Vì sao Paris vẫn hạn chế lắp máy lạnh dù nắng nóng gần 40 độ C?

Mùa hè năm nay, nhiều quốc gia châu Âu đang trải qua những đợt nắng nóng gay gắt với nền nhiệt liên tục lập mức cao. Tại Pháp, theo cơ quan khí tượng Météo-France, nhiều địa phương ghi nhận nhiệt độ vượt ngưỡng 40°C, trong khi thủ đô Paris cũng có thời điểm tiến sát mốc này. Nắng nóng kéo dài khiến nhiều tỉnh, thành phải ban bố cảnh báo đỏ, đồng thời không ít trường học phải đóng cửa hoặc điều chỉnh lịch học để đảm bảo an toàn.

Giữa thời điểm điều hòa trở thành thiết bị được nhiều người tìm kiếm để chống chọi với thời tiết khắc nghiệt, Paris lại lựa chọn cách tiếp cận khác khi tiếp tục kiểm soát chặt việc lắp đặt máy lạnh tại nhiều khu dân cư và các công trình có giá trị lịch sử.

Thực tế, thành phố không cấm hoàn toàn việc sử dụng điều hòa. Tuy nhiên, với những tòa nhà nằm trong khu vực bảo tồn hoặc mang giá trị kiến trúc đặc biệt, việc lắp đặt dàn nóng bên ngoài công trình phải trải qua quy trình xin phép và có thể không được chấp thuận nếu ảnh hưởng đến cảnh quan.

Đối với nhiều căn hộ tại Paris, việc lắp một bộ điều hòa không chỉ đơn thuần là mua thiết bị và thi công. Chủ sở hữu thường phải xin ý kiến ban quản lý tòa nhà cũng như chính quyền địa phương, đồng thời đáp ứng các yêu cầu nghiêm ngặt liên quan đến kiến trúc và bảo vệ môi trường.

Một trong những nguyên nhân quan trọng xuất phát từ đặc trưng kiến trúc của thủ đô nước Pháp. Phần lớn khu vực trung tâm được xây dựng theo phong cách Haussmann từ thế kỷ XIX với mặt tiền đồng bộ, tạo nên diện mạo mang tính biểu tượng của Paris. Việc gắn dàn nóng điều hòa lên ban công hoặc mặt ngoài công trình có thể làm thay đổi cảnh quan vốn được xem là di sản kiến trúc của thành phố.

Theo quy định về quy hoạch đô thị của Pháp, nhiều trường hợp muốn lắp điều hòa phải nộp hồ sơ để cơ quan chức năng xem xét. Nếu thiết bị ảnh hưởng đến mỹ quan hoặc công trình nằm trong khu vực được bảo tồn, hồ sơ có thể bị từ chối. Ngay cả khi được cấp phép, việc lắp đặt cũng phải do kỹ thuật viên có chứng chỉ chuyên môn thực hiện nhằm bảo đảm an toàn và hạn chế nguy cơ rò rỉ môi chất lạnh ra môi trường.

Ngoài yếu tố kiến trúc, Paris còn lo ngại tác động của điều hòa đối với hiện tượng đảo nhiệt đô thị. Theo Paris Urbanism Agency (Apur), dàn nóng của máy lạnh không tạo ra khí lạnh mà chỉ chuyển lượng nhiệt bên trong công trình ra môi trường bên ngoài. Khi hàng loạt thiết bị cùng vận hành trong những ngày nắng nóng, lượng nhiệt phát thải sẽ tiếp tục làm nhiệt độ ngoài trời tăng cao, khiến thành phố ngày càng phụ thuộc vào điều hòa.

Trong khi đó, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cũng cảnh báo nhu cầu sử dụng điều hòa trên toàn cầu đang tăng nhanh và có nguy cơ trở thành một trong những nguồn tiêu thụ điện lớn nhất trong những thập kỷ tới nếu không có các giải pháp hiệu quả hơn.

Thay vì khuyến khích lắp đặt điều hòa đại trà, Paris đang ưu tiên đầu tư vào các giải pháp làm mát quy mô đô thị. Một trong những dự án nổi bật là hệ thống làm mát tập trung (district cooling), hoạt động theo nguyên lý sản xuất nước lạnh tại các trung tâm kỹ thuật rồi phân phối qua mạng lưới đường ống để phục vụ đồng thời nhiều tòa nhà. Theo đơn vị vận hành Fraîcheur de Paris, mô hình này giúp giảm đáng kể lượng điện tiêu thụ cũng như lượng khí thải carbon so với việc mỗi công trình sử dụng hệ thống điều hòa riêng.

Song song với đó, thành phố tiếp tục mở rộng diện tích cây xanh, xây dựng thêm hàng nghìn "đảo làm mát" gồm công viên, thư viện, hồ bơi và các công trình công cộng, đồng thời áp dụng vật liệu có khả năng phản xạ nhiệt trên mái nhà và mặt đường nhằm giảm nhiệt độ môi trường.

Những giải pháp này cho thấy Paris lựa chọn tiếp cận bài toán chống nóng bằng việc cải thiện hạ tầng và ứng dụng công nghệ đô thị thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào điều hòa trong từng hộ gia đình.

Dù vậy, người dân Paris không hoàn toàn bị cấm sử dụng máy lạnh. Các công trình mới, văn phòng và khách sạn vẫn có thể trang bị hệ thống làm mát hiện đại. Tuy nhiên, đối với phần lớn các tòa nhà lịch sử, việc lắp thêm một chiếc điều hòa vẫn phải được cân nhắc kỹ lưỡng để hài hòa giữa nhu cầu sinh hoạt, bảo tồn giá trị kiến trúc và mục tiêu phát triển bền vững của thành phố.