Đề xuất hỗ trợ gia đình có từ hai con gái dưới 16 tuổi

Bộ Y tế đang lấy ý kiến lần thứ hai đối với dự thảo Thông tư hướng dẫn một số nội dung chính sách khuyến khích, thưởng và hỗ trợ các tập thể, cá nhân thực hiện tốt công tác dân số. Thời hạn lấy ý kiến dự kiến đến ngày 8/10.

Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo lần này là đề xuất chính sách dành cho vợ chồng, cá nhân trong độ tuổi sinh đẻ có ít nhất hai con gái dưới 16 tuổi tại thời điểm được đề xuất hỗ trợ.

So với dự thảo lần đầu, phương án mới xác định cụ thể độ tuổi của trẻ và các hình thức hỗ trợ. Theo đó, căn cứ mục tiêu chính sách dân số cùng tình hình thực tế, từng địa phương sẽ lựa chọn và quyết định nội dung khuyến khích, biểu dương hoặc hỗ trợ phù hợp.

Ở dự thảo trước, quy định chỉ đề cập chung đến việc hỗ trợ các gia đình có hai con gái mà chưa xác định rõ độ tuổi của trẻ.

Dự thảo lần hai cũng đưa ra các tiêu chí để gia đình được xem xét. Những trường hợp nuôi con khỏe, dạy con ngoan, con học giỏi hoặc thành đạt có thể được lựa chọn để tôn vinh, biểu dương. Các hình thức hỗ trợ được đề xuất gồm hỗ trợ mua bảo hiểm y tế học sinh, sữa học đường và những nội dung phù hợp khác.

Theo đại diện Bộ Y tế, chính sách này không nhằm khuyến khích các gia đình sinh con theo giới tính. Mục tiêu được đặt ra là góp phần giảm định kiến trọng nam hơn nữ, nâng cao vị thế của trẻ em gái và kiểm soát tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh.

Bên cạnh chính sách đối với gia đình, dự thảo cũng đề xuất khen thưởng các tập thể thực hiện tốt việc kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh.

Cụ thể, những xã có 100% thôn đưa nội dung không trọng nam hơn nữ, không lựa chọn giới tính thai nhi và kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh vào hương ước, quy ước có thể được đề xuất UBND cấp tỉnh khen thưởng một lần. Hình thức khen thưởng có thể đi kèm biểu dương và hỗ trợ bằng tiền.

Trên thực tế, một số địa phương đã triển khai các mô hình tương tự. Tây Ninh từng đưa tiêu chí kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh vào hương ước, quy ước, qua đó khen thưởng 240 ấp năm 2023 và 208 ấp năm 2024, với tổng kinh phí hơn 1,3 tỷ đồng.

Tại Hưng Yên, hơn 100 gia đình có con gái chăm ngoan, học giỏi từng được biểu dương. Hải Phòng tuyên dương các gia đình có con gái thành đạt và hỗ trợ 5 triệu đồng mỗi gia đình. Trong khi đó, Khánh Hòa và Sơn La lồng ghép nội dung này vào phong trào xây dựng gia đình hạnh phúc và các chương trình dân số.

Bộ Y tế cho biết những mô hình trên bước đầu góp phần thay đổi nhận thức của gia đình và cộng đồng về giá trị của trẻ em gái. Tuy nhiên, để giải quyết tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp và duy trì trong thời gian dài.

Theo số liệu được Cục Thống kê ghi nhận, tỷ số giới tính khi sinh tại Việt Nam là 110,5 bé trai trên 100 bé gái vào năm 2009, tăng lên 111,5 vào năm 2019 và ở mức 111,4 vào năm 2024. Trong điều kiện tự nhiên, tỷ số này khoảng 106 bé trai trên 100 bé gái.

Tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh tập trung chủ yếu tại các tỉnh phía Bắc, đặc biệt ở khu vực đồng bằng sông Hồng. Một số địa phương tại khu vực này ghi nhận tỷ số lên tới 118 bé trai trên 100 bé gái. Trong khi đó, phần lớn các tỉnh phía Nam duy trì tỷ số gần mức cân bằng, khoảng 105-108 bé trai trên 100 bé gái.

Cơ quan thống kê dự báo, nếu xu hướng hiện nay tiếp tục kéo dài, Việt Nam có thể dư thừa khoảng 1,5 triệu nam giới trong độ tuổi 15-49 vào năm 2034 và 1,8 triệu người vào năm 2059. Điều này có thể làm thay đổi cơ cấu dân số và thị trường hôn nhân, trong đó một bộ phận nam giới gặp khó khăn trong việc tìm bạn đời, kéo theo các hệ lụy như kết hôn muộn hoặc sống độc thân.

Bộ Y tế đặt mục tiêu đưa tỷ số giới tính khi sinh xuống dưới 109 bé trai trên 100 bé gái vào năm 2030. Đề xuất hỗ trợ các gia đình có con gái được đặt trong nhóm giải pháp về dân số, cùng với các chính sách nhằm duy trì mức sinh thay thế, nâng cao chất lượng dân số và thích ứng với già hóa.

QT (SHTT)