Trong bối cảnh nắng nóng đạt đỉnh điểm tại nhiều khu vực trên cả nước, sáng 4/8, mạng xã hội lan truyền thông tin cho rằng “cứ tăng 1 độ C, nguy cơ đột quỵ tăng 10%”. Trước làn sóng chia sẻ chóng mặt của thông tin này, Bệnh viện Bạch Mai đã lên tiếng khẳng định: đây là thông tin hoàn toàn vô căn cứ.

Các chuyên gia khuyến cáo người dân không nên hoang mang trước những con số thiếu cơ sở khoa học, thay vào đó cần tập trung vào những biện pháp thiết thực để bảo vệ sức khỏe – đặc biệt là đối với những người có bệnh nền và từng bị đột quỵ.

Theo bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Tiến Dũng – Phó Giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai, thời tiết nắng nóng cực đoan là mối đe dọa nghiêm trọng đối với nhóm người dễ tổn thương, bao gồm người cao tuổi, người mắc bệnh tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường và đặc biệt là những bệnh nhân từng có tiền sử đột quỵ. Dưới tác động của nhiệt độ cao, cơ thể dễ rơi vào tình trạng mất nước và điện giải nhanh chóng. Việc mất nước không chỉ làm tăng độ nhớt của máu mà còn khiến tim phải hoạt động mạnh hơn để duy trì tuần hoàn, từ đó làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông – một trong những nguyên nhân chính gây đột quỵ do thiếu máu cục bộ.

Cùng với đó, nắng nóng buộc cơ thể phải kích hoạt nhiều cơ chế để hạ nhiệt như giãn mạch máu ngoại vi, tiết nhiều mồ hôi. Những phản ứng này tạo áp lực lớn lên hệ tim mạch, đặc biệt ở những người đã từng bị tổn thương mạch máu hay tim sau đột quỵ. Hậu quả có thể dẫn đến tình trạng đau tim, tăng huyết áp đột ngột hoặc tái phát đột quỵ. Một yếu tố đáng lưu ý nữa là việc điều hòa thân nhiệt ở người cao tuổi và người từng bị tổn thương thần kinh thường suy giảm rõ rệt, khiến họ dễ bị sốc nhiệt hoặc kiệt sức khi thời tiết thay đổi đột ngột.

img-5839.jpg
Chăm sóc bệnh nhân đột quỵ tại BV Bạch Mai.

Không ít loại thuốc điều trị bệnh tim mạch và sau đột quỵ như thuốc lợi tiểu hay thuốc huyết áp cũng có thể làm trầm trọng thêm tình trạng mất nước hoặc cản trở khả năng thích nghi với nhiệt độ môi trường. Nhiệt độ cao còn thúc đẩy quá trình viêm và stress oxy hóa – các yếu tố có liên quan mật thiết đến tổn thương mạch máu và nguy cơ đột quỵ.

Những lưu ý quan trọng

Để giảm thiểu rủi ro, người dân, đặc biệt là nhóm có bệnh nền, cần đảm bảo cung cấp đủ nước cho cơ thể. Việc uống nước đều đặn trong ngày, kể cả khi chưa cảm thấy khát, là cần thiết. Nên ưu tiên nước lọc và nước điện giải, hạn chế sử dụng rượu bia, cà phê và các loại nước ngọt có thể gây mất nước thêm. Dấu hiệu như nước tiểu có màu vàng sậm là cảnh báo sớm cho tình trạng thiếu nước.

Trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt, cần hạn chế ra ngoài vào các khung giờ nắng gắt từ 10h đến 16h. Nếu buộc phải ra đường, hãy trang bị mũ rộng vành, kính râm, áo quần dài tay, thoáng mát, sáng màu, đồng thời sử dụng kem chống nắng để bảo vệ da. Trong nhà, nên sử dụng điều hòa, quạt mát, tắm nước mát hoặc lau người bằng khăn ẩm. Có thể đóng rèm cửa, đặt chậu nước hoặc sử dụng máy phun sương để điều hòa không khí.

Chế độ ăn uống cũng cần được điều chỉnh. Ăn nhẹ, tăng cường rau xanh và trái cây chứa nhiều nước như dưa hấu, cam, bưởi có thể giúp cơ thể dễ thích nghi hơn với thời tiết. Tránh dùng các thực phẩm nhiều dầu mỡ, đồ ngọt và không nên ăn quá no trong một bữa. Với những người đang điều trị bệnh lý nền, cần đặc biệt tuân thủ phác đồ điều trị, uống thuốc đúng giờ và không tự ý thay đổi liều khi chưa có chỉ định từ bác sĩ. Việc theo dõi huyết áp thường xuyên cũng là một phần quan trọng trong quá trình chăm sóc sức khỏe chủ động.

Những dấu hiệu cảnh báo nguy cơ đột quỵ

Một số biểu hiện ban đầu có thể cảnh báo nguy cơ đột quỵ như méo miệng, yếu hoặc liệt một bên tay chân, nói ngọng, nói khó, mất khả năng hiểu lời nói. Nếu nhận thấy bất kỳ dấu hiệu nào trên, cần gọi cấp cứu 115 ngay lập tức để kịp thời xử trí. Ngoài ra, cũng cần chú ý đến các biểu hiện của kiệt sức do nóng (mệt mỏi, buồn nôn, da lạnh ẩm) hay sốc nhiệt (thân nhiệt tăng trên 40 độ C, da khô nóng, lú lẫn, bất tỉnh) để có phản ứng kịp thời.

Trong bối cảnh thời tiết diễn biến phức tạp, người sống một mình, đặc biệt là người già yếu, mắc bệnh mạn tính cần chủ động thông báo cho người thân, hàng xóm về tình trạng sức khỏe, đồng thời duy trì liên lạc thường xuyên để được hỗ trợ khi cần thiết.

Trở lại với thông tin đang lan truyền trên mạng xã hội về “mỗi độ tăng nhiệt tương ứng với 10% nguy cơ đột quỵ”, bác sĩ Nguyễn Tiến Dũng khẳng định: Không có bất kỳ nghiên cứu chính thống nào của Tổ chức Đột quỵ Thế giới (WSO), Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) hay các hiệp hội y khoa uy tín đưa ra một con số cụ thể như vậy. Nguy cơ đột quỵ phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố như tiền sử bệnh, độ tuổi, tình trạng sức khỏe, khả năng tiếp cận dịch vụ y tế, môi trường sống, thời gian tiếp xúc với nhiệt độ cao… Do đó, việc quy mọi thứ về một công thức đơn giản như “1°C = 10%” là phản khoa học và có thể gây hiểu lầm nghiêm trọng.

Trên thực tế, nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng các đợt nắng nóng kéo dài có thể làm tăng số ca nhập viện và tử vong do bệnh tim mạch, trong đó có đột quỵ, nhưng mức độ gia tăng là không đồng đều giữa các khu vực, nhóm dân cư và điều kiện môi trường cụ thể. Không thể rút ra một tỷ lệ cố định áp dụng cho tất cả trường hợp.

Vì vậy, người dân cần tỉnh táo trước những thông tin chưa được kiểm chứng, tránh tiếp nhận và chia sẻ các nội dung giật gân, gây hoang mang. Cách tốt nhất để bảo vệ bản thân và gia đình là chủ động cập nhật kiến thức từ các nguồn đáng tin cậy như Bộ Y tế, các bệnh viện lớn, Tổ chức Y tế Thế giới và các hiệp hội chuyên ngành.

Trong những ngày nắng nóng cực đoan, một thái độ bình tĩnh, hiểu đúng và làm đúng sẽ là “lá chắn” vững chắc để mỗi người tự bảo vệ sức khỏe và hạn chế tối đa các biến chứng nguy hiểm do thời tiết gây ra.