Đề xuất đưa người làm nhiệm vụ biên giới, hải đảo vào diện hưởng chế độ người có công

Dự thảo sửa đổi Pháp lệnh ưu đãi người có công với cách mạng hiện đang được Bộ Tư pháp tiến hành thẩm định. Điểm nhấn đáng chú ý nhất của bản dự thảo lần này là đề xuất mở rộng đối tượng thụ hưởng chính sách. Theo Bộ Nội vụ, quy định hiện hành vẫn chưa bao quát trọn vẹn những thế hệ đã xả thân vì sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc và làm nghĩa vụ quốc tế. Rất nhiều người đã cống hiến tuổi xuân, thậm chí được trao tặng Huân chương Chiến công nhưng đến nay vẫn chưa chính thức được công nhận là người có công.

Để khắc phục điều này, cơ quan soạn thảo đề xuất bổ sung các nhóm đối tượng mới, bao gồm những người tham gia kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ đã được tặng Huân chương Kháng chiến hoặc Huân chương Chiến thắng. Đặc biệt, những cá nhân từng đóng quân tại tuyến 1 biên giới phía Bắc, vùng hải đảo xa xôi, hay sang làm nhiệm vụ quốc tế tại Lào và Campuchia được tặng Huân chương Chiến công cũng sẽ được đưa vào danh sách. 

Việc bổ sung này mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, nhằm ghi nhận kịp thời khi phần lớn họ đều đã bước vào tuổi xế chiều, sức khỏe suy giảm và số lượng đang vơi dần theo năm tháng. Thời gian hoạt động cụ thể của các trường hợp này sẽ do Chính phủ quy định chi tiết.

Không chỉ mở rộng đối tượng, dự thảo còn mang đến những thay đổi mang tính đột phá trong việc công nhận liệt sĩ đối với các thương binh qua đời do vết thương cũ tái phát. Theo đề xuất, thương binh hoặc những người hưởng chính sách như thương binh nếu có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 81% trở lên khi qua đời, hoặc từ 61% đến 80% từ trần do vết thương tái phát, sẽ được xem xét để công nhận liệt sĩ.

Điểm sáng của quy định mới nằm ở việc đơn giản hóa tối đa thủ tục hành chính. Thực tế cho thấy, nhiều thương binh nặng khi trở bệnh thường được gia đình đưa về nhà chăm sóc thay vì ở lại bệnh viện. Điều này khiến họ không thể cung cấp đủ bệnh án điều trị tuyến huyện trở lên hay biên bản xác định nguyên nhân tử vong như quy định cũ, dẫn đến thiệt thòi lớn dù sự ra đi của họ liên quan trực tiếp đến di chứng chiến tranh. Với dự thảo mới, gia đình chỉ cần giấy xác nhận của cơ sở y tế hoặc trung tâm nuôi dưỡng thương binh.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng mạnh dạn loại bỏ các cụm từ mang tính định tính, dễ gây tranh cãi như "đặc biệt dũng cảm" hay "không thể cứu chữa kịp thời" để quá trình thực thi được minh bạch và thuận lợi hơn. Đối với lực lượng chức năng, phạm vi công nhận thương binh, liệt sĩ cũng được tinh chỉnh từ "trực tiếp làm nhiệm vụ đấu tranh chống tội phạm" thành "trực tiếp làm nhiệm vụ đấu tranh phòng, chống tội phạm", qua đó phản ánh sát thực tế và tính chất cam go của công việc.

Một tín hiệu đáng mừng khác dành cho những người có công là đề xuất tăng cường tần suất chăm sóc sức khỏe. Cụ thể, các thương binh, bệnh binh, người hưởng chính sách như thương binh và người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% đến 80% sẽ được đi điều dưỡng mỗi năm một lần, thay vì hai năm một lần như hiện tại. Nếu quy định này được thông qua, sẽ có khoảng 151.000 người có công được thụ hưởng chế độ chăm sóc thường xuyên và chu đáo hơn.

Dự kiến, bản dự thảo sửa đổi Pháp lệnh đầy ý nghĩa này sẽ được trình lên Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét và thông qua vào tháng 7/2026. Tính đến thời điểm hiện tại, cả nước đang có hơn 9,2 triệu người có công với cách mạng. Lực lượng này bao gồm hơn 1,2 triệu liệt sĩ, gần 140.000 Mẹ Việt Nam anh hùng, hơn 600.000 thương binh, bệnh binh cùng hàng triệu thân nhân và những người từng trực tiếp tham gia hoạt động kháng chiến.