Ông Trump và những bước đi nhằm "tự vệ" sau khi rời Nhà Trắng

Những gì xảy ra với ông Donald Trump sau cuộc bầu cử năm 2020 dường như vẫn để lại dấu ấn sâu sắc trong cách vận hành của chính quyền hiện tại. Từ nguy cơ bị luận tội, các cuộc điều tra liên tiếp cho tới việc bị truy tố hình sự vào năm 2024, ông Trump đã trải qua một trong những giai đoạn pháp lý căng thẳng nhất đối với một cựu tổng thống Mỹ.

Chính vì vậy, nhiều nhà quan sát cho rằng chính quyền hiện nay đang triển khai nhiều biện pháp nhằm hạn chế nguy cơ ông tiếp tục đối mặt với các vụ kiện hoặc điều tra sau khi rời Nhà Trắng vào năm 2029.

Một trong những diễn biến đáng chú ý gần đây là thỏa thuận dàn xếp giữa ông Trump và Cơ quan Thuế vụ Mỹ (IRS) liên quan đến vụ rò rỉ hồ sơ thuế. Theo nội dung thỏa thuận, IRS sẽ không tiếp tục truy thu các nghĩa vụ thuế đối với ông Trump, gia đình và các cơ sở kinh doanh liên quan. Đổi lại, gia đình Tổng thống Mỹ từ bỏ yêu cầu bồi thường trị giá 10 tỷ USD xuất phát từ việc hồ sơ thuế bị tiết lộ trái phép.

Dù được xây dựng xoay quanh tranh chấp thuế, thỏa thuận này nhanh chóng thu hút sự chú ý khi một số chuyên gia cho rằng phạm vi diễn giải của nó có thể rộng hơn nhiều so với mục đích ban đầu. Những thuật ngữ như “chiến tranh pháp lý” hay “vũ khí hóa” được đề cập với nội hàm khá rộng, làm dấy lên nhận định rằng văn bản này có thể trở thành cơ sở bảo vệ ông Trump trước nhiều cuộc điều tra khác trong tương lai.

Tuy nhiên, Bộ Tư pháp Mỹ khẳng định thỏa thuận chủ yếu liên quan tới các vấn đề dân sự và chỉ áp dụng đối với những hồ sơ thuế phát sinh trước ngày 19/5. Dù vậy, nội dung của văn bản vẫn đang được xem xét lại theo yêu cầu của một thẩm phán liên bang.

Song song với đó, chính quyền Trump cũng có nhiều động thái được cho là nhằm tạo sức ép đối với những cá nhân hoặc cơ quan từng tham gia điều tra ông trong quá khứ. Một số công tố viên và nhân sự Bộ Tư pháp liên quan đến cuộc điều tra vụ bạo loạn tại Đồi Capitol năm 2021 đã bị sa thải. Trong khi đó, những nhân vật từng đóng vai trò nổi bật trong các cuộc điều tra ông Trump cũng trở thành đối tượng của các cáo buộc pháp lý mới.

Một yếu tố khác được chú ý là phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ vào năm 2024 về quyền miễn trừ của tổng thống đối với các cáo buộc hình sự. Hiện Bộ Tư pháp được cho là đang tìm cách mở rộng cách áp dụng nguyên tắc này sang các vụ kiện dân sự liên quan đến những sự kiện trong quá khứ.

Không dừng lại ở đó, các cơ chế giám sát nội bộ vốn được hình thành sau bê bối Watergate cũng đang chịu nhiều tác động. Ngay khi bắt đầu nhiệm kỳ mới, ông Trump đã tiến hành thay đổi nhân sự tại hàng loạt vị trí thanh tra độc lập trong các cơ quan liên bang. Đây là những bộ phận từng đóng vai trò quan trọng trong các cuộc điều tra nhắm vào chính quyền của ông ở nhiệm kỳ trước.

Một diễn biến khác cũng gây nhiều tranh luận là quan điểm pháp lý cho rằng Tổng thống không còn bị ràng buộc bởi một số quy định của Đạo luật Lưu trữ Tổng thống. Lập luận được đưa ra là Quốc hội không thể ban hành những quy định ảnh hưởng tới quyền hành pháp của người đứng đầu Nhà Trắng.

Trong khi đó, Tòa án Tối cao Mỹ với đa số thẩm phán bảo thủ tiếp tục đưa ra các quyết định được xem là mở rộng quyền lực của tổng thống. Những phán quyết này giúp ông Trump có thêm không gian để tái cấu trúc bộ máy và lựa chọn đội ngũ nhân sự phù hợp với định hướng của mình.

Không chỉ trong bộ máy hành pháp, ảnh hưởng của ông Trump trong nội bộ đảng Cộng hòa cũng được củng cố đáng kể. Nhiều nghị sĩ từng có lập trường đối đầu hoặc phản đối ông đã thất bại trong các cuộc bầu cử sơ bộ, qua đó giúp vị tổng thống xây dựng một môi trường chính trị thuận lợi hơn so với những năm trước.

Giới quan sát nhận định rằng tất cả những động thái trên đang tạo nên một mạng lưới bảo vệ nhiều tầng, có thể giúp ông Trump giảm đáng kể các rủi ro pháp lý sau khi kết thúc nhiệm kỳ thứ hai. Đến năm 2029, khi đã bước qua tuổi 80, bất kỳ nỗ lực điều tra hay truy tố nào nhằm vào ông cũng có thể đối mặt với những tranh cãi và áp lực lớn từ dư luận.

Dù vậy, việc những thay đổi hiện nay sẽ tác động đến hệ thống pháp lý Mỹ như thế nào trong tương lai vẫn là câu hỏi còn bỏ ngỏ và tiếp tục là chủ đề gây tranh luận tại Washington.