Nhiều nhà ở riêng lẻ có quy mô nhỏ có thể không còn phải xin giấy phép xây dựng nếu đề xuất mới của Bộ Xây dựng được thông qua. Đây được xem là bước thay đổi lớn trong cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực xây dựng, hướng tới giảm thời gian và chi phí cho người dân.

Bộ Xây dựng vừa trình Chính phủ dự thảo nghị định hướng dẫn chi tiết một số nội dung của Luật Xây dựng liên quan đến quản lý hoạt động xây dựng. Theo nội dung dự thảo, các nhà ở riêng lẻ dưới 7 tầng và có tổng diện tích sàn dưới 500 m2 sẽ thuộc diện được miễn giấy phép xây dựng.

Tuy nhiên, không phải mọi công trình đáp ứng điều kiện về chiều cao và diện tích đều được miễn phép. Những căn nhà nằm trong khu vực có yêu cầu quản lý đặc thù về quy hoạch hoặc kiến trúc vẫn phải thực hiện thủ tục xin phép theo quy định. Các khu vực này bao gồm khu chức năng đô thị, khu phát triển đô thị theo quy hoạch chung, khu dân cư nông thôn, khu du lịch quốc gia, khu kinh tế hoặc nơi đã ban hành quy chế quản lý kiến trúc riêng.

14-1778741072-de-xuat-mien-giay-phep-xay-dung-cho-nhieu-nha-o-dan-dung-duoi-7-tang
Nhà liền kề trong khu đô thị Xuân Phương (Hà Nội). Ảnh: Thế Bằng

Ngoài nhóm nhà ở dân dụng, dự thảo cũng đề xuất mở rộng danh sách các công trình được miễn giấy phép xây dựng. Trong đó có các công trình đặc thù, công trình thuộc đất quốc phòng - an ninh, công trình thuộc lĩnh vực điện lực, hạ tầng hàng không và các hạng mục phục vụ bảo đảm bay. Những dự án đã được cơ quan chuyên môn thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi cũng nằm trong diện được miễn phép.

Ở chiều ngược lại, một số công trình dù thuộc quy mô cấp III hoặc cấp IV vẫn phải thực hiện thủ tục xin giấy phép nếu không thuộc nhóm được cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định trước đó.

Bộ Xây dựng cho biết dự thảo lần này cũng làm rõ hơn phạm vi áp dụng đối với khu vực nông thôn và các khu chức năng nhằm tránh tình trạng mỗi địa phương thực hiện theo một cách khác nhau.

Đáng chú ý, cơ quan này còn đề xuất rút ngắn đáng kể thời gian cấp phép xây dựng. Theo đó, thời gian giải quyết hồ sơ đối với nhà ở riêng lẻ sẽ giảm còn 7 ngày làm việc, trong khi các công trình khác là 10 ngày, tương đương giảm khoảng một nửa so với quy định hiện hành.

Song song với đó, quy trình cấp phép cũng được định hướng chuyển hoàn toàn sang môi trường số. Người dân có thể nộp hồ sơ trực tuyến thay vì kết hợp giữa trực tiếp và trực tuyến như hiện nay. Hồ sơ cũng được tinh giản khi chỉ cần nộp một bộ hồ sơ điện tử thay cho hai bộ hồ sơ giấy.

Theo Bộ Xây dựng, việc sửa đổi lần này nằm trong lộ trình rà soát, cắt giảm thủ tục hành chính theo chỉ đạo của Thủ tướng tại Công điện 78 ban hành hồi tháng 5/2025. Cơ quan quản lý sẽ chuyển dần từ cơ chế “tiền kiểm” sang tăng cường giám sát trật tự xây dựng trong quá trình thi công.

Luật Xây dựng năm 2025 quy định nhà ở riêng lẻ chỉ được miễn giấy phép khi đáp ứng đồng thời các điều kiện về quy mô dưới 7 tầng, tổng diện tích sàn dưới 500 m2 và không thuộc khu vực có yêu cầu quản lý đặc thù theo quy hoạch. Luật sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.