngoại giao Anh Nicholas Hopton nhận định rằng sự ổn định là yếu tố sống còn đối với khu vực này. Một cuộc xung đột kéo dài, dù chỉ tính bằng tuần, cũng đủ sức gây ra những thiệt hại kinh tế không thể cứu vãn.

Trong bối cảnh đó, thái độ của các nước vùng Vịnh bắt đầu có sự chuyển dịch cứng rắn hơn. Ả Rập Saudi đã khẳng định quyền đáp trả, trong khi Bộ trưởng Hợp tác Quốc tế UAE Reem Al Hashimy đưa ra thông điệp đầy sức nặng rằng quyền quyết định hiện nằm trong tay Iran về việc họ muốn đối xử như thế nào với những người láng giềng vốn luôn duy trì thái độ công bằng và tốt bụng.