Trung Quốc khởi công siêu dự án đường thủy 11,3 tỷ USD tại đập Tam Hiệp

Vào ngày 8/6, Trung Quốc đã chính thức cho khởi công dự án đường thủy mới tại cụm công trình đập Tam Hiệp trên sông Trường Giang. Với tổng vốn đầu tư khổng lồ lên tới khoảng 77,2 tỷ nhân dân tệ (tương đương 11,3 tỷ USD), siêu dự án này được triển khai nhằm đáp ứng nhu cầu vận tải đang ngày một tăng cao trên tuyến đường thủy nội địa xương sống của đất nước.

Theo truyền thông nhà nước Trung Quốc, đây chính là "siêu dự án trọng điểm quốc gia" đầu tiên được khởi động trong Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 (2026-2030). Giai đoạn này được đánh giá là bước đi then chốt để quốc gia này hướng tới mục tiêu cơ bản hoàn thành hiện đại hóa xã hội chủ nghĩa vào năm 2035. Để đi đến cột mốc khởi công hôm nay, giới chức nước này cho biết siêu dự án đã trải qua hơn một thập kỷ nghiên cứu tính khả thi và thiết kế, cùng với nhiều thập kỷ chuẩn bị kỹ lưỡng về mặt công nghệ.

Siêu dự án đường thủy mới này được chia làm hai hạng mục cốt lõi. Hạng mục thứ nhất diễn ra ngay tại đập Tam Hiệp, nơi một tuyến âu tàu mới sẽ được xây dựng ở phía bắc của hệ thống hiện tại. Công trình khổng lồ này được thiết kế để phục vụ cho các tàu có trọng tải lên tới 10.000 tấn, bao gồm hai tuyến âu tàu 5 cấp cùng hệ thống các luồng dẫn thượng lưu và hạ lưu với tổng chiều dài đạt khoảng 6.680 m.

Theo sơ đồ thiết kế, mỗi tuyến âu tàu sẽ bao gồm 5 buồng khóa và 6 đầu khóa. Kích thước của mỗi buồng khóa vô cùng ấn tượng với chiều dài 280 m và bề rộng đáy đạt 40 m. Sau khi hoàn thành, đây sẽ là công trình âu tàu nội địa có quy mô lớn nhất trên thế giới. Hạng mục thứ hai được triển khai ở vùng hạ lưu tại đập Cát Châu Bá. Tại đây, âu tàu số 3 hiện tại sẽ bị phá dỡ hoàn toàn để nhường chỗ cho việc xây dựng hai âu tàu một cấp mới. Đồng thời, các luồng dẫn thượng lưu và hạ lưu cũng sẽ được mở rộng và nạo vét sâu hơn nhằm tối ưu hóa năng lực thông hành cho tàu thuyền.

Động lực thúc đẩy Trung Quốc xây dựng siêu công trình này xuất phát từ việc lưu lượng hàng hóa qua khu vực Tam Hiệp tăng trưởng quá nhanh. Đoạn sông Trường Giang chạy từ thành phố Nghi Xương (tỉnh Hồ Bắc) đến Trùng Khánh liên tục ghi nhận khối lượng vận tải hàng hóa tăng vọt qua các năm. Hệ thống Tam Hiệp ban đầu chỉ được thiết kế để xử lý khoảng 100 triệu tấn hàng hóa mỗi năm, nhưng con số này đã bị phá vỡ sớm hơn dự kiến tới 19 năm. Riêng trong năm 2025, tổng lượng hàng hóa lưu thông qua đập Tam Hiệp đã chạm mốc 173 triệu tấn, vượt quá xa so với công suất thiết kế ban đầu.

Khi toàn bộ siêu dự án hoàn thành, cụm Tam Hiệp sẽ vận hành tổng cộng 4 tuyến âu tàu cùng một thang nâng tàu, nâng tổng năng lực lưu thông hàng năm lên mức 336 triệu tấn. Song song với đó, đập Cát Châu Bá cũng sẽ vận hành bốn tuyến âu tàu với tổng công suất đạt 360 triệu tấn mỗi năm. Giới chức Trung Quốc khẳng định, dự án sẽ giúp tăng gấp đôi năng lực vận tải của đầu mối Tam Hiệp, thúc đẩy mạnh mẽ hiệu quả giao thương trên sông Trường Giang – tuyến đường thủy dài hơn 6.300 km vốn được ví như "thủy lộ vàng" của quốc gia. Tuyến đường này có vai trò đặc biệt quan trọng khi Vành đai Kinh tế sông Trường Giang trải dài qua 11 đơn vị hành chính cấp tỉnh, đóng góp tới gần một nửa GDP và kim ngạch ngoại thương của toàn Trung Quốc.