Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây đã công khai bày tỏ sự không hài lòng với Anh và Tây Ban Nha. Lý do xuất phát từ việc hai quốc gia này từ chối tham gia trực diện vào chiến dịch không kích Iran hoặc ngăn cản Mỹ sử dụng các căn cứ quân sự cho mục tiêu tấn công.
Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: EPA

Phát biểu tại Nhà Trắng trong buổi tiếp đón Thủ tướng Đức Friedrich Merz, ông Trump đã không ngần ngại dùng những lời lẽ "có cánh" để khen ngợi chính phủ Đức. Ông khẳng định Berlin đã có phản ứng rất tích cực trước chiến dịch của Mỹ nhắm vào các mục tiêu quân sự và tình báo của Iran. 

Tuy nhiên, sự hài lòng đó nhanh chóng biến thành những lời chỉ trích gay gắt khi ông nhắc đến các đồng minh khác tại lục địa già.

“Một số quốc gia châu Âu đã giúp đỡ, một số thì không. Tôi thực sự thấy ngạc nhiên,” Tổng thống Mỹ nhấn mạnh, mở đầu cho chuỗi công kích nhắm vào Madrid và London.

Đối với Tây Ban Nha, ông Trump dùng từ "tệ hại" để mô tả thái độ của quốc gia này. Cơn giận của ông bắt nguồn từ việc Madrid kiên quyết không cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ trên lãnh thổ mình cho các hoạt động nằm ngoài hiệp ước hoặc Hiến chương Liên Hợp Quốc trong chiến dịch tập kích Iran. Ngoại trưởng Tây Ban Nha Jose Manuel Albares trước đó đã khẳng định các căn cứ này thuộc chủ quyền của Tây Ban Nha và phải được sử dụng đúng nguyên tắc.

Vị trí hai căn cứ đồn trú của Mỹ tại Tây Ban Nha. Đồ họa: CSIS

Đáp trả lại sự cứng rắn này, ông Trump tuyên bố đã chỉ thị cho Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent xem xét cắt đứt mọi thỏa thuận với Madrid. Tổng thống Mỹ thậm chí còn đưa ra một tuyên bố đầy thách thức về việc sử dụng căn cứ: “Chúng ta có thể dùng căn cứ của họ. 

Chỉ cần bay đến và sử dụng. Sẽ không ai có thể nói chúng tôi không dùng. Mỹ không muốn dính dáng gì tới Tây Ban Nha nữa.” Ông cũng không quên nhắc lại sự không hài lòng về việc Tây Ban Nha chưa đạt mức chi tiêu quốc phòng theo yêu cầu của NATO.

Không dừng lại ở đó, ông Trump chuyển mũi dùi sang Anh – đồng minh truyền thống "đặc biệt" của Mỹ. Ông thẳng thừng tuyên bố mình "không hài lòng" với cách tiếp cận của London, thậm chí dùng những từ ngữ nặng nề để gọi quốc gia này là "hòn đảo ngớ ngẩn" vì thiếu sự hợp tác.

Tổng thống Mỹ đặc biệt chỉ trích việc Anh trao trả quần đảo Chagos – nơi có căn cứ quân sự chung quan trọng – cho Mauritius, đồng thời mỉa mai rằng: “Đây không còn là thời của Winston Churchill nữa. Họ đang làm hỏng các mối quan hệ.”

Về phía Anh, Thủ tướng Keir Starmer dù cho phép Mỹ sử dụng căn cứ cho các đòn "tấn công phòng vệ" để phá hủy tên lửa Iran từ ngày 1/3, nhưng lại kiên quyết từ chối tham gia các cuộc không kích trực tiếp. Ông Starmer khẳng định London không tin vào việc dùng hỏa lực để thay đổi chế độ, dù Anh vẫn sẵn sàng tham gia các hoạt động phòng thủ khu vực cùng Pháp và Đức.

Sự rạn nứt này xảy ra trong bối cảnh cuộc chiến giữa liên quân Mỹ - Israel và Iran đang ở giai đoạn cực kỳ căng thẳng. Sau chiến dịch mở màn vào ngày 28/2 nhắm vào giới lãnh đạo và hệ thống quốc phòng Iran, phía Tehran đã đáp trả bằng làn sóng tên lửa và thiết bị bay không người lái (UAV) quy mô lớn.

Cuộc trả đũa của Iran không chỉ nhắm vào Israel mà còn tấn công trực diện các căn cứ Mỹ, gây thương vong và thiệt hại nặng nề về hạ tầng tại nhiều quốc gia vùng Vịnh. Dù các cường quốc như Pháp, Đức và Anh đã ra tuyên bố chung sẵn sàng bảo vệ lợi ích đồng minh bằng "hành động phòng vệ", nhưng rõ ràng sự chia rẽ về phương thức tấn công đang đặt ra một bài toán khó cho sự thống nhất của khối quân sự do Mỹ dẫn đầu.

QT (SHTT)