Choáng với tổng mức dân số của Việt Nam năm 2025, xếp thứ hạng cao trên thế giới

Thông tin tại hội nghị, ông Lê Thanh Dũng, Cục trưởng Cục Dân số cho biết Việt Nam đã đạt mức sinh thay thế 2,1 con/phụ nữ từ năm 2006 và duy trì đến năm 2021. Việc duy trì mức sinh thay thế trong giai đoạn này góp phần tạo chuyển dịch tích cực về cơ cấu dân số, đưa Việt Nam bước vào thời kỳ dân số vàng từ năm 2007. Đến năm 2025, quy mô dân số Việt Nam đạt 102,3 triệu người, đứng thứ 3 Đông Nam Á và xếp thứ 16 trên thế giới.

Tuy nhiên, bức tranh mức sinh đang thay đổi theo chiều hướng giảm. Mức sinh chung cả nước từ 2,1 con/phụ nữ năm 2021 đã xuống 1,93 con/phụ nữ năm 2025, thấp hơn ngưỡng thay thế. Cùng với đó, xu hướng kết hôn muộn và sinh ít con hơn ở nhóm thanh niên ngày càng rõ.

Cục Dân số nêu dự báo, nếu mức sinh tiếp tục giảm, Việt Nam có thể kết thúc thời kỳ dân số vàng vào năm 2036. Đến năm 2051, dân số được dự báo bắt đầu giảm, trong bối cảnh tỷ lệ sinh thấp và tốc độ già hóa tăng nhanh.

Trước đó, báo cáo của Cục Thống kê (Bộ Tài chính) cho thấy quy mô dân số năm 2025 tăng khoảng một triệu người so với năm trước. Dù vậy, cơ cấu dân số tiếp tục dịch chuyển mạnh do mức sinh giảm trong khi tuổi thọ duy trì cao, trung bình 74,7 tuổi. Bình quân cứ 7 người Việt Nam thì có 1 người từ 60 tuổi trở lên.

Cục Thống kê cũng nhận định già hóa dân số diễn ra nhanh, đồng thời tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh vẫn là thách thức lớn. Dù tổng tỉ suất sinh năm 2025 tăng nhẹ so với năm trước, lên 1,91 con/phụ nữ, xu hướng giảm dài hạn vẫn chưa được đảo ngược.

Hiện nay, nhóm dân số trong độ tuổi lao động 15-59 tuổi vẫn chiếm gần 63% tổng dân số. Tuy nhiên, áp lực từ già hóa và mất cân bằng giới tính khi sinh được cảnh báo là ngày càng gia tăng. Theo dự báo, giai đoạn cơ cấu dân số vàng, tức bình quân hai người trong độ tuổi lao động “gánh” một người phụ thuộc, sẽ khép lại vào năm 2036.

Tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết việc Quốc hội thông qua Luật Dân số ngày 10/12/2025 và ban hành Nghị quyết 262/2025/QH15 phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035 đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng, mở ra khả năng tạo đột phá chính sách cho công tác dân số.

Định hướng trọng tâm được nêu gồm khuyến khích sinh đủ hai con ở các vùng có mức sinh thấp, kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh, và xây dựng hệ thống chăm sóc sức khỏe người cao tuổi dựa vào cộng đồng để thích ứng với già hóa dân số.

Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên đề nghị Cục Dân số sớm xây dựng Đề án chuyển đổi số truyền thông dân số giai đoạn 2026-2030. Đồng thời, cần thúc đẩy kết nối cơ sở dữ liệu dân số với dữ liệu quốc gia về dân cư và dữ liệu của ngành y tế.

Theo nội dung nêu tại hội nghị, Luật Dân số có hiệu lực từ 1/7/2026 bổ sung nhiều chính sách nhằm duy trì mức sinh thay thế. Một số chính sách gồm kéo dài thời gian nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai, hỗ trợ tài chính cho phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người, phụ nữ tại địa phương có mức sinh thấp, hoặc sinh đủ hai con trước 35 tuổi. Luật cũng nêu ưu tiên mua, thuê nhà ở xã hội đối với gia đình có từ hai con trở lên.

Bên cạnh các giải pháp về mức sinh, luật bổ sung quy định nhằm giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh. Đồng thời, khuyến khích người dân chủ động chuẩn bị cho tuổi già thông qua chăm sóc sức khỏe, bảo đảm tài chính, tham gia bảo hiểm và các hoạt động hỗ trợ người cao tuổi.