Vì sao ông Netanyahu công khai bác kế hoạch Gaza của Tổng thống Trump?

Trong những tình huống nhạy cảm, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu thường tránh đưa ra lập trường quá rõ ràng, nhằm duy trì khoảng trống để điều chỉnh nếu diễn biến thay đổi. Tuy nhiên, với kế hoạch mới liên quan đến Dải Gaza, ông lại lựa chọn cách tiếp cận hoàn toàn khác.

Phát biểu mở đầu cuộc họp nội các Israel ngày 9/8, ông Netanyahu nhấn mạnh: “Israel không chấp nhận văn kiện 15 điểm”. Nhà lãnh đạo Israel thậm chí lặp lại tuyên bố này lần thứ hai, sau khi cho rằng có người chưa nghe rõ quan điểm của ông.

Động thái cứng rắn này được đánh giá có thể khiến Tổng thống Mỹ Donald Trump không hài lòng. Trong bối cảnh muốn đạt được một kết quả rõ ràng, ông Trump đang chuyển sự chú ý trở lại Dải Gaza và tuyên bố Hội đồng Hòa bình đã đạt được “thỏa thuận lịch sử” với Hamas về việc lực lượng này giải giáp hoàn toàn.

Theo ông Nickolay Mladenov, đặc phái viên hàng đầu của Hội đồng Hòa bình, quá trình giải giáp Hamas được dự kiến tiến hành song song với việc Israel rút quân. Theo đó, Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) có thể từng bước rút khỏi các vị trí bên trong Gaza khi Hamas giao nộp vũ khí.

Tuy nhiên, ông Netanyahu đã đưa ra lập trường trái ngược. Nhà lãnh đạo Israel khẳng định IDF sẽ không rút quân cho đến khi Hamas hoàn tất giải giáp, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu này phải bao gồm cả vũ khí hạng nặng, vũ khí hạng nhẹ và toàn bộ vũ khí, thay vì chỉ mang tính hình thức.

Đến chiều 9/8, ông Trump chưa công khai phản hồi trực tiếp về tuyên bố của ông Netanyahu. Tổng thống Mỹ chỉ đăng trên Truth Social một nội dung dẫn lại phát biểu của cựu Ngoại trưởng Hillary Clinton, trong đó bà bày tỏ ủng hộ kế hoạch Gaza của ông Trump.

Trong khi đó, Hamas phản ứng khá thận trọng trước phát biểu của Thủ tướng Israel. Lực lượng này khẳng định vẫn duy trì cam kết với lộ trình và kêu gọi Hội đồng Hòa bình gây sức ép để ông Netanyahu tuân thủ kế hoạch.

Việc ông Netanyahu công khai bác bỏ văn kiện do phía ông Trump thúc đẩy đặt ra câu hỏi vì sao nhà lãnh đạo Israel lại lựa chọn một cách tiếp cận có nguy cơ khiến đồng minh Mỹ không hài lòng.

Một nguyên nhân được đề cập là cuộc tổng tuyển cử tại Israel đang đến gần. Chỉ còn chưa đầy 12 tuần trước ngày bầu cử, trong khi các cuộc thăm dò cho thấy ông Netanyahu vẫn gặp nhiều khó khăn. Đây cũng là thời điểm ông cần thể hiện lập trường rõ ràng trước cử tri.

Hệ thống chính trị Israel đòi hỏi thủ tướng phải xây dựng liên minh cầm quyền gồm nhiều đảng. Ông Netanyahu được cho là thường tính toán liên minh cho nhiệm kỳ tiếp theo ngay trước bầu cử, thay vì đợi kết quả rồi mới bắt đầu.

Nếu muốn tiếp tục nắm quyền sau cuộc bỏ phiếu, ông Netanyahu sẽ cần sự ủng hộ của các đồng minh cực hữu. Chính vì vậy, những chỉ trích công khai từ nhóm này đối với lộ trình Gaza và lời kêu gọi đảo ngược quyết định liên quan đến việc triển khai Lực lượng ổn định quốc tế tại Gaza có thể tạo sức ép đáng kể lên ông.

Lực lượng này dự kiến đảm nhiệm vai trò giám sát an ninh trong một dự án thí điểm quy mô nhỏ tại Dải Gaza. Ngày 9/8, đài phát thanh quân đội Israel đưa tin ông Netanyahu đã âm thầm phê chuẩn kế hoạch tái thiết tại khu vực thí điểm, động thái khiến ông tiếp tục đối mặt với những đánh giá cho rằng mình đang ở thế yếu.

Tuy nhiên, việc ông Netanyahu phản đối kế hoạch của ông Trump có thể không đơn thuần xuất phát từ mong muốn làm hài lòng phe cực hữu. Theo nội dung được nêu, phần lớn cử tri Israel cho rằng Tổng thống Mỹ sẽ sai lầm nếu cho rằng Israel cần bị hạn chế quyền tự do hành động tại Dải Gaza dưới bất kỳ hình thức nào.

Trong bối cảnh đó, tuyên bố cứng rắn của ông Netanyahu có thể được xem là cách ông thể hiện lập trường trước cử tri, đồng thời bảo vệ dư địa chính trị của mình khi cuộc tổng tuyển cử đang đến gần.