Bất chấp lệnh ngừng bắn, Mỹ liên tiếp không kích cảng chiến lược Bandar Abbas nhằm bẻ gãy quyền kiểm soát eo biển Hormuz của Iran, đẩy căng thẳng Vùng Vịnh leo thang.

Chưa đầy một tuần, quân đội Mỹ đã tiến hành hai cuộc không kích dồn dập vào khu vực gần thành phố cảng Bandar Abbas ở miền Nam Iran. Mới đây nhất, vào ngày 27/5, các đòn tấn công của Mỹ đã bắn hạ 4 máy bay không người lái (UAV) và phá hủy một trạm điều khiển mặt đất của Iran, nối tiếp chuỗi vụ nổ trước đó vào ngày 25/5.

29-1780053793-vi-sao-my-lien-tiep-khong-kich-yeu-huyet-bandar-abbas-cua-iran
Cảng Bandar Abbas và bờ biển Iran ở eo biển Hormuz năm 2023. Ảnh: Reuters.

Động thái quân sự này lập tức vấp phải sự phản kháng mạnh mẽ. Bộ Ngoại giao Iran cáo buộc Washington vi phạm nghiêm trọng lệnh ngừng bắn có hiệu lực từ ngày 8/4. Để trả đũa, các lực lượng Iran đã nổ súng tấn công một căn cứ không quân của Mỹ trong khu vực. Sự leo thang bùng phát ngay sau tuyên bố cứng rắn của Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng sẽ không một ai có quyền kiểm soát eo biển Hormuz.

Không phải ngẫu nhiên Bandar Abbas trở thành mục tiêu đánh phá hàng đầu của Mỹ. Thành phố với hơn 526.000 dân này sở hữu một vị trí địa lý mang tính sống còn: nằm trên bờ biển phía nam Iran và chỉ cách điểm hẹp nhất của eo biển Hormuz khoảng 60km đến 70km. Đây là cửa ngõ giúp Iran giám sát eo biển Hormuz – tuyến hàng hải vận chuyển đến 20% nguồn cung dầu mỏ và khí đốt toàn cầu trong thời bình.

Về mặt quân sự, nơi đây là đại bản doanh của cả hải quân chính quy lẫn nhánh hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Dù Mỹ và Israel tuyên bố năng lực hải quân của Iran đã tổn thất nặng nề, Tehran vẫn duy trì một hạm đội tàu tấn công nhanh áp dụng chiến thuật "bầy đàn" để ngăn chặn các tàu thương mại không được phép đi qua eo biển.

29-1780053793-vi-sao-my-lien-tiep-khong-kich-yeu-huyet-bandar-abbas-cua-iran
Cảng Bandar Abbas nằm trên eo biển Hormuz (Ảnh: Al Jazeera).

Về mặt kinh tế, Bandar Abbas chính là chiếc phao cứu sinh của chính phủ Iran. Hơn 90% lượng dầu thô xuất khẩu của nước này phải đi qua eo biển Hormuz. Toàn bộ cơ sở hạ tầng tại đây đóng vai trò quyết định đối với nguồn thu ngân sách cũng như các mạng lưới thương mại giúp Iran né tránh các lệnh trừng phạt quốc tế.

Bất chấp các cuộc đụng độ nảy lửa, giới phân tích nhận định thỏa thuận ngừng bắn giữa hai cường quốc vẫn chưa hoàn toàn sụp đổ. Các cuộc không kích vừa qua mang tính chất "ăn miếng trả miếng" trực diện giữa lực lượng vũ trang hai bên, chứ chưa phải là đòn hủy diệt trên diện rộng đối với cơ sở hạ tầng.

Thực chất, hành động của quân đội Mỹ là một cuộc thử nghiệm thực tế nhằm tước bỏ khả năng kiểm soát eo biển Hormuz của IRGC, trong khi Iran kiên quyết chứng minh điều ngược lại. Hiện tại, cả Mỹ và Iran đang chơi một ván bài song mã: vừa răn đe bằng vũ lực trên chiến trường, vừa liên tục trao đổi các đề xuất hòa bình trên bàn ngoại giao. Những cuộc tấn công hạn chế này cuối cùng lại là công cụ giúp các bên tích lũy thêm lợi thế và tìm kiếm đòn bẩy trên bàn đàm phán.