Ông Trump cảnh báo căng thẳng Mỹ - Iran chạm "ranh giới cực kỳ nguy hiểm"

Phát biểu trước giới truyền thông tại căn cứ Joint Base Andrews vào ngày 20/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump nhận định tình hình hiện tại đang ở ranh giới cực kỳ mong manh và nguy cơ xung đột có thể leo thang rất nhanh bất cứ lúc nào. 

Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh các cuộc đàm phán chấm dứt xung đột gần như giậm chân tại chỗ sau 6 tuần Nhà Trắng tạm dừng chiến dịch “Cơn Thịnh nộ dữ dội”. Sự bế tắc này cùng với đà lao dốc của tỷ lệ tín nhiệm do giá xăng dầu leo thang đang đặt ông Trump dưới áp lực chính trị rất lớn trước thềm cuộc bầu cử quốc hội vào tháng 11. 

Nhà lãnh đạo Mỹ khẳng định Washington có thể chờ thêm vài ngày để đạt được thỏa thuận, nhưng nếu không nhận được câu trả lời phù hợp, Mỹ đã chuẩn bị sẵn sàng để hành động nhằm ngăn chặn Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân. Ông Trump cũng tiết lộ bản thân từng chỉ cách quyết định phát động tấn công Iran đúng “một giờ đồng hồ” sau khi nhận được đề nghị từ một số quốc gia vùng Vịnh.

Ở phía đối diện, giới lãnh đạo Iran thể hiện thái độ vừa cứng rắn vừa hoài nghi. Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian khẳng định quốc gia này luôn sẵn sàng đàm phán, nhưng việc dùng sức ép để buộc Iran đầu hàng chỉ là ảo tưởng. 

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết Tehran tham gia đàm phán rất nghiêm túc và thiện chí, song họ có sự hoài nghi mạnh mẽ và có cơ sở đối với các động thái từ phía Mỹ. 

Trong khi đó, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf cáo buộc Mỹ đang ngầm chuẩn bị cho các cuộc tấn công mới. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran thậm chí còn đưa ra lời đe dọa rằng một cuộc chiến khu vực vượt ra ngoài phạm vi Trung Đông sẽ bùng phát nếu các cuộc tấn công nhằm vào nước này tái diễn.

Trên mặt trận ngoại giao, các nỗ lực trung gian vẫn đang được thúc đẩy tích cực. Trong cuộc điện đàm cùng ngày với ông Trump, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan đã hoan nghênh việc gia hạn lệnh ngừng bắn và bày tỏ niềm tin vào một giải pháp hợp lý. 

Các cuộc trao đổi gián tiếp giữa Washington và Tehran cũng đang được duy trì thông qua vai trò cầu nối của Pakistan. Mặc dù vậy, đề xuất mới nhất do Tehran gửi tới Mỹ tuần này vẫn chứa đựng các điều khoản gần như lặp lại những yêu cầu từng bị ông Trump bác bỏ, bao gồm việc đòi bồi thường thiệt hại chiến tranh, dỡ bỏ trừng phạt, giải phóng tài sản bị phong tỏa, rút quân Mỹ khỏi khu vực và quyền kiểm soát eo biển Hormuz.  

Tâm điểm của cuộc đối đầu hiện đổ dồn về eo biển Hormuz – tuyến vận tải năng lượng chiến lược toàn cầu. Kể từ khi xung đột bùng phát ngày 28/2, Iran đã đóng cửa eo biển này đối với hầu hết tàu thuyền khiến nguồn cung năng lượng thế giới bị gián đoạn nghiêm trọng, buộc Mỹ phải áp đặt phong tỏa các cảng biển của Iran từ tháng trước. 

Đến ngày 20/5, Iran tiếp tục tuyên bố thiết lập “Cơ quan Eo biển Vịnh Ba Tư” và dựng lên “vùng hàng hải kiểm soát”, yêu cầu mọi tàu thuyền qua lại phải được cấp phép và có thể phải nộp phí quá cảnh – điều mà Washington tuyên bố không bao giờ chấp nhận. 

Dù Iran thông báo sẽ nới lỏng quy định cho các quốc gia “thân thiện” như việc cho phép hai siêu tàu chở dầu của Trung Quốc rời eo biển, hay việc Hàn Quốc xác nhận có tàu chở dầu đi qua dưới sự phối hợp với Tehran, lượng tàu bè qua lại khu vực này dù đã cải thiện nhưng vẫn thấp hơn rất nhiều so với mức trước chiến sự. 

Trước những chuyển biến khó lường và lập trường thay đổi liên tục của Mỹ, giới đầu tư toàn cầu hiện đang nín thở theo dõi sát sao khả năng tìm thấy tiếng nói chung giữa hai bên. Kỳ vọng vào một thỏa thuận hòa bình đã giúp giá dầu Brent chốt phiên ngày 21/5 giảm 5,63%, xuống mức 105,02 USD/thùng