Vì sao Iran tổ chức quốc tang cho cố Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei sau hơn 4 tháng?

Theo nhận định của Rowena Abdul Razak, chuyên gia về lịch sử Trung Đông, nghi thức tang lễ trong Hồi giáo thường được tổ chức rất sớm sau khi một người qua đời. Vì vậy, việc Iran chờ hơn bốn tháng mới tiến hành quốc tang dành cho cố Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei là điều khá khác thường.

Giảng viên lịch sử Trung Đông và châu Phi tại Trường Nghiên cứu phương Đông và châu Phi (SOAS), London, cho rằng quyết định này chịu tác động từ nhiều yếu tố. Trước hết, các cuộc xung đột giữa Iran với Mỹ và Israel đã gây ra tình trạng tàn phá, đánh bom và di dời trên diện rộng, khiến việc chuẩn bị cho một lễ quốc tang quy mô lớn gặp nhiều trở ngại.

Bên cạnh đó, những lo ngại về an ninh cũng được xem là nguyên nhân quan trọng. Trong bối cảnh giao tranh kéo dài, việc các lãnh đạo Iran và khách mời quốc tế tham dự tang lễ không dễ dàng. Theo chuyên gia, ban tổ chức nhiều khả năng đã chờ đến khi có lệnh ngừng bắn để các hoạt động tưởng niệm và an táng có thể diễn ra thuận lợi hơn.

Một yếu tố khác được nhấn mạnh là thời điểm quốc tang trùng với tháng Muharram – giai đoạn có ý nghĩa đặc biệt trong tín ngưỡng của người Hồi giáo dòng Shi’ite. Theo bà Razak, việc tổ chức tang lễ trong tháng này mang giá trị biểu tượng sâu sắc, gắn với tinh thần hy sinh và tử đạo.

Chuyên gia cũng chỉ ra nhiều điểm khác biệt giữa lễ tang của ông Ali Khamenei và người tiền nhiệm, cố Đại giáo chủ Ruhollah Khomeini. Nếu lễ tang của ông Khomeini năm 1989 chỉ diễn ra trong hai ngày thì các nghi thức dành cho ông Khamenei kéo dài tới sáu ngày. Đoàn rước tang của ông Khamenei dự kiến không chỉ diễn ra tại Iran mà còn đi qua Iraq, trong khi lễ tang của ông Khomeini chỉ tổ chức trong phạm vi lãnh thổ Iran.

Ngoài ra, nơi an táng của hai nhà lãnh đạo cũng có sự khác biệt. Ông Ali Khamenei sẽ được chôn cất tại quê nhà Mashhad ở đông bắc Iran, thay vì trong một lăng mộ riêng. Trong khi đó, cố Đại giáo chủ Ruhollah Khomeini được an táng tại lăng mộ mang tên ông trong khuôn viên nghĩa trang Behesht-e Zahra, phía nam thủ đô Tehran.

Theo thông báo từ nhà chức trách Iran, quốc tang dành cho cố Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei chính thức bắt đầu từ ngày 3/7 và kéo dài đến hết ngày 9/7. Dự kiến, hàng triệu người sẽ tham gia các hoạt động tưởng niệm tại nhiều thành phố lớn của Iran như Tehran, Qom, Mashhad, đồng thời các nghi lễ cũng được tổ chức tại hai thành phố linh thiêng Najaf và Karbala của Iraq.

Giới chức Iran khẳng định chuỗi hoạt động quốc tang không chỉ nhằm tưởng nhớ cố Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei mà còn thể hiện mong muốn củng cố tinh thần đoàn kết và ổn định của đất nước sau nhiều tháng chịu tác động từ xung đột.